I SA/Wa 1711/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2013 r. sprawy ze skargi K. P na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2012 r. [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2002 r. [...] oraz poprzedzającej ją decyzją z dnia [...] września 2002 r. [...] - w sprawie dotyczącej przyznania prawa własności czasowej do dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul.[...] , oznaczonej hip.[...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 1951 r. Nr [...] odmówiło przyznania dawnym właścicielom nieruchomości położonej przy ul. [...] prawa własności czasowej, w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, z uwagi na uchybienie przez nich terminu przewidzianego w art. 7 ust 1 dekretu [...], przewidzianego na złożenie takiego wniosku. Pismem z dnia 5 marca 2001 r. K. P. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1951 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2002 r., Nr [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1951 r., z uwagi na brak przesłanek wynikających z art. 156 § 1 Kpa. Orzeczenie utrzymane zostało w mocy decyzją Kolegium Nr [...] z dnia [...] października 2002 roku. Skargę na powyższą decyzję Kolegium złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. P. , domagając się jej uchylenia. Orzeczeniem z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 1004/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (właściwy w sprawie po reformie sądownictwa administracyjnego) oddalił skargę. Wyrok ten został podtrzymany przez Naczelny Sądu Administracyjnego, orzeczeniem z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt I OSK 1097/04. W uzasadnienia rozstrzygnięcia NSA wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - na mocy którego wydano przedmiotowe orzeczenie administracyjne - dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Nieruchomość przy ul. [...] została objęta w posiadanie przez Gminę [...] w dniu [...] kwietnia 1948 r., natomiast byli właściciele złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej dopiero w dniu 13 grudnia 1948 r., a więc po upływie przewidzianego w dekrecie sześciomiesięcznego terminu, który nie podlega przywróceniu, gdyż nie znajdują tu zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu. Pismem z dnia 17 sierpnia 2011 r. (uzupełnionym pismem z dnia 27 grudnia 2011 r.) K. P. skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 Kpa, postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] września 2002 r. [...] ze względu na istotne dla sprawy okoliczności, które w dniu wydania decyzji nie były znane organowi wydającemu rozstrzygnięcie. Zdaniem wnioskodawcy chodzi o nieznany "niezmiernie istotny" wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r. (sygn. I OSK 679/08), w którym to Sąd dokonał precyzyjnej wykładni pojęcia "objęcia gruntów" zgodnie z dekretem z dnia 26 października 1945 r. oraz rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy. Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku i postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. [...] odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] września 2002 r., wskazując na brak przesłanek do wznowienia postępowania oraz treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiący o tym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem zaskarżenia. Postanowienie to zostało odebrane przez skarżącego w dniu 10 kwietnia 2012 roku. Pismem złożonym w Kolegium w dniu [...] kwietnia 2012 r. K. P. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...] marca 2012 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy swoje wcześniejsze postanowienie. W jego uzasadnieniu organ wskazał, że w następstwie powtórnej analizy zebranego materiału dowodowego nie stwierdzono, aby istniały nowe okoliczności stanowiące przesłankę do zmiany postanowienia Kolegium z dnia [...] marca 2012 roku. Kolegium podkreśliło, że jako podstawa wznowienia wskazany został przez stronę art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nic znane organowi, który ją decyzję. Z ww. przepisu jasno wynika, że nowo ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą istnieć w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Tymczasem Kolegium nie mogło znać treści wyroku sygn. akt I OSK 679/08. Wynika to z faktu, iż wyrok zapadł po upływie ponad sześciu lat od daty wydania ostatecznej decyzji w sprawie[...] . Wyrok w sprawie sygn. akt I OSK 679/08 nie stanowi zatem okoliczności lub dowodu istniejącego w dacie wydania ostatecznej decyzji[...] , tj. w dniu [...] października 2002 r. Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Ponownie również Kolegium wskazało, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2002 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2002 r. stanowiły przedmiot oceny sądów administracyjnych, których oceną prawną Kolegium jest związane. Powyższe postanowienie zaskarżone zostało przez K. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W treści skargi strona podtrzymał argumentację przedstawioną we wniosku o wznowienie postępowania wskazując, że nie chodziło jej o przywrócenie terminu (zawitego), lecz skorygowanie pomyłki, w liczeniu biegu owych 6-miesięcy gwarantowanych dekretem KRN z dnia 26 października 1945r. dla złożenia wniosku o przyznanie prawa czasowej w tym art. 7 ust.1 tegoż dekretu, winna być znane organowi wydającemu decyzje w dacie jej wydania. Skarżący podkreślił, że wprawdzie, że wyrok na jaki się powołał (zgodnie z art.145 § 1 ust. 5 Kpa) nosi datę 13 maja 2009 r., to jego istota sięga czasu wcześniejszego i winna być brana zdecydowanie pod uwagę przez zespół rozstrzygający w swojej decyzji z dnia [...] października 2002 roku. Strona nie zgodziła się również z bezdyskusyjną jej zdaniem interpretację art. 145 § 1 pkt 5 Kpa określającą warunki jakie musi spełnić wniosek o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa.). Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż te w niej wskazane. Przede wszystkim w przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, które Sąd wziął pod uwagę, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 141 Kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie. Od decyzji (postanowienia) wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie (zażalenie), jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 w zw. z art. 144 Kpa). Jak wynika z akt sprawy, skarżący odpis postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. odebrał w dniu 10 kwietnia 2012 r., co oznacza, że najdalej w dniu 17 kwietnia 2012 r. powinien wystąpić do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Uczynił to jednak z opóźnieniem, dopiero w dniu 19 kwietnia 2012 r. sugerując się pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia [...] marca 2012 r., wskazującym na przysługujący stronom 14 - dniowy termin na złożenie środka zaskarżenia. Z treści zaskarżonego postanowienia z dnia [...] czerwca 2012 r. wynika, że Kolegium miało świadomość, iż w postanowieniu którego dotyczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, błędnie wskazano termin 14 – dniowy, zamiast prawidłowy termin wynikający z art. 141 § 2 Kpa tj. 7 – dniowy. Organ uznał jednakże, że na podstawie art. 112 Kpa w zw. z art. 144 Kpa błędne pouczenie w postanowieniu nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia i z tej przyczyny uznał, że wniosek złożony w dniu 19 kwietnia 2012 r. złożony został w terminie. W ocenie Sądu takie postępowanie organu narusza w istotny sposób przepisy prawa. Wynika to z faktu, iż wobec treści art. 127 § 3, art. 129 § 2 oraz art. 134 Kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie było upoważnione do załatwienia spóźnionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym w drodze postanowienia rozstrzygającego sprawę merytorycznie. Przekroczenie terminu złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, powinno bowiem spowodować wydanie postanowienia w trybie art. 134 Kpa, stwierdzającego uchybienie terminu. Zaś spełnienie przesłanek określonych w art. 112 Kpa organ powinien oceniać dopiero w sytuacji złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Należy przychylić się do poglądu wyrażanego zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym ostatecznego postanowienia, korzystającego z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 Kpa. Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 Kpa). Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją (postanowieniem) w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 Kpa oraz art. 16 § 1 Kpa (por. uchwała NSA sygn. akt OPS 11/98 z dnia 12 października 1998 r. publ. - cbois.nsa.gov. pl) Zaskarżone postanowienie, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa, jest zatem dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyda w sprawie właściwe rozstrzygnięcie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 147 § 1, art. 152 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.