V SA/Wa 2629/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ... na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... października 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia, odmowy odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę Wnioskiem z dnia ... kwietnia 2012 r. uzupełnionym pismem z dnia ... maja 2012 r. J. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "J." zwrócił się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) o umorzenie w całości lub w części, względnie o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres: styczeń 2009 r., od marca 2009 r. do grudnia 2010 r. oraz za okres od czerwca 2011 r. do stycznia 2012 r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że jednorazowa spłata powstałej wobec PFRON zaległości może doprowadzić do znacznego pogorszenia się sytuacji finansowej dynamicznie rozwijającego się przedsiębiorstwa, a zachwianie płynności finansowej mogłoby doprowadzić do konieczności zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej i zwolnienia ... pracowników. Decyzją z dnia ... lipca 2012 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił stronie umorzenia zaległych wpłat w kwocie ... zł oraz odsetek w kwocie ... za okres: styczeń 2009 r., od marca 2009 r. do grudnia 2010 r. oraz za okres od czerwca 2011 r. do stycznia 2012 r. z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON oraz odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON w kwocie ... zł wraz z odsetkami w kwocie ... zł za w/w okres. Minister Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS), po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia ... października 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON. W uzasadnieniu decyzji MPiPS powołując się na treść przepisu art.49 ust.5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721,dalej: ustawa o rehabilitacji) stwierdził, że zaległości z tytułu wpłat, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być umarzane w całości lub w części decyzją Prezesa Zarządu Funduszu wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Po wymieniu przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art.49 ust.5b tej ustawy wskazał, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w jego ocenie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. MPiPS stwierdził również, że obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości umorzenia zaległości wraz z odsetkami z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny na podstawie art.67a ordynacji podatkowej. Minister wyjaśnił, że w przypadku uzasadnionym ważnym interesem pracodawcy lub interesem publicznym Prezes Zarządu PFRON może odroczyć termin płatności zaległości z tytułu wpłat, odsetek za zwłokę lub rozłożyć ich zapłatę na raty - uwzględniając możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów Funduszu. Instytucja rozłożenia zaległości na raty stanowi szczególnego rodzaju ulgę, której zastosowanie uzależnione jest od ważnego interesu pracodawcy lub ważnego interesu publicznego. Ocena, czy taki interes zachodzi, dokonywana jest przez Prezesa Zarządu PFRON w zakresie swobodnego uznania, przy czym uznanie to ograniczone jest konstytucyjną zasadą państwa prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. MPiPS stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do rozłożenia zaległości na raty, bowiem z analizy dowodów w postaci zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010 (PIT-36) oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w w/w roku (PIT B) wynika, że strona w 2010 r. osiągnęła dochód w wysokości ... zł. Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że strona na wezwanie organu I instancji z dnia ... kwietnia 2012 r. jak również w odpowiedzi na pismo z dnia ... czerwca 2012 r. informujące o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie nadesłała żądanych dokumentów tj. kopii bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za 2011 r. Ponadto także na wezwanie organu odwoławczego z dnia ... sierpnia 2012 ani w odpowiedzi na pismo z dnia ... września 2012 r. nie nadesłała żądanych dokumentów finansowych obrazujących aktualną sytuację finansową strony tj. mi. in. kopii bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za 2011 r. i okres od stycznia do czerwca 2012 r., kopii zeznania złożonego do Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2011 r. , pomimo, że w piśmie z dnia ... sierpnia 2012 r. zobowiązała się do nadesłania w/w dokumentów finansowych do dnia 31 sierpnia 2012 r. MPiPS uznał, że strona nie współpracowała należycie z organami obu instancji celem ustalenia aktualnej sytuacji finansowej przez co uniemożliwiła organom ustalenie, czy rzeczywiście na dzień wydawania decyzji znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego tego, że jednorazowa spłata zaległości może doprowadzić do likwidacji działalności gospodarczej i tym samym do zwolnienia zatrudnionych pracowników, Organ wyjaśnił, że argument ten nie może zostać uwzględniony przez organ odwoławczy, gdyż strona nie współpracowała należycie z organami obu instancji celem ustalenia, czy na dzień wydawania decyzji znajdowała się i znajduje nadal w sytuacji finansowej uniemożliwiającej jednorazową spłatę zaległości wobec PFRON, a tym samym nie zostało wykazane w jaki sposób odmowa rozłożenia zaległości na raty zagraża bytowi firmy. Również argument o konkurencyjnej roli pracodawcy na rynku usług telekomunikacyjnych nie stanowi, w ocenie MPiPS, przesłanki do zastosowania ulgi podatkowej. Zauważył, że podnoszona przez stronę okoliczność nie może być uznana za zdarzenie nadzwyczajne, mające charakter wyjątkowy. Konkurencyjność podmiotów gospodarczych jest zjawiskiem prawidłowym i typowym dla gospodarki wolnorynkowej, a każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą powinien (licząc się z konkurencją na rynku) tak kalkulować koszty swojej działalności, by podołać ciążącym na nim obowiązkach publiczno-prawnych. Także niewiedza o obowiązkach nie może być uznana za argument przemawiający za zastosowaniem ulgi podatkowej, ponieważ obowiązek dokonywania wpłat na PFRON wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a pracodawca należycie dbający o swoje interesy powinien posiadać wiedzę dotyczącą w/w przepisów. Ponadto, rozstrzygając sprawę w kwestii rozłożenia zaległości na raty, organ odwoławczy wziął pod uwagę nie tylko interes strony, ale także interes społeczny i publiczny, wyrażony w ustawowych celach działalności Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i uznał, że nadmierne uszczuplenie środków Funduszu (nawet okresowe) mogłoby doprowadzić do znacznego ograniczenia finansowania w skali całego kraju zadań w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz ich integracji ze społeczeństwem. W ocenie organu odwoławczego jest to okoliczność wskazująca, że interes społeczny i publiczny przemawiają za odmową udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Pracy Polityki Społecznej z dnia ... października 2012 r. J. M. (reprezentowany przez pełnomocnika) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ocenę i uwzględnienie jedynie okoliczności na korzyść PFRON, a niewystarczająco dostateczne rozważenie i nie zrozumienie argumentacji skarżącego podniesionej w odwołaniu, a dotyczącej m.in. jego sytuacji ekonomiczno- gospodarczej i profilu działalności. Zarzucił również błędne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących chociażby odroczenie terminu płatności i rozłożenie na raty zaległości wobec PFRON. Podniósł, iż organ błędnie ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz całkowicie zbagatelizował argumenty strony, koncentrując się jedynie na pojęciu ważnego interesu publicznego rozumianego przez PFRON jako misja gromadzenia środków dla osób niepełnosprawnych mających problemy ze znalezieniem pracy, a pominięciem innego znaczenia tego samego pojęcia, a przejawiającego się w działalności strony jako podmiotu szerzącego konkurencyjność usług, rozwijającego lokalny rynek pracy, propagującego innowacyjność. Skarżący jest właścicielem i założycielem firmy J., która od kilkunastu lat z powodzeniem konkuruje z innymi firmami na szczególnie trudnym i specyficznym rynku usług telekomunikacyjnych. Konkurencją dla Skarżącego są monopoliści branży telekomunikacyjnej np. A. sp. z o.o., N. S.A., U. S.A, itp. Podniósł, że ważny interes publiczny, o którym pisze Organ II instancji, to nie tylko interes PFORN i osób niepełnosprawnych, ale także interes szeregu innych obywateli, pracodawcy, rynku lokalnego. Ważny interes publiczny sprowadza się także do konieczności utrzymania Skarżącego na rynku usług telekomunikacyjny, jako wiodącego pracodawcy w dzielnicy T. (zatrudniającego, na dzień dzisiejszy, wyłącznie na umowę o pracę ... osoby) oraz rzetelnego płatnika należności publicznoprawnych. Przedmiotowa należność, ze względu na swoją znaczną wysokość (... zł) przekracza bowiem możliwości finansowe skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że decyzja nie narusza prawa. Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez MPiPS stanu faktycznego sprawy, w zakresie w jakim ustalenia były możliwe wobec braku współpracy strony, J. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą J. w 2010 r. osiągnął z pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w wysokości ... zł. Sytuacji finansowej skarżącego w roku 2011 oraz w pierwszej połowie 2012 r. nie ustalono wobec nie przedłożenia przez stronę, pomimo wezwań ze strony organów orzekających, dokumentów, które tę sytuację mogłyby określać. Zasady udzielania ulg w spłacie zadłużenia zostały uregulowane w art. 49 ust.1,5a, 5c i 5d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j.t. Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz.721 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji). Ust. 1 stanowi, że do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 29 ust. 3a1, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 33 ust. 4a, 4a1, 4c, 7 i 7a, oraz art. 38 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Stosownie do ust.5a) zaległości z tytułu wpłat, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być umarzane w całości lub w części decyzją Prezesa Zarządu Funduszu wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do ust.5b) całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 5a, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia, i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, z późn.); 3) nastąpiło trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 5) wysokość zaległej wpłaty nie przekracza pięciokrotnej kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 6) stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sąd stwierdza, że prawidłowo MPiPS w zaskarżonej decyzji ustalił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż żadna z ww. przesłanek nie ma miejsca. Fakt, że dłużnik żyje, prowadzi nadal działalność gospodarczą, zatrudniając kilkadziesiąt osób i w 2010 r. osiągnął dochód w kwocie przekraczające ... zł wskazuje, że stanowisko organu orzekającego jest uzasadnione. Prawidłowo również MPiPS stwierdził , że przepisy nie przewidują możliwości umorzenia zadłużenia z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny, w oparciu o art.67a Ordynacji podatkowej. Cytowany wyżej przepis art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji odsyła wprawdzie, w zakresie wymienionych w nim wpłat, do przepisów Ordynacji podatkowej, ale zastrzega równocześnie, że przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust.5a-5d. Przepisy art.49 ust.5a-5d zawierają regulacje dotyczące umarzania zaległości oraz rozkładania na raty i odraczania płatności zaległości i należności, wyłączając tym samym stosowanie w tym zakresie przepisów Ordynacji podatkowej. W art.49 ust.5c. ustawy o rehabilitacji zawarto regulacje dotyczące odroczenia terminu płatności i rozłożenia należności na raty. Przepis ten stanowi, że Prezes Zarządu Funduszu, w drodze decyzji, na wniosek pracodawcy, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem pracodawcy lub interesem publicznym może: 1) odroczyć termin płatności należności lub rozłożyć ich zapłatę na raty, 2) odroczyć termin płatności zaległości z tytułu wpłat, odsetek za zwłokę lub rozłożyć ich zapłatę na raty - uwzględniając możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów Funduszu. Należy podkreślić, że przesłanki odroczenia terminu płatności i rozłożenia zadłużenia na raty są inne niż przesłanki umorzenia zadłużenia. Oceniając możliwość i zasadność udzielenia ulgi poprzez odroczenie terminu płatności zadłużenia lub rozłożenie zaległości na raty należało rozważyć ważny interes pracodawcy (skarżącego), jego możliwości płatnicze, oraz interes publiczny i stan finansów Funduszu. Również w odniesieniu do przesłanki ważnego interesu pracodawcy i jego możliwości płatniczych organ orzekający prawidłowo ustalił, że strona nie udowodniła , że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Podnoszone przez stronę argumenty, że jednorazowa spłata zadłużenia może doprowadzić do likwidacji jej działalności gospodarczej i w konsekwencji do zwolnienia pracowników nie zostały przez stronę w żaden sposób udokumentowana. Strona, pomimo kilkakrotnych wezwań nie złożyła wskazanych przez organy orzekające dokumentów przedstawiających jej sytuację finansową, uniemożliwiając organom orzekającym ustalenie w jakiej rzeczywiście sytuacji finansowej się znajduje. Stosownie do art.122 Ordynacji podatkowej organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nałożenie tego obowiązku na organy prowadzące postępowanie nie zwalnia strony od obowiązku współdziałania z nimi w zakresie ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, szczególnie jeżeli strona jest w posiadaniu dokumentów mogących mieć istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie takimi dokumentami były np. bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2011 r. oraz złożone w urzędzie skarbowym zeznania podatkowe za 2011 r. i kolejne miesiące 2012r., których strona pomimo wezwań organów orzekających nie przedłożyła. Za nieuzasadnione należy więc uznać zarzuty Skarżącego dotyczące niedostatecznego rozważenia jego argumentów związanych z sytuacją ekonomiczną prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Ponieważ skarżący nie przedłożył dokumentów wskazujących, że spłata zadłużenia spowoduje konieczność likwidacji jego firmy, zarzuty iż likwidacja firmy spowoduje zwolnienie jej pracowników, oraz zmniejszenie konkurencji na lokalnym rynku usług telekomunikacyjnych są bezprzedmiotowe. Na marginesie sprawy (wobec zarzutów podniesionych w skardze) należy zauważyć, ze stosownie do przywołanego wyżej przepisu art.49 ust.1 ustawy o rehabilitacji postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec uznania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.