II SA/Po 853/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi J. B., na Uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia zwrócić skarżącemu J. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - kwotę 300,- zł (trzysta), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. /-/ Jakub Zieliński Pismem z dnia 16 sierpnia 2011r. J. B. wniósł skargę na Uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] sierpnia 2011r. (Nr [...]). W dniu 10 lipca 2012r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 300,- zł. Zgodnie z art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012r. nr 270) zwanej dalej p.p.s.a. zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona w oparciu o art. 191 ust. 1 ustawy z 16 listopada 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików wojewódzkich (Dz. U. z 2010r. nr 176, poz. 1190 ze zm.) zwanej dalej Ordynacją wyborczą, który przewiduje, iż od uchwały rady o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyny, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1, pkt 1b, pkt 2a i pkt 3, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały. Zgodnie z art. 204 ww. ustawy wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat. Analogiczne unormowanie ustawodawca przyjął w obecnie obowiązującej ustawie z 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy (Dz. U z 2011r. nr 21, poz. 112 ze zm.) która zastąpiła Ordynację wyborczą do rad gmin powiatów i sejmików wojewódzkich – przewidując w art. 6, iż wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się rozbieżne stanowiska w kwestii zwolnienia od kosztów podmiotu wnoszącego na podstawie art. 190 ust. 1 Ordynacji wyborczej, (bądź art. 384 Kodeksu wyborczego) skargę na uchwałę rady o wygaśnięciu mandatu radnego. I tak np. w sprawach o sygn. akt II SA/Bd 503/12 III SA/Wr 66/12, III SA/Kr 172/12 pobierano wpis od takiej skargi, natomiast w sprawach o sygn. II SA/Bd 1118/12, II SA/Wa 2089/12, wpisu takiego nie pobierano, uznając, iż skarżący zwolniony jest o kosztów sądowych (orzeczenia wydane w ww. sprawach dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ani Ordynacja wyborcza, ani Kodeks wyborczy nie zawiera definicji "sprawy wyborczej". Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN (dostępny na stronie internetowej http://sjp.pwn.pl) "wybory" oznaczają akcję mająca na celu powołanie odpowiednich kandydatów do określonych funkcji przez głosowanie. Wykładnia językowa art. 204 Ordynacji wyborczej nie daje odpowiedzi na pytanie o jaki związek sprawy z wyborami chodzi, by przesądzić o zwolnieniu od opłat (kosztów) podmiotu inicjującego np. postępowanie sądowe. Konieczne jest zatem zastosowanie reguł wykładni systemowej i celowościowej. Założeniem wykładni systemowej jest, iż przepis w danym akcie prawnym nie jest umiejscowiony przypadkowo, lecz wynika z racjonalnego działania prawodawcy. Sąd zważył, iż przepis art. 190 Ordynacji wyborczej umiejscowiony jest w Dziale IV tej ustawy, zatytułowanej "Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego". Z kolei również przepis art. 384 Kodeksu wyborczego znajduje się w dziale VII tej ustawy, zatytułowanym: "Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego". Już ta okoliczność wskazuje, iż wolą ustawodawcy było zakwalifikowanie sprawy związanej ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego jako ściśle związanej z wyborami a więc "sprawy wyborczej". Postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego może doprowadzić do wyeliminowania ze składu organów samorządu terytorialnego osób na których wyborcy w wyborach oddawali swój głos. Z punktu widzenia wyborców rozstrzygnięcia organów i sądów przesądzających o wygaszeniu mandatu radnego mają więc moc niweczącą skutki wyborów. Również w tym kontekście sprawy te należy określić jako "sprawy wyborcze". Należy również zauważyć, iż od wyniku postępowania związanego ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego zależy ewentualna konieczność przeprowadzenia wyborów uzupełniających. Także ta okoliczność powoduje, iż związek tego postępowania z wyborami nie jest abstrakcyjny, lecz ścisły. Wynik przedmiotowego postępowania decyduje więc o tym czy do wyborów uzupełniających dojdzie czy też nie. Reasumując Sąd zważył, iż w sprawach ze skarg na uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, wnoszonych na podstawie art. 191 ust. 1 ustawy z 16 listopada 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików wojewódzkich (Dz. U. z 2010r. nr 176, poz. 1190 ze zm.) lub na podstawie art. 384 § 1 ustawy z 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy (Dz. U z 2011r. nr 21, poz. 112 ze zm.) skarżący zwolnieni są od kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 225, w zw. z art. 241 p.p.s.a. orzekł jak w części rozstrzygającej. /-/ Jakub Zieliński