I SAB/Wa 23/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. Z. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku H. Z. z dnia [...] października 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]"[...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta miasta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz skarżącej H. Z. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa prawnego. H. Ż. działająca przez pełnomocnika radcę prawnego J. B., pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 19 października 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej jako "[...]", tabela likwidacyjna nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent miasta W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Była to pierwsza i jedyna czynność podjęta przez Prezydenta w ciągu 4 miesięcy od wszczęcia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. orzeczenie Prezydenta, nakazując organowi pierwszej instancji podjęcie czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Pomimo powyższego rozstrzygnięcia, organ jakiekolwiek czynności dowodowe podjął dopiero w czerwcu 2012 r. na skutek złożenia do sądu przez H. Ż. skargi na bezczynność Prezydenta. Wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 293/12, WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że postanowienie o zawieszeniu postępowania wstrzymało bieg terminów w sprawie. Bezczynność organu trwała nadal i dopiero po złożeniu przez skarżącą zażalenia do Wojewody [...] w trybie art. 37 kpa, Prezydent wystosował do strony pismo, w którym wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 kwietnia 2013 roku. W odpowiedzi na skargę Prezydent miasta W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m. st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14 poz. 130) stał własnością Skarbu Państwa. Prowadzone postępowanie odszkodowawcze toczy się z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości, w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Organ podkreślił, że w chwili obecnej postępowanie znajduje się na etapie analizy zgromadzonej dotychczasowo dokumentacji, mającej na celu określenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prezydent wskazał również, że w przedmiotowej sprawie konieczne stało się również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość ww. nieruchomości. Organ podniósł, że strony pismem z dnia 20 listopada 2012 r. zostały poinformowane, o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia. Prezydent wskazał również na brak akt sprawy, z uwagi na przesłanie ich do Wojewody [...], w związku z wniesionym przez skarżącą zażaleniem na niezałatwienie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 119 § 2 ppsa, sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony w terminie 14 dni nie zażądają przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje na całkowitą zasadność skargi na bezczynność, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej ppsa) w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie - zdaniem Sądu - Prezydent miasta W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż od dnia 8 czerwca 2012 r. tj. dnia w którym dowiedział się o wydaniu przez SKO w [...] postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] uchylającego orzeczenie Prezydenta o zawieszeniu postępowania z dnia [...] lutego 2012 r., nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te nie były podejmowane sprawnie i w konsekwencji nie doprowadziły do zakończenia postępowania. Z analizy akt sprawy wynika, że organ w czerwcu i lipcu 2012 r. występował do podległych sobie jednostek organizacyjnych o nadesłanie potrzebnej dokumentacji (pisma do Biura Geodezji i Katastru, Dzielnicy [...] oraz Zarządu Dróg Miejskich w W.). W tym samym czasie toczyła się przed sądem administracyjnym sprawa ze skargi H. Ż. na bezczynność Prezydenta miasta W. – oddalona wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 293/12 oraz przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w mieście W. nr [...] z dnia [...] lutego 1970 r. stwierdzającej o przejściu nieruchomości przy ul. [...] i [...] na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. organ po raz pierwszy poinformował strony o niemożności rozpoznania sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa wskazując, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zakończone zostanie do dnia 31 października 2012 roku. Wobec niedotrzymania powyższego terminu, skarżąca pismem z dnia 8 listopada 2012 r. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta miasta W., który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] uznał zasadność zażalenia i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia do dnia 30 kwietnia 2013 roku. Kolejnym pismem z dnia 20 listopada 2012 r. organ poinformował strony o niemożności rozpoznania sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa wskazując tym razem, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zakończone zostanie do dnia 30 kwietnia 2013 roku. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent miasta W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Okolicznością usprawiedliwiającą nie może być w tym przypadku fakt, że akta administracyjne przekazane zostały przez organ do sądu administracyjnego oraz Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w związku z toczącymi się przed nimi postępowaniami, gdyż Prezydent we własnym zakresie powinien wcześniej zadbać o sporządzenie kserokopii tych akt, po pozwoliłoby mu na skuteczne prowadzenie postępowania. Ponadto wskazać należy, że organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 kpa i każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to dwukrotnie, wyznaczając nowe terminy z których wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność aczkolwiek naganna, to nie nosi jednak cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r. I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy i co Sąd podkreślił już powyżej, w trakcie trwania postępowania organ podejmował kroki mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 120 ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.