II OSK 2171/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-16

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Andrzej Jurkiewicz, Joanna Brzezińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca obywatelstwo niemieckie, mieszkająca i pracująca w Niemczech, która sporadycznie odwiedza swoje mieszkanie w Polsce, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe, może być wymeldowana z pobytu stałego w Polsce?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Sąd stwierdził, że sporadyczne pobyty w mieszkaniu w Polsce, związane z odwiedzinami matki, nie stanowią stałego zamieszkiwania, zwłaszcza gdy centrum życiowe osoby koncentruje się za granicą (posiadanie obywatelstwa niemieckiego, zamieszkiwanie i praca w Niemczech). Utrzymanie zameldowania w takim przypadku byłoby sprzeczne z celem przepisów o ewidencji ludności, które mają potwierdzać faktyczny pobyt.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie D. K. z pobytu stałego w mieszkaniu w Częstochowie, złożonego przez jego ojca, J. K., który argumentował, że D. K. od wielu lat nie przebywa w kraju. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i kontroli sądowej, organy administracyjne oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że D. K. opuścił miejsce pobytu stałego. D. K. wniósł skargę kasacyjną, kwestionując te ustalenia i utrzymując, że nadal wiąże go więź z mieszkaniem w Polsce.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1050/12 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 marca 2013 r. oddalił skargę D. K.na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. J. K. złożył wniosek o wymeldowanie swojego syna D. K.z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ulicy B. [...] w C. wskazując, iż D. K.od 1984 lub 1985 r. nie przebywa w kraju. Swoje stanowisko uzasadniał ponadto zamierzeniem wykupu przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. Prezydent Miasta Częstochowa, po ponownym rozpatrzeniu tej sprawy orzekł o odmowie wymeldowania D. K.z miejsca pobytu stałego, tj. z lokalu nr [...]przy ul. B. [...] w C.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż zebrany materiał dowodowy nie wykazał jednoznacznie, że D. K.nie zamieszkuje w C. przy ul. B. [...]/[...] oraz, że definitywnie i trwale ten lokal opuścił. Zdaniem organu nie zostały więc spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Odwołanie od tej decyzji złożył J. K. podnosząc, iż została ona wydana w oparciu o nieprawdziwie ustalone fakty. W szczególności wskazał, że w toku postępowania nie ustalono adresu D. K., jak też nie uwzględniono okoliczności, że od około 1989 r. jest zameldowany na terenie N., gdzie przebywa. Nie zbadano ponadto dokumentów, na podstawie których D. K.przekraczał granice państwa polskiego. J. K. stwierdził, że pobyty syna w Polsce sprowadzają się do przebywania w mieszkaniu skarżącego i jego byłej żony H. K.. Zaznaczył ponownie, że zameldowanie D. K.pod wskazanym adresem utrudnia mu przeprowadzenie postępowania o wykup zajmowanego mieszkania. Wojewoda Śląski odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając w uzasadnieniu, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami prawa. Zasadność wskazanej decyzji zakwestionował J. K. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 34/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił ww. decyzję Wojewody oraz decyzję Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia [...] września 2010 r. Sąd uznał, że kontrolowana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są zgodne z prawem, albowiem zostały wydane bez dostatecznego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Nie wykazano mianowicie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie zaistniała. Wobec braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego brak było możliwości wydania na jego podstawie, ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy bezsporne wydaje się, że D. K.od wielu lat przebywa poza granicami kraju, niezbędnym było przeprowadzenie wnioskowanego przez J. K. dowodu na okoliczność ewentualnego zameldowania D. K.na terenie N.. Wskazana jest także konfrontacja zeznań świadków z zeznaniami żony D. K.i stron postępowania. Wymagane jest również zweryfikowanie informacji J. K., w drodze zebrania innych dowodów, o rzekomym przebywaniu D. K.w innym miejscu niż podaje. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., po uzupełnieniu postępowania dowodowego przez: przesłuchanie J. K.i H. K., złożenie wyjaśnień przez D. K.oraz K. G., uzyskanie informacji z Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Hamburgu i Urzędu w L., przeprowadzenie oględzin objętego postępowaniem mieszkania, Prezydent Miasta Częstochowy orzekł o wymeldowaniu D. K.z adresu: C., ul. B. [...]/[...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ, po przytoczeniu treści zeznań stron postępowania, po przedstawieniu wyniku przeprowadzonych oględzin mieszkania objętego wnioskiem oraz przytoczeniu informacji uzyskanych z Konsulatu Rzeczypospolitej Polskiej i Urzędu w L. stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż D. K.w przedmiotowym lokalu nie mieszka. Przebywa on w tym mieszkaniu tylko przez kilka dni w roku, sporadycznie i okazjonalnie, głównie gdy przyjeżdża odwiedzić zamieszkałą tam swoją matkę H. K. Przebywania tego nie można uznać za stałe zamieszkiwanie ani też za koncentrację w tym mieszkaniu jego spraw życiowych. Nie świadczy o tym także fakt umeblowania jednego z pokoi znajdujących się w mieszkaniu czy pozostawienie tam przez D. K.swoich rzeczy osobistych. Większość czasu spędza on bowiem poza granicami kraju, gdzie też znajduje się obecnie jego centrum życiowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. K.zarzucając jej, że jest niezgodna z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami prawa, została podjęta w oparciu o nieprawdziwe przesłanki, jest szkodliwa społecznie. Skarżący domagał się jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że przedmiotowe mieszkanie stanowi dla niego centrum życiowe, nie opuścił go nigdy na okres dłuższy niż 3 miesiące, z przedmiotowym lokalem wiąże swoją przyszłość. Zakwestionował ponadto uznanie J. K.za stronę postępowania, albowiem ten domaga się jego wymeldowania z mieszkania jako całości. Tymczasem lokal ten wyrokiem rozwodowym został podzielony na dwie części, funkcjonujące jako dwa oddzielne mieszkania, co pozbawia J. K.prawa żądania wymeldowania skarżącego z części przydzielonej jego matce H. K. Wojewoda Śląski odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., wydaną na podstawie art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 w związku z art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że całość zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawę do uznania, iż D. K.opuścił lokal przy ul. B. [...]/[...] w C. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Nie zamieszkuje w nim od wielu lat. W mieszkaniu przebywa sporadycznie, kilka razy w roku, pobyty te nie mają stałego charakteru, związane są z okazjonalnymi odwiedzinami matki – H. K.. W dniu [...] października 1992 r. D. K.uzyskał obywatelstwo niemieckie, deklarując chęć stałego zamieszkania na terenie N.. Od [...] października 2009 r. mieszka na terenie miasta L.. Twierdzenie D. K., że jego pobyt na terenie N. nie ma charakteru stałego nie zasługuje na uwzględnienie, w sytuacji gdy za granicą pracuje i tam koncentruje swoje sprawy życiowe. Jednocześnie organ odnosząc się do zarzutu braku przymiotu strony przez J. K.uzyskał informację z Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Częstochowie, z której wynika, że przedmiotowy lokal nigdy nie został podzielony na dwa odrębne mieszkania, a jedynie zostały wyodrębnione dwie kartoteki dla tego lokalu celem prawidłowego księgowania należności przypadających za jego użytkowanie. Organ zakwestionował również słuszność pozostałych zarzutów skarżącego jako nie mających wpływu na treść kwestionowanego rozstrzygnięcia z uwagi na oparcie ich na podstawie innej niż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy podniósł też, iż nie jest uprawniony do wypowiadania się o subiektywnym aspekcie wpływu decyzji o wymeldowaniu na sytuacje stron postępowania w innych aspektach niż prawo administracyjne. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego D. K.wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z obowiązującym prawem, podjętej w oparciu o nieprawdziwe przesłanki, nadinterpretacje, częściowe pominięcie materiału dowodowego i jako szkodliwej społecznie. Uzasadnienie skargi sprowadza się do polemiki z ustaleniami dokonanymi przez orzekające w sprawie organy. D. K.co do zasady ponownie wskazuje okoliczności, podnoszone już wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto podnosi, iż w toku postępowania nie zostało wykazane, że opuścił lokal przy ul. B. [...]/[...] w C. na okres ponad 3 miesiące. Sam fakt posiadania obywatelstwa niemieckiego nie wyklucza jego zdaniem stałego zamieszkiwania w C. pod wskazanym adresem. Od 2 lat skarżący opłaca pakiet telewizji cyfrowej, przeznacza środki pieniężne na remont lokalu. Skarżący wskazuje także okoliczności dotyczące uprzedniej karalności Jana Krzemińskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja Wojewody Śląskiego została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Należy w związku z tym przyjąć, że przebywanie to ma mieć charakter świadczący o tym, iż pod danym adresem koncentrują się sprawy życiowe osoby zameldowanej, na co słusznie zwracały uwagę organy obu instancji, przywołując ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo. W konsekwencji za zamieszkiwanie takie nie może być uznane przebywanie w danym lokalu w sytuacji, gdy sprawy życiowe danej osoby koncentrują się pod innym adresem. Wtedy bowiem zamieszkiwanie pod tym innym adresem stanowi pobyt stały w rozumieniu przepisów wskazanej wyżej ustawy. Przepisy nie przewidują przy tym zameldowania na pobyt stały pod więcej niż jednym adresem. Dla przyjęcia, że przebywanie pod danym adresem jest pobytem stałym, wbrew stanowisku, które zdaje się być prezentowane w treści skargi, nie wystarczy sama wola danej osoby uznania danego adresu za pobyt stały. Przesądzające znaczenie ma bowiem stan faktyczny, dający podstawę do stwierdzenia, że rzeczywiście ktoś na stałe pod danym adresem zamieszkuje. W tym względzie istotne znaczenie ma też treść art. 10 ust 2b ustawy, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z tego powodu o zameldowaniu nie przesądza uprawnienie do lokalu i do przebywania w nim. Z tych względów, zdaniem Sądu, organy orzekające prawidłowo uznały, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że skarżący nie mieszka w objętym postępowaniem lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Za zamieszkiwanie takie nie może być bowiem uznany fakt przebywania w tym lokalu tylko kilka razy w roku, w czasie przyjazdu do Polski w związku z odwiedzinami matki H. K.. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący od 1992 r. posiada obywatelstwo niemieckie, a od wielu lat mieszka na terenie N., a od 2009 r. zameldowany jest w miejscowości L., co daje zdaniem Sądu podstawę do przyjęcia, że właśnie tam, a nie w Polsce i w objętym postępowaniem mieszkaniu koncentrują się jego sprawy życiowe. Z uwagi na czasokres i cel pobytu za granicą pobyt na terenie Polski w ocenie Sądu utracił charakter pobytu stałego. Deklaracje skarżącego, w których podaje przeciwne do ustalonych okoliczności, nie zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie. Charakter pobytów w mieszkaniu usytuowanym w C. przy ul. B. [...]/[...] wskazuje bowiem, że ten lokal mieszkalny jest wykorzystywany przez skarżącego tylko okazjonalnie, pobyty w nim mają charakter pobytu czasowego i są związane głównie z odwiedzinami matki. Wprawdzie w lokalu tym, w jednym z pokoi znajdują się rzeczy osobiste skarżącego, tym nie mniej nie jest to wystarczająca przesłanka do uznania, że właśnie w tym miejscu D. K.koncentruje swoje sprawy życiowe. Także twierdzenie skarżącego, że z tym lokalem wiąże swoją przyszłość nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma ono potwierdzenia w zgromadzonych dowodach i w sytuacji, gdy jak stwierdzono wyżej, centrum życiowe skarżącego koncentruje się od wielu lat poza granicami Polski. Skarżący nie posiada nawet paszportu polskiego. Nie występują więc czynniki, świadczące o łączącej skrzącego więzi z tym mieszkaniem, dające podstawę do przyjęcia zamiaru stałego w nim przebywania. W konsekwencji utrzymanie zameldowania skarżącego w tym mieszkaniu pozostawałoby, zdaniem Sądu, w sprzeczności z treścią art. 10 ust. 2b ustawy, gdyż nie stanowiłoby potwierdzenia faktu stałego w nim pobytu. W odniesieniu do pozostałych kwestii podnoszonych w skardze przez D. K., a dotyczących zastosowania w sprawie przepisów prawa wykroczeń Sąd wskazał, że nie znajdują one uzasadnienia na gruncie rozpatrywania sprawy o charakterze administracyjnym. W tego typu sprawach wyłączną podstawę orzekania stanowią przepisy prawa administracyjnego. Nie potwierdziły się też twierdzenia skarżącego odnośnie do podziału mieszkania objętego postępowaniem na dwa samodzielne lokale. Z uzyskanych informacji jednoznacznie wynika, że dla przedmiotowego lokalu mieszkalnego, dla celów prawidłowego księgowania należności, wyodrębniono tylko dwie kartoteki. W wyroku rozwiązującym małżeństwo H. K. i J. K.przez rozwód orzeczono jedynie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez rozwiedzionych małżonków. Wyrok ten nie dokonał jego podziału na dwa odrębne lokale. Tym samym kwestionowanie przez skarżącego legitymacji J. K.do złożenia wniosku o jego wymeldowanie, nie znajduje uzasadnienie w zgromadzonych dowodach. Sąd oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z protokołu z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt I C 802/12, albowiem jego treść nie ma istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie. Przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym nie była bowiem kwestia pobytu skarżącego w tym mieszkaniu oraz charakteru tego pobytu. Ponadto była to jedynie kserokopia dokumentu urzędowego – protokołu rozprawy, a wobec braku poświadczenia za zgodność z oryginałem nie można w oparciu o nią poczynić żadnych wiążących ustaleń. Wobec ustalenia, że skarżący nie mieszka w lokalu przy ul. B. [...]/[...] w C. z zamiarem stałego w nim przebywania słuszne jest stwierdzenie, że mieszkanie to opuścił, nie jest już ono jego miejscem stałego pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Ustalenie takie uzasadniało, w świetle regulacji art. 15 ust. 2 ustawy, wydanie decyzji o jego wymeldowaniu. Powyższe zdaniem Sądu wskazuje, że decyzje organów obu instancji odpowiadają obowiązującemu prawu, a skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Zdaniem Sądu, organy wyjaśniły sprawę w należyty i dostateczny sposób z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym w sprawie wyroku z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 34/11. Zgromadzony materiał dowodowy należycie też, przy uwzględnieniu treści art. 80 K.p.a., oceniły. Na marginesie Sąd zaznaczył, że fakt wymeldowania skarżącego nie pozbawia go możliwości ponownego zameldowania się w objętym postępowaniem lokalu w sytuacji, gdyby ponownie w nim zamieszkał z zamiarem stałego przebywania. Ponadto wydanie decyzji o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącego możliwości przebywania w tym mieszkaniu w czasie okazjonalnych pobytów skarżącego w Polsce. W tym przypadku może skorzystać z gościnności swojej matki H. K. i przebywać w pokoju, w którym pozostawił swoje rzeczy osobiste (gdyby nie doszło w postępowaniu cywilnym do odmiennego uregulowania kwestii korzystania z tego mieszkania). Tym samym skarżący nie został pozbawiony możliwości obrony matki przed negatywnymi (według jego twierdzeń) zachowaniami jego ojca. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku D. K.podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego, co stanowiło podstawę do jego wymeldowania, w sytuacji gdy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na takie ustalenie, gdyż skarżący utrzymuje stałą więź z tym miejscem i mimo czasowego przebywania na terenie N. związanego z pracą zarobkową powraca do miejsca swego zameldowania i ponosi ciężary związane z jego utrzymaniem. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, w wyniku którego dojdzie do jej uwzględnienia poprzez uchylenie decyzji Wojewody Śląskiego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K. stwierdził, że decyzje i wyrok Sądu I instancji są trafne, logiczne i zgodne z prawem. W związku z powyższym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny skargi kasacyjnej jedynie w granicach wyznaczonych przez sformułowane w jej treści zarzuty. Należy zauważyć, że skarga kasacyjna to ściśle sformalizowany środek odwoławczy. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej, wynikające z art. 183 § 1 P.p.s.a. wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1050/12, że Sąd ten oddalając skargę dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jt. Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm., dalej jako ustawa o ewidencji), polegającego na błędnym przyjęciu, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego, co stanowiło podstawę do jego wymeldowania, w sytuacji gdy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na takie ustalenie, gdyż skarżący utrzymuje stałą więź z tym miejscem i mimo czasowego przebywania na terenie N. związanego z praca zarobkową powraca do miejsca swego zameldowania i ponosi ciężary związane z jego utrzymaniem. Uzasadniając wadliwość stanowiska Sądu w powyższym zakresie skarżący kasacyjnie stwierdził, że, wbrew temu co sądzą organy prowadzące postępowanie o wymeldowanie, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż nie opuścił on miejsca pobytu stałego tj. mieszkania nr [...]przy ul. B. [...] w C.. Wywiódł, że wyjazdy za granicę do pracy w N. nie powodują zerwania więzi z przedmiotowym mieszkaniem, bowiem wraca do niego raz na 2, 3 miesiące sam lub z żoną. Ma tam własny pokój oraz rzeczy osobiste. Potwierdzili to świadkowie, skarżący oraz oględziny miejsca zamieszkania. Natomiast wynajmowanie lokalu na terenie miasta L. jest naturalną konsekwencją wieloletniego wykonywania pracy w N.. Codzienny powrót do miejsca zameldowania w przypadku pracy za granicą skutecznie uniemożliwiłby mu wykonywanie pracy. Wskazał, że przebywanie większości miesięcy w roku poza granicami Polski w związku z pracą nie stanowi przeszkody dla posiadania miejsca stałego pobytu w kraju w sytuacji, gdy więź z tym miejscem jest utrzymywana. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu nie świadczą wyjazdy i powroty do tego miejsca, gdyż są one rzeczą naturalną. Podtrzymuje, że mimo fizycznego okresowego opuszczania miejsca stałego pobytu nie utracił on woli powrotu do miejsca stałego pobytu. Jego zdaniem nie nastąpiło definitywne zerwanie jego więzi z mieszkaniem w Polsce, bowiem partycypuje w kosztach utrzymania lokalu (opłaty eksploatacyjne i media). Zdaniem skarżącego kasacyjnie w tych okolicznościach należało uznać, że przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji nie wystąpiły. W związku z tak sformułowanych zarzutem należy podkreślić, że nie zostało on prawidłowo określony. Wskazując bowiem na wadliwość ustaleń faktycznych organów a w konsekwencji Sądu, skarżący kasacyjnie powinien powiązać zarzut naruszenia ww. przepisu prawa materialnego z przepisem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Takiego powiązania zabrakło. Jednak NSA zdecydował się poddać kontroli zaskarżony wyrok przyjmując na podstawie wywodów uzasadnienia skargi kasacyjnej jaki był właściwy cel postawionego w niej zarzutu. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Warto w tym miejscu wyjaśnić, że przesłanką wymeldowania jest nieprzebywanie osoby fizycznej w określonym lokalu, które charakteryzuje się zamiarem jego opuszczenia na stałe tj. zamiarem przeniesienia (skoncentrowania) aktywności życiowej w nowym miejscu. Ustalając w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania przesłankę opuszczenia lokalu należy brać pod uwagę rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, a w szczególności jego trwałość i dobrowolność. Przy ustalaniu zamiaru (jego trwałości i dobrowolności) nie można jednak poprzestać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej strony, ale należy wziąć pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności towarzyszące opuszczeniu czy nieprzebywaniu w sposób stały w lokalu. Wiarygodność deklaracji osoby wymeldowanej o zamiarze powrotu czy o faktycznym przebywaniu w lokalu powinna zostać oceniona w kontekście wszystkich ustalonych w sprawie obiektywnych okoliczności. (tak w wyroku NSA z 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1719/13, dostępne na stronie www.orzeczenia.gov.pl ). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Sąd I instancji dokonał właściwej oceny zgromadzonego w sprawie przez organy materiału dowodowego i słusznie uznał, że materiał ten jest wystarczający do zastosowania przez organy normy określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Jak wynika bowiem z ustaleń poczynionych przez organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego skarżący kasacyjnie przebywa w przedmiotowym lokalu kilka razy w roku. Pobyt ten związany jest z odwiedzinami matki H. K.. Ponadto skarżący od 1992 r. posiada obywatelstwo niemieckie, od wielu lat mieszka na terenie N., a od 2009 r. zameldowany jest w miejscowości L.. Mając powyższe na uwadze zdaniem NSA Sąd I instancji miał podstawę uznać, że właśnie tam, a nie w Polsce i w objętym postępowaniem mieszkaniu koncentrują się sprawy życiowe skarżącego kasacyjnie. Zasadnym jest również twierdzenie Sądu I instancji, że czasokres i cel pobytu za granicą spowodował, że pobyt na terenie Polski utracił charakter pobytu stałego. Nikt nie kwestionuje tego, że skarżący kasacyjnie w różnych odstępach czasu pojawia się w mieszkaniu nr [...]przy ul. B. [...] w C., gdzie ma część swoich rzeczy osobistych. Odwiedziny poprzedniego miejsca stałego pobytu nie dowodzą jednak tego, że stale się tam przebywa. Ciężko też wykluczyć, że skarżącemu przyświeca zamiar powrotu do tego miejsca, zwłaszcza, że zamieszkiwanie w nim jego matki stanowi naturalny cel każdej jego obecności w kraju, ale tylko w ramach okazjonalnych odwiedzin. Zamiar ten, wbrew temu co twierdzi skarżący kasacyjnie, obiektywnie rzecz biorąc nie wynika z chęci osiedlenie się na nowo w tym miejscu. Fakty wskazują, że ośrodkiem jego aktywności życiowej są i zapewne pozostaną Niemcy. Wskazywanie na pewne kontakty handlowe z kilkoma osobami w Polsce a także twierdzenia o poszukiwaniu pracy w Polsce, dotychczas nieskuteczne nie powodują, w ocenie NSA, że należało jego zamiar pozostawania w Polsce uznać za wiarygodny. Co innego kiedy pracujący za granicą wraca do rodzinnego domu po długotrwałej nieobecności spowodowanej wykonywaną pracą, gdzie oczekuje najbliższa rodzina i z którym związane są jego różnorakie obowiązki np. społeczne, fiskalne, czy rodzinne. Taka rozłąka nie uzasadnia twierdzenia, że centrum jego działalności życiowej zostało przeniesione. Natomiast, gdy powrót do rodzinnego domu ma charakter nawet dłuższych odwiedzin i po tym czasie wraca się z rodziną tam gdzie na co dzień prowadzi się zasadnicze dla własnej egzystencji sprawy, to nie sposób racjonalnie uznać, że miejscem stałego pobytu będzie miejsce okazjonalnych odwiedzin, z którym zasadniczo niewiele go łączy. Nawet pobyt kilkudniowy nie daje wówczas podstaw by sądzić, że mieszkanie to na powrót stało się miejscem stałego pobytu skarżącego. W ocenie NSA o możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji przesądza całość obiektywnych okoliczności sprawy. Uzyskanie obywatelstwa niemieckiego w 1992 r. , wykonywanie pracy, zamieszkiwanie w N. wraz z żoną wskazuje niezbicie, że skarżący przeniósł swoje sprawy do N. i tam realizuje swoje podstawowe zadania jako jednostki społecznej. Zatem Sąd I instancji słusznie nie dał wiary deklaracjom skarżącego. Subiektywne twierdzenia, że zamieszkanie w C. z matką jest jego celem, ku któremu dąży z zamiarem osiedlenia się nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale. W pełni podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że charakter pobytów w mieszkaniu usytuowanym w C. przy ul. B. [...]/[...] wskazuje, że ten lokal mieszkalny jest wykorzystywany przez skarżącego tylko okazjonalnie. Pobyty w nim mają charakter pobytu czasowego i są związane głównie z odwiedzinami matki. Wprawdzie w lokalu tym, w jednym z pokoi znajdują się rzeczy osobiste skarżącego, tym nie mniej nie jest to wystarczająca przesłanka do uznania, że właśnie w tym miejscu D. K.koncentruje swoje sprawy życiowe. Twierdzenie skarżącego, że z tym lokalem wiąże swoją przyszłość również nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż nie miało ono potwierdzenia w zgromadzonych dowodach i w sytuacji, gdy jak stwierdzono wyżej, centrum życiowe skarżącego koncentruje się od wielu lat poza granicami Polski. Skarżący nie posiada nawet paszportu polskiego. Dla NSA jasnym jest, że w przedstawionych okolicznościach faktycznych, nie sposób było uznać, że występują przesłanki, świadczące o łączącej skrzącego więzi z tym mieszkaniem, dające podstawę do przyjęcia zamiaru stałego w nim przebywania. Słusznym było stwierdzenie Sądu I instancji, że utrzymanie zameldowania skarżącego w tym mieszkaniu pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 10 ust. 2b ustawy, gdyż nie stanowiłoby potwierdzenia faktu stałego w nim pobytu. NSA uważa, że wywód skargi kasacyjnej odnośnie do konieczności spełnienia przez D. K.określonych obowiązków administracyjnych w N. celem legalnego wykonywania tam pracy nie dowodzi, że decyzja o wymeldowaniu nastąpiła wbrew wymogom z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. W ocenie NSA konieczność podjęcia przez skarżącego kasacyjnie działań, które umożliwią mu legalne zatrudnienie (uzyskanie obywatelstwa) wskazuje, że to z tamtym krajem wiąże on swoją przyszłość. Także wywód o tymczasowym charakterze pobytu w N. nie dowodzi, że nie było podstaw do wymeldowania z pobytu stałego. Odwracanie sytuacji i czynienie ze stałego pobytu w N. pobytu czasowego jest w ocenie Sądu zabiegiem obliczonym na efekt w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie ma to nic wspólnego z wykazaniem zamiaru skarżącego pozostawania na stałe w Polsce. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że zaskarżony wyrok był prawidłowy i Sąd Wojewódzki dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dopuścił się naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło