II SA/Wa 1992/12
WyrokWSA w Warszawie2013-03-14
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Ewa Pisula – Dąbrowska, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przydział lokalu mieszkalnego, złożony po wejściu w życie nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 2010 r., powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących w dacie śmierci żołnierza (emeryta wojskowego), czy na podstawie przepisów aktualnych?Ratio decidendi
Wniosek o przydział lokalu mieszkalnego, złożony po wejściu w życie nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 2010 r., powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku, a nie w dacie śmierci żołnierza. Zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oznacza, że stosuje się przepisy aktualne, chyba że przepisy intertemporalne stanowią inaczej. W tym przypadku, ponieważ zmarły był emerytem wojskowym, a nie czynnym żołnierzem, nie spełniał przesłanek do przydziału lokalu na podstawie przepisów obowiązujących po nowelizacji.Stan faktyczny
Skarżący J. R. wystąpił o przydział lokalu mieszkalnego, który zajmował jego zmarły ojciec, R. R., emeryt wojskowy. Organ odmówił przydziału, uznając, że przepisy obowiązujące po nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu z 2010 r. nie przewidują takiej możliwości dla syna zmarłego emeryta wojskowego, a ponadto nie udowodniono wspólnego zamieszkiwania z ojcem w chwili jego śmierci. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i prawa materialnego, domagając się stosowania przepisów obowiązujących w dacie śmierci ojca, argumentując deklaratoryjny charakter decyzji przydziałowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spraw.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Stanisław Marek Pietras, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego - oddala skargę -
Dyrektor Oddziału Regionalnego w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 2 i art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. nr 206, poz. 1367 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił wydania decyzji o przydzieleniu J. R. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w W.
W uzasadnieniu podał, że przedmiotowy lokal o pow. użytkowej 27,67 m2, w tym pow. użytkowej podstawowej 18,93 m2, został przydzielony R. R. na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1985 r., jako żołnierzowi zawodowemu w ramach rozkwaterowania z byłą żoną po orzeczonym rozwodzie. Jedyną osobą wymienioną w decyzji o przydziale, uprawnioną do zamieszkiwania w lokalu był ww. żołnierz, natomiast była żona – K. R. pozostała wraz z dziećmi w dotychczas zajmowanej kwaterze przy ul. [...] w W. R. R. został w dniu [...] czerwca 1987 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej, nabywając uprawnienia do emerytury wojskowej, które posiadał do dnia śmierci, tj. do [...] kwietnia 1997 r. Z tą datą decyzja przydziału osobnej kwatery stałej wygasła.
W dniu [...] grudnia 1997 r. syn zmarłego – J. R. wystąpił o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu.
Z uwagi na treść art. 23 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym w dniu śmierci głównego najemcy, stanowiącego, iż w razie śmierci emeryta wojskowego prawo do kwatery nabywali wspólnie zamieszkali w kwaterze z emerytem w dniu jego śmierci członkowie rodziny uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej oraz brak potwierdzenia faktu zamieszkiwania w lokalu wnioskodawcy wraz z głównym najemcą w dniu jego śmierci, organ Agencji stwierdził brak możliwości uregulowania tytułu prawnego, a pismami z [...] stycznia 1998 r., [...] maja 1998 r. i [...] czerwca 1998 r. wezwał go do opróżnienia lokalu i przekazania go do dyspozycji WAM.
W związku z nieopróżnieniem lokalu, organ wystąpił do Sądu o eksmisję, zaś J. R. z pozwem o ustalenie istnienia stosunku najmu. Pozew ww. został oddalony prawomocnie wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] W. z dnia [...] października 2001 r. (sygn. akt [...]).
Następnie w dniu [...] września 2003 r. J. R. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej stwierdzenia nabycia uprawnień do kwatery w trybie art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Dyrektor Oddziału Terenowego nr [...] WAM w W. wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia uprawnień do kwatery, a Prezes WAM, po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] września 2004 r., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji, wskazując, że obowiązujące w dniu wydania decyzji przepisy, nie przewidywały możliwości orzekania w sprawie stwierdzenia nabycia uprawnień do osobnej kwatery stałej.
Z kolei Sąd Rejonowy dla [...] W. Wydział [...] Cywilny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. umorzył postępowanie w sprawie o eksmisję.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. decyzją z [...] listopada 2010 r. zobowiązał stronę do opróżnienia przedmiotowego lokalu, uiszczenia opłat za jego używanie i opłat pośrednich oraz odszkodowania, zaś Prezes WAM decyzją z [...] czerwca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję wobec niewyjaśnienia kwestii zamieszkiwania strony w spornym lokalu.
Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. przeprowadził postępowanie wyjaśniające i uznał, że brak jest podstaw do potwierdzenia wspólnego zamieszkiwania zainteresowanego wraz z ojcem w przedmiotowym lokalu do chwili jego śmierci, a tym samym nie występują przesłanki do uregulowania tytułu prawnego na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, tj. art. 8 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143), o czym poinformował stronę. Następnie organ wezwał J. R. wraz ze wszystkimi osobami wspólnie zamieszkującymi z nim do dobrowolnego opróżnienia i przekazania lokalu do dyspozycji WAM w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania.
W dniu [...] marca 2012 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. wpłynął wniosek o przydzielenie, na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. na rzecz J. R.
Organ wskazał, iż rozpatrując sprawę, należało stwierdzić, że podstawa prawna cytowana w ww. wniosku nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, wobec czego nie ma możliwości wydania żądanej decyzji.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 23 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, w razie śmierci żołnierza służby stałej, który do dnia śmierci zajmował lokal mieszkalny lub nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub jego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową, wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 4. Stosownie zaś do treści art. 23 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy, osobom, o których mowa w ust. 3 przysługuje zajmowany lokal mieszkalny, lokal zamienny w przypadku zajmowania kwatery, jeżeli Agencja ma taki w swoim zasobie mieszkaniowym i internatowym, za ich zgodą.
Powyższy przepis art. 23 otrzymał obecne brzmienie na podstawie noweli z dnia 22 stycznia 2010 r. i odnosi się do stanów faktycznych zaistniałych pod jego rządami. Jego wykładnia wskazuje, że odnosi się on tylko do żołnierzy zawodowych, którzy w dniu zgonu pełnili zawodową służbę wojskową. R. R. w dacie śmierci był zaś emerytem wojskowym, a nadto przepis w obecnym brzmieniu nie obowiązywał. Cytowany przepis dotyczy też takiej grupy żołnierzy, którzy mimo nabycia uprawnień emerytalnych, nie przeszli na emeryturę, lecz dalej pełnili służbę wojskową. Dyrektor Oddziału stwierdził, że obecnie kwestię tytułu prawnego po zgonie osób zajmujących lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej reguluje wspomniany art. 8 ust. 1 i 2 noweli z 22 stycznia 2010 r.
W myśl powyższego przepisu, osoby, które do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zamieszkują w lokalu mieszkalnym na podstawie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego decyzją administracyjną, zachowują prawo do zajmowania tego lokalu mieszkalnego przez czas określony w decyzjach wydanych w tych sprawach. W razie śmierci ww. osoby zamieszkałej w lokalu mieszkalnym niebędącym kwaterą, wspólnie z nią zamieszkałe osoby, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym od 30 czerwca 2010 r., mają prawo zamieszkiwać w tym lokalu mieszkalnym. W takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji zawiera z tymi osobami umowę najmu na czas określony w decyzjach wydanych w tych sprawach.
Organ podkreślił w dalszej części, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest stwierdzenie faktu zamieszkiwania przez wnioskodawcę wraz z ojcem R. R. w przedmiotowym lokalu do chwili jego śmierci. Natomiast okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie jest dowodem na tę okoliczność postanowienie Sądu [...] dla W. M., Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] czerwca 1988 r. (sygn. akt [...]), ustalające miejsce zamieszkania J. R. w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca, albowiem brak jest potwierdzenia, że ww. wytyczne Sądu zostały wypełnione. Również zaświadczenie z [...] kwietnia 2011 r. o wymeldowaniu strony z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., nie jest dowodem zamieszkiwania w spornym lokalu w dniu śmierci ojca. Ponadto z akt administracyjnych wynika, iż strona wraz z matką zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., czego potwierdzeniem jest decyzja przydziału tego lokalu, w której jest ona ujęta. Fakt zamieszkiwania wnioskodawcy z matką został też potwierdzony przez WBE w W., do którego R. R. w dniu [...] sierpnia 1995 r. złożył oświadczenie dotyczące płacenia alimentów na rzecz syna J. i jego matki K., zamieszkałych pod ww. adresem.
Obecne zamieszkiwanie wnioskodawcy w spornym lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż istotne jest zamieszkiwanie w lokalu z głównym najemcą do dnia jego śmierci.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. zarzucił jej:
– naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy na podstawie przepisów obecnie obowiązujących, zamiast przepisów obowiązujących w dniu śmierci R. R.,
– błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż wnioskodawca nie zamieszkiwał ze swoim ojcem w lokalu przy ul. [...] w W.,
– naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że R. R. w chwili śmierci nie był emerytem w rozumieniu art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu odwołujący podniósł w szczególności, powołując się na wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia 28 września 1999 r. (I SA/Wr 926/98), że na podstawie przepisu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu na dzień śmierci R. R., tj. na dzień [...] kwietnia 1997 r., członkowie rodziny zamieszkujący ze zmarłym emerytem wojskowym uzyskiwali prawo do kwatery z mocy prawa. Decyzja organu co do zachowania lub nabycia tego prawa miała charakter jedynie deklaratoryjny. Do takich decyzji zaś, potwierdzających jedynie stan powstały z mocy prawa, należy stosować przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia – w tym wypadku w chwili śmierci R. R.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że J. R. w dniu [...] marca 2012 r. wystąpił o przydział lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] w oparciu o obowiązujący od [...] lipca 2010 r. przepis art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, czyli w zamian za odprawę mieszkaniową. Przepis ten stanowi, że osobom, o których mowa w art. 23 ust. 3, tj. wspólnie zamieszkałym z:
1. żołnierzem służby stałej, który do dnia śmierci zajmował lokal mieszkalny, lub nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub jego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,
2. żołnierzem służby kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,
3. żołnierzem pełniącym służbę kandydacką, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, służbę przygotowawczą albo służbę okresową, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,
4. żołnierzem, o którym mowa w pkt 1-3, zmarłym w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej,
w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym – przysługuje za ich zgodą zajmowany lokal mieszkalny.
Organ wskazał, że R. R. w chwili śmierci był emerytem wojskowym, co potwierdza zaświadczenie z WBE z [...] maja 2012 r., zgodnie z którym ww. posiadał uprawnienia do emerytury wojskowej od dnia [...] czerwca 1987 r. do dnia śmierci.
Określenie "żołnierz służby stałej/kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej", zawarte w art. 23 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, dotyczy zaś żołnierza w służbie czynnej (stałej lub kontraktowej), który do dnia śmierci, pomimo nabycia prawa do emerytury, pełnił nadal służbę wojskową i nie został z niej zwolniony. Powyższe, zdaniem organu, wyklucza, by R. R. był w chwili śmierci którymkolwiek ze wskazanych enumeratywnie w przepisie art. 23 ust. 3 pkt 1-4 omawianej ustawy, żołnierzy.
Zatem w dacie złożenia wniosku o przydział przedmiotowego lokalu J. R. był synem zmarłego emeryta wojskowego, a nie żołnierza zawodowego.
Przydzielenie zajmowanego lokalu mieszkalnego w trybie art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2010 r. jest możliwe jedynie w stosunku do wspólnie zamieszkałych członków rodziny w dniu śmierci żołnierzy enumeratywnie wymienionych w art. 23 ust. 3 pkt 1-4, zmarłych po dniu wejścia w życie tego przepisu. Ustawodawca nie rozszerzył bowiem jego działania do stanów faktycznych, jakie zaistniały przed nowelizacją ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Redagując przepis art. 23 ust. 4 pkt 2 świadomie odwołał się do konkretnie oznaczonego w czasie zdarzenia w postaci "śmierci żołnierza", co pozwala stwierdzić, że jego wolą nie było objęcie regulacją tego przepisu wszystkich zmarłych żołnierzy i dodatkowo emerytów, a jedynie żołnierzy, których śmierć nastąpi po [...] czerwca 2010 r. Nie zawarł też przepisów intertemporalnych w tym zakresie.
Tym samym wniosek o przydzielenie zajmowanego lokalu mieszkalnego w trybie art. 23 ust. 4 pkt 2 w warunkach "zdarzenia" mającego miejsce w dniu [...] kwietnia 1997 r., złożony po dacie [...] lipca 2010 r., służyć może tylko realizacji prawa już nabytego, a zatem prawa do odprawy mieszkaniowej (zajmowanego lokalu za zgodą) w rozumieniu przepisów obowiązujących od 1 lipca 2010 r.
Prezes WAM stwierdził ponadto, że kwestia ustalenia, czy J. R. zamieszkiwał wspólnie z ojcem w dniu jego śmierci jest niezbędna i kluczowa, lecz pod kątem ewentualnego uzyskania przez niego uprawnień na podstawie art. 8 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw w ramach odrębnego postępowania.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. zarzucił jej:
– naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 czerwca 1995 r. poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodziły przesłanki do przydzielenia skarżącemu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W.,
– naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 6 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie jako podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji przepisów według stanu prawnego na chwilę wydania, podczas gdy w związku z faktem, iż decyzja o przydzieleniu lokalu mieszkalnego ma charakter decyzji deklaratoryjnej, przy jej wydawaniu należało stosować przepisy obowiązujące w chwili śmierci żołnierza – tj. ojca skarżącego,
– naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 7 in fine k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i załatwienie sprawy w sposób naruszający słuszny interes skarżącego poprzez odmowę przydzielenia lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy zaistniały ku temu przewidziane przez przepisy prawa podstawy.
Z tego względu wniósł o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał w szczególności, iż deklaratoryjny charakter decyzji o stwierdzeniu prawa do zajmowanego lokalu wynika z przepisu art. 23 ust. 1 i 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu na dzień [...] kwietnia 1997 r., w którym ustawodawca używa sformułowań "prawo do kwatery nabywają wspólnie zamieszkali w kwaterze z żołnierzem" oraz "zachowanie lub nabycie uprawnień (...) stwierdza szef wojskowego biura emerytalnego". Powyższy pogląd potwierdza również orzecznictwo. Zachodzi zatem przesłanka do odstąpienia od zasady, iż podstawą orzekania są przepisy aktualne obowiązujące.
Skarżący jako syn zamieszkujący wraz z ojcem w przedmiotowym lokalu nabył więc prawo do jego zajmowania. Co istotne, już w chwili śmierci R. R. nastąpiła konkretyzacja powyższego stosunku prawnego, a wraz z nią powstało prawo podmiotowe o charakterze prawa nabytego.
Skarżący podkreślił też, że kwestia jego wspólnego zamieszkiwania z ojcem w chwili jego śmierci jest bezsporna, zaś nie jest wymagane udowodnienie zameldowania w przedmiotowym lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że J. R. wnioskiem datowanym na dzień [...] marca 2012 r., który wpłynął do organu w dniu [...] marca 2012 r., wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. o przydzielenie na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. nr 206, poz. 1367), dalej "ustawa o zakwaterowaniu", lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. Lokal ten został przydzielony ojcu skarżącego – R. R. na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z [...] sierpnia 1985 r. jako żołnierzowi zawodowemu w ramach rozkwaterowania z byłą żoną po orzeczonym rozwodzie. Jedyną osobą wymienioną w decyzji przydziału uprawnioną do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu był ojciec skarżącego. Skarżący swoje uprawnienia do lokalu wywodzi z faktu wspólnego zamieszkiwania w nim z ojcem – od [...] czerwca 1987 r. emerytem wojskowym – do chwili jego śmierci, tj. do dnia [...] kwietnia 1997 r. Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się natomiast do tego, w oparciu o jakie brzmienie przepisów ustawy o zakwaterowaniu, czy obowiązujących w dacie śmierci ojca skarżącego, czy też obowiązujących w dniu orzekania, należało rozstrzygnąć sprawę.
Zgodnie z przepisem art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Jednakże z datą wszczęcia postępowania przepisy k.p.a. nie wiążą podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy, miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dniu wydania decyzji. Potwierdza to zasada lex retro non agit.
Odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz jest dopuszczalne, lecz wymaga ono wyraźnego uregulowania w przepisach intertemporalnych.
Obecne brzmienie przepisów ustawy o zakwaterowaniu zostało wprowadzone ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143) i obowiązuje od 1 lipca 2010 r. W myśl art. 18 ust. 1 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie, która została wszczęta w dniu [...] marca 2012 r., należy stosować przepisy ustawy o zakwaterowaniu w obecnym brzmieniu.
Stosownie do treści art. 23 ust. 3 ww. ustawy, w razie śmierci:
1. żołnierza służby stałej, który do dnia śmierci zajmował lokal mieszkalny lub nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub jego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,
2. żołnierza służby kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,
3. żołnierza pełniącego służbę kandydacką, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, służbę przygotowawczą albo służbę okresową, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,
4. żołnierza, o którym w pkt 1-3, zmarłego w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej
– wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym, przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 4.
W myśl zaś ww. ust. 4 pkt 2, osobom, o których mowa w ust. 3 przysługuje zajmowany lokal mieszkalny, lokal zamienny w przypadku zajmowania kwatery, jeżeli Agencja ma taki w swoim zasobie mieszkaniowym i internatowym, za ich zgodą.
Ojciec skarżącego jako żołnierz zawodowy zwolniony ze służby w dniu [...] czerwca 1987 r. w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych i posiadający w dniu śmierci status emeryta wojskowego, nie był w tej dacie żołnierzem, o jakim mowa w przepisie art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu. Skarżącemu nie przysługuje zatem uprawnienie, o którym mowa w art. 23 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, tj. "przydzielenie" przedmiotowego lokalu.
Co prawda organ nie jest konsekwentny w swoich poglądach w odniesieniu do kwestii, jakie przepisy winny mieć zastosowanie w sprawie, jednakże uchybienie powyższe nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, które w świetle przytoczonej argumentacji jest zgodne z prawem. Stąd też zarzut naruszenia przepisu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie jest uprawniony, podobnie jak zarzut naruszenia przepisu art. 6 k.p.a. poprzez przyjęcie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepisów obowiązujących w dacie orzekania, pomimo że z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji o przydzieleniu lokalu, należało stosować przepisy w brzmieniu z daty śmierci ojca skarżącego.
Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 in fine k.p.a. polegający na nieuwzględnieniu słusznego interesu skarżącego, podczas gdy istniały podstawy prawne do przydzielenia lokalu mieszkalnego.
Powołana wyżej argumentacja przeczy bowiem stanowisku skarżącego w tym zakresie.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło