II OSK 1985/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-03-19
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Małgorzata Stahl, Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie postanowienia organu administracji na adres domowy pełnomocnika, mimo że w późniejszym pełnomocnictwie wskazano adres firmowy, jest skuteczne, a w konsekwencji czy można stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazanie w pełnomocnictwie adresu firmy, w której działa pełnomocnik, budzi wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony w zakresie adresu do doręczeń. Wobec tego organ administracji powinien był wezwać pełnomocnika do jednoznacznego sprecyzowania adresu. Skoro tego nie uczyniono, a korespondencja została skierowana na dotychczasowy adres domowy, doręczenie było wadliwe, a termin do zaskarżenia postanowienia nie rozpoczął biegu. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu było niezasadne.Stan faktyczny
Spółka wniosła skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Stołecznego Konserwatora Zabytków. Spółka twierdziła, że postanowienie Konserwatora nie zostało jej skutecznie doręczone, ponieważ zostało wysłane na adres domowy pełnomocnika, podczas gdy w późniejszym pełnomocnictwie wskazano adres firmowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając doręczenie za skuteczne. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i p.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 marca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1967/12 w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1967/12 oddalił skargę "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że:
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], dalej "zaskarżonym postanowieniem", Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia spółki "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżącej") na postanowienie Stołecznego Konserwatora Zabytków (dalej "Konserwatora") z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], orzekające o odmowie uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy, stwierdził na podstawie art.134 k.p.a. uchybienie terminu do złożenia zażalenia.
Zaskarżone postanowienie Ministra zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Konserwator odmówił uzgodnienia projektu decyzji, orzekającej na podstawie art.151 par.1 pkt 2 k.p.a. o: 1) uchyleniu z urzędu ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, 2) ustaleniu na wniosek skarżącej warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej planowanej przy ulicy [...] na terenie, na którym znajduje się budynek przy ulicy S.
2. W dniu 2 grudnia 2009 r. (powinno być 9.12.2011 r.) postanowienie Konserwatora zostało doręczone na domowy adres pełnomocnika skarżącej – O. J. (W., ulica B.). Odbioru korespondencji dokonał dorosły domownik pełnomocnika (żona).
3. Zażalenie skarżącej na postanowienie Konserwatora zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 20 grudnia 2011 r.
Rozpatrzywszy zażalenie skarżącej na postanowienie Konserwatora z dnia [...] grudnia 2011 r. zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., Minister, na podstawie art.134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Minister wskazał, że siedmiodniowy termin do wniesienia przez skarżącą zażalenia na postanowienie Konserwatora upłynął z dniem 16 grudnia 2011 r. Zażalenie zostało nadane drogą pocztową w dniu 20 grudnia 2011 r., tj. cztery dni po upływie ustawowego terminu. W tej sytuacji zachodziła konieczność stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art.134 k.p.a.
Skarżąca wniosła do Sądu skargę na postanowienie Ministra, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: art.41, 42, 7 i 134 w związku z art.144 k.p.a.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:
1. Postanowienie Konserwatora nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Nie stanowi takiego skutecznego doręczenia doręczenie postanowienia na domowy adres pełnomocnika w sytuacji, w której w pełnomocnictwie z dnia 8 lipca 2011 r., umocowującym pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej wskazano adres miejsca pracy pełnomocnika, "działającego w ramach firmy [...] sp. z o.o.", tj. "ul. G., W.". Pełnomocnictwo to upoważniało pełnomocnika również do odbioru postanowienia Konserwatora.
2. Pełnomocnik wprawdzie powziął wiadomość o doręczeniu korespondencji na jego adres domowy, niemniej z racji tego, że miało to miejsce po upływie terminu do wniesienia zażalenia, skarżąca nie miała możliwości terminu tego dochować. Istota sprawy sprowadza się jednakże do tego, że z racji formalnej nieskuteczności doręczenia postanowienia dokonanego na adres domowy pełnomocnika, siedmiodniowy, ustawowy termin do wniesienia zażalenia nie zaczął biec, w związku z czym podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji, o której mowa w art.134 k.p.a., nie zaistniały.
3. Orzecznictwo sądowo – administracyjne nie pozostawia wątpliwości, że dokonywanie przez organy administracji doręczeń na adres inny niż podany przez stronę jest nieskuteczne.
4. W treści pełnomocnictwa skarżącej dla pełnomocnika z dnia 8 lipca 2011 r., tj. pełnomocnictwa, które organ winien był wziąć pod uwagę, wystąpiła oczywista omyłka w określeniu mocodawcy pełnomocnika (wskazano tam omyłkowo nie samą skarżącą, spółkę zależną od skarżącej, nie mającą żadnego związku ze sprawą), niemniej w kontekście całej treści pełnomocnictwa właściwa osoba mocodawcy nie nasuwa żadnych wątpliwości. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że wątpliwości te występują, obowiązkiem organu odwoławczego było wezwanie skarżącej do ich wyjaśnienia.
V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za zasadną wskazał, że przepis art.134 k.p.a. ustanawia instytucję stwierdzenia przez organ odwoławczy w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na zasadzie art.144 k.p.a. uregulowanie to, odnoszące się do odwołań od decyzji administracyjnych, znajduje zastosowanie w odniesieniu do zażaleń na postanowienia.
Sąd I instancji zaznaczył, że ustawowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji wynosi siedem dni (art.141 § 2 k.p.a.) i w niniejszej sprawie bezspornie nie został dotrzymany (zażalenie skarżącej zostało nadane drogą pocztową w dniu 20 grudnia 2011 r., a zatem 11 dni od dnia doręczenia postanowienia Konserwatora na adres domowy pełnomocnika skarżącej). Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie zaprzecza, że wniesienie zażalenia istotnie nastąpiło dopiero jedenastego dnia po doręczeniu korespondencji na adres domowy jej pełnomocnika, niemniej powołując się na bezskuteczność tego doręczenia w świetle przepisów k.p.a., skarżąca podnosi, że do uchybienia kodeksowego terminu nie doszło.
W ocenie skarżącej, przy ustalaniu adresu do doręczeń pełnomocnika skarżącej wiążące dla organu było pełnomocnictwo z dnia 8 lipca 2011 r., w którym według oceny skarżącej jako adres do doręczeń wskazano adres firmowy, nie zaś adres domowy pełnomocnika.
Sąd I instancji podkreślił następujące okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego:
1. Postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji (postępowanie główne) ma kilkuletnią historię, albowiem wniosek o ustalenie warunków zabudowy z dnia 6 lutego 2008 r. wpłynął do organu głównego, tj. Prezydenta w dniu 11 lutego 2008 r. Wniosek ten został uzupełniony w dniu 28 sierpnia 2008 r. Postępowanie główne oraz toczące się w jego trakcie postępowania o uzgodnienie (w tym postępowanie o uzgodnienie inwestycji z organami ochrony zabytków) należy w kontekście zapewnienia udziału stronom traktować łącznie, albowiem krąg stron postępowania głównego oraz postępowań uzgodnieniowych pokrywają się. Umocowanie do reprezentowania strony w postępowaniu głównym rozciąga się, w braku wyraźnego ustanowienia przez stronę ograniczeń w tym zakresie, również na postępowania uzgodnieniowe.
2. W toku postępowania głównego zwyczajnego skarżący legitymował się pełnomocnictwem do działania w imieniu skarżącej z dnia 21 lutego 2008 r. (k.29 akt postępowania administracyjnego), a następnie pełnomocnictwem z dnia 25 sierpnia 2008 r. (k.99 a.p.a.). W obu pełnomocnictwach wskazano zarówno adres domowy, jak i adres firmowy pełnomocnika.
3. Korespondencja ze skarżącą, prowadzona w toku postępowania przez organ administracji, kierowana była na adres domowy pełnomocnika (zawiadomienie o wszczęciu postępowania – k.61, 3 pisma z dnia 14 października 2008 r. – k.109 - 111, decyzja ustalająca warunki zabudowy z dnia [...] grudnia 2008 r. – k.132). Na adres firmowy pełnomocnika skierowano wyłącznie jedno pismo, tj. pismo z dnia 9 czerwca 2008 r. (k.78).
4. Postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji, zakończone ostateczną decyzją Prezydenta z dnia [...] grudnia 2008 r., zostało następnie wznowione postanowieniem tego organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. Uzgodnienia konserwatorskie, z którymi wiąże się zaskarżone obecnie postanowienie Ministra, dotyczą projektu decyzji ustalającej na nowo, w procedurze wznowienia postępowania administracyjnego, warunki zabudowy dla planowanej inwestycji.
5. We wznowionym postępowaniu korespondencję konsekwentnie kierowano na adres domowy pełnomocnika (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie wznowienia postępowania – k.135, postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. – k.137, zawiadomienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] listopada 2011 r. – k.169, cztery pisma w sprawie uzgodnień – k.170 – 173).
6. Przy piśmie procesowym datowanym na 7 lipca 2011 r., które wpłynęło do Prezydenta w dniu 5 sierpnia 2011 r. (k.158), a w którym pełnomocnik wniósł o nadanie decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2008 r. klauzuli prawomocności, załączono m.in. kopię pełnomocnictwa datowanego na dzień 8 lipca 2011 r., w którym Prezes Zarządu skarżącej spółki udzielił pełnomocnikowi skarżącej pełnomocnictwa do działania na rzecz "firmy [...]" w zakresie "uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla działek przy ulicach: [...]; w dzielnicy Praga Północ w Warszawie". W pełnomocnictwie tym wskazano wyłącznie firmowy adres pełnomocnika, a ściśle rzecz ujmując wskazano, że pełnomocnik działa "w ramach firmy [...] sp. z o.o. z siedzibą przy ulicy G., W.".
Nie kwestionując wyjaśnień skarżącej zawartych w skardze, że literalne brzmienie pełnomocnictwa nie oddaje rzeczywistej intencji jego wystawcy, tj. że wyłącznie na skutek omyłki jako mocodawcę pełnomocnika wskazano w pełnomocnictwie nie skarżącą a podmiot od niej zależny, Sąd I instancji zauważył, że dokument ten nie daje podstaw do stwierdzenia, że stanowczą wolą skarżącej była, oprócz odnowienia umocowania dla pełnomocnika, również zmiana dotychczasowego sposobu doręczania korespondencji pełnomocnikowi. W sytuacji, w której na przestrzeni kilku lat obowiązywał określony, utrwalony sposób tego doręczania (na adres domowy pełnomocnika), wola jego zmiany winna była być uzewnętrzniona w sposób nie pozostawiający wątpliwości. Nie stanowi w ocenie Sądu I instancji tego rodzaju uzewnętrznienia woli jedynie wskazanie w pełnomocnictwie adresu podmiotu, w którym zatrudniony jest pełnomocnik, bez jednoznacznego wskazania, że ten adres ma być odtąd wyłącznie adresem do korespondencji z pełnomocnikiem. Sąd I instancji podkreślił, że po złożeniu przywołanego dokumentu, w toku dalszego trwania postępowania, nie wystąpiła sytuacja, w której pełnomocnik zgłaszał sprzeciw wobec dalszego doręczania mu korespondencji na adres domowy; przeciwnie, korespondencję taką pełnomocnik przyjmował (zawiadomienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] listopada 2011 r. – k.169, cztery pisma w sprawie uzgodnień – k.170 – 173).
W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, że w postępowaniu administracyjnym nie doszło do skutecznej zmiany adresu do korespondencji dla pełnomocnika, w związku z powyższym doręczenie postanowienia Konserwatora, dokonane na domowy adres pełnomocnika, było prawnie skuteczne. Sąd I instancji zaznaczył, że od daty tego doręczenia biegł zatem w odniesieniu do skarżącej siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia, którego skarżąca nie dochowała. W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy art.134 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła skarżąca spółka i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:
a. naruszenie art. 133 § 1 ppsa poprzez pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności wynikających z akt sprawy, tj.:
- faktu, iż postanowienie Stołecznego Konserwatora Zabytków z dnia [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., oraz postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. zostały wydane w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy terenu na rzecz spółki "[...]" Sp. z o.o. (na podstawie art. 145 kodeksu postępowania administracyjnego - dalej zwanego "kpa"), tj. postępowania innego i różnego przedmiotowo od postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy na rzecz ww. spółki, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta m. St. Warszawa z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...],
- faktu, iż pełnomocnictwo skarżącej dla O. J. z dnia 8 lipca 2011 r., było pierwszym i jedynym pełnomocnictwem udzielonym w postępowaniu nadzwyczajnym - tj. wznowionym postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, a w pełnomocnictwie tym po raz pierwszy i jedyny wskazano adres pełnomocnika do doręczeń, zaś poprzednie pełnomocnictwa skarżącej dla O. J. (z dnia 21 lutego 2008 r. i z dnia 25 sierpnia 2008 r.), zostały udzielone w innym postępowaniu administracyjnym - tj. postępowaniu zwykłym, zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta m. St. Warszawa z dnia [....] grudnia 2008 r., nr [...],
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, 9, 10, 40 § 2, 42 § 1, 134 w zw. z art. 144 kpa, poprzez niezastosowanie pomimo, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuścił się rażącego naruszenia ww. przepisów kpa, co skutkowało bezpodstawnym postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Stołecznego Konserwatora Zabytków z dnia [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.
Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz spółki "[...]" Sp. z o.o. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że Sąd pierwszej instancji, odwołując się do "określonego, utrwalonego sposobu doręczania" korespondencji, takie spostrzeżenie odnosi najwyraźniej do również do postępowania "zwyczajnego", zainicjowanego wnioskiem. Wskazano, że Sąd orzekający nie dostrzegł jednak, iż w sensie prawnym, postępowanie zakończone decyzją Prezydenta m. St. Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy i postępowanie wznowieniowe, zainicjowane postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2009 r., to w sensie prawnym dwa różne i odrębne postępowania administracyjne. Przedmiotem pierwszego było ustalenie warunków zabudowy, zaś drugiego weryfikacja w trybie nadzwyczajnym prawidłowości ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]. W konsekwencji powyższego, zdaniem skarżącego kasacyjnie WSA w Warszawie pominął również fakt, iż pełnomocnictwo złożone w dniu 5 sierpnia 2011 r. było pierwszym i jedynym pełnomocnictwem złożonym w postępowaniu wznowieniowym. Pełnomocnictwa złożone poprzednio - tj. z dnia 21 lutego 2008 r. oraz z dnia 25 sierpnia 2008 r. - zostały złożone w innym postępowaniu administracyjnym.
Zaznaczono, że w postępowaniu wznowieniowym również tylko raz wskazano adres pełnomocnika do doręczeń i był to adres w W. przy ul. G. (w pełnomocnictwie z dnia 8 lipca 2011 r. Poprzednie wskazania adresu zostały bowiem złożone w odrębnym od wznowieni owego postępowaniu - tj. w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...]grudnia 2008 r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy. Okoliczność ta również nie została dostatecznie uwzględniona przez WSA w Warszawie.
Wadliwe są w ocenie skarżącej kasacyjnie tezy zawarte w zaskarżonym wyroku, bowiem składając w dniu 5 sierpnia 2011 r. kopię pełnomocnictwa, skarżący w istocie "nie odnawiał" pełnomocnictwa lecz ustanowił pana O. J. pełnomocnikiem w postępowaniu wznowieniowym. Nie można bowiem, w ocenie skarżącego kasacyjnie na gruncie konkretnego postępowania, odnawiać pełnomocnictwa udzielonego w zupełnie innym postępowaniu administracyjnym.
Podniesiono także, że skarżący również nie zmieniał adresu, lecz po prostu po raz pierwszy wskazywał adres do korespondencji w postępowaniu wznowieniowym. Wskazania adresów, do których odwołał się WSA w Warszawie ponownie bowiem dotyczyły innego niż wznowieniowe postępowania.
Z powyższych względów, nie sposób również w tym przypadku mówić, w ocenie skarżącego kasacyjnie o jakimś utrwalonym sposobie doręczania korespondencji w postępowaniu wznowieniowym na adres domowy pełnomocnika. Adres domowy O. J. w tym ostatnim postępowaniu nigdy bowiem nie został wskazany. Zdaniem skarżącego kasacyjnie WSA w Warszawie naruszył również art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 9, 10, 40 § 2, 42 § 1, 134 w zw. z art. 144 kpa. poprzez niezastosowanie.
Postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. zostało wydane z poważnym naruszeniem ww. przepisów kpa, co winno było skutkować jego uchyleniem Zgodnie ze skargą spółki "[...]" Sp. z o.o. W ocenie skarżącego kasacyjnie:
Jeżeli bowiem postępowanie wznowieniowe było postępowaniem nowym - odrębnym w stosunku do zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy, to na organie orzekającym ciążył m.in. obowiązek ustalenia aktualnego adresu strony (art. 7 kpa). Organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie podjął jednak żadnych działań w tym zakresie. Po prostu przesyłał korespondencje na znany sobie adres pełnomocnika z poprzedniego postępowania. Przyjmowanie zaś a priori samej osoby i adresu pełnomocnika z poprzedniego (tj. "zwyczajnego") postępowania uznać należy za przykład poważnego naruszenia tego obowiązku. Wszak pełnomocnik został ustanowiony do innego postępowania; następnie mógł zostać odwołany, zmienić adres, itd. W efekcie korespondencji mogła zostać wysłana do osoby nieuprawnionej do jej odbioru.
Organ wszczynający i prowadzący postępowanie wznowieniowe obowiązany był - zgodnie z art. 9 kpa - udzielić stronom (w tym także skarżącemu) wyczerpujących informacji o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych, jakie mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie o ich prawach i obowiązkach. Organ ten obowiązany był również zapewnić stronom (skarżącemu) aktywny udział we wszystkich czynnościach postępowania (art. 10 kpa).
W takiej sytuacji brak ustalenia prawidłowego adresu strony/jej pełnomocnika, a w szczególności przejście do porządku nad złożonym w dniu 5 sierpnia 2011 r. pełnomocnictwem i wskazanym w nim adresie oraz przesyłanie po tej dacie kolejnej korespondencji na dotychczasowy adres uznać należy za rażący przejaw naruszenia obowiązków wynikających z ww. przepisów kpa.
W niniejszej sprawie jednak, organy administracji publicznej zlekceważyły swoje obowiązki w zakresie ustalenia właściwego adresu do doręczeń pełnomocnika skarżącego. W efekcie dokonano wadliwego doręczenia zastępczego postanowienia Stołecznego Konserwatora Zabytków żonie pana O. J.
W pełni zatem uzasadniony, zdaniem skarżącego kasacyjnie jest zarzut, iż doręczenie to było bezskuteczne, a postanowienie to w istocie nie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi zgodnie z art. 40 § 2 kpa. W konsekwencji, zdaniem skarżące kasacyjnie nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a. Przesłanki nieważności w sprawie nie zaistniały, zatem Sąd rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach podniesionych przez stronę zarzutów, które okazały się usprawiedliwione.
Zarzuty skargi kasacyjnej formułowały tezę o naruszeniu przepisów postępowania, które – zdaniem skarżącej kasacyjnie miało wpływ na wynik sprawy, a które zasługiwały na uwzględnienie.
Postępowanie administracyjne toczyło się w rozpoznawanej sprawie w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji budowlanej, który został sporządzony w trakcie wznowionego z urzędu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Wskazać należy, że sąd I instancji błędnie przyjął, że z treści pełnomocnictwa z dnia 8 lipca 2011r. w sposób nie budzący wątpliwości wynika adres korespondencyjny skarżącej kasacyjnie.
W istocie dokument ten zawiera upoważnienie do działania dla O. J. w charakterze pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z kontrolowanym sądem, iż wskazywany w tym dokumencie adres firmy [...] stanowi o adresie pod który należy kierować wszelką korespondencję dla spółki.
Redakcja pisma budzi wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony w tym względzie, co oznaczało konieczność poczynienia wyjaśnień przez organy administracji, w szczególności zaś wezwanie pełnomocnika spółki o jednoznaczne sprecyzowanie adresu do doręczeń.
Ustalenie adresu korespondencyjnego jest jednym z podstawowych obowiązków organu. Adres pod który wysyłane są wszelkie pisma i rozstrzygnięcia ma decydujące znaczenie np. przy ocenie czy zachowane są prawa strony związane z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, związane ze skutkami o których mowa w art. 110 kpa. To na organie zgodnie z art. 9 kpa ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. W tej sytuacji, wobec braku jednoznacznych ustaleń w kwestii adresu dla doręczeń przyjąć należało że skierowanie postanowienia na dotychczasowy adres było wadliwe, a to oznaczało niemożliwość przyjęcia skuteczności doręczenia kwestionowanego w postępowaniu sądowadministracyjnym postanowienia.
W konsekwencji nie zaistniały podstawy do przyjęcia, że termin do zaskarżenia postanowienia z dnia [...] maja 2012r. minął.
W istocie bowiem wskutek wadliwego doręczenia termin do zaskarżenia postanowienia uzgadniającego nie rozpoczął biegu.
W niniejszej sprawie Minister Kultury I Dziedzictwa Narodowego dopuścił się naruszenia art. 145§1pkt.1lit.c p.p.s.a. w związku z art. 9, 10, 40§2, 134 kpa tj norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia wbrew stanowisku kontrolowanego sądu uznać należało za niezasadne.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt.1 sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło