II OSK 1382/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 79/13 w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Gminy w R. M. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę J. K. na uchwałę Rady Gminy w R. M. z dnia [...] grudnia 2012 r., którą stwierdzono wygaśnięcie mandatu skarżącego. Sąd wskazał, iż w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 stycznia 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Doręczenie tego zarządzenia nastąpiło w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach 4 i 12 lutego 2013 r. Zwrotne poświadczenie odbioru wróciło z adnotacją poczty "mieszkanie zamknięte". W tej sytuacji Sąd uznał, iż - stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. - doręczenie zostało dokonane w dniu 18 lutego 2013 r., a co za tym idzie termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 25 lutego 2013 r. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu sądowego, a zatem Sąd orzekł o odrzuceniu jego skargi. Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł J. K., opierając ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo braku udzielenia skarżącemu występującemu w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz skutków prawnych zaniedbania dokonania tej czynności, - art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez uznanie pisma za doręczone mimo, że skarżącego nie zawiadomiono o złożeniu pisma zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi i nie poinformowano go o możliwości odbioru tego wezwania w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej J. K. podniósł, iż wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zostało mu doręczone. Skarżący wskazał, że nie posiada na terenie swojej posesji skrzynki pocztowej, a więc zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej (tzw. awizo) listonosz powinien był umieścić w drzwiach domu. Skarżący nie może ponosić konsekwencji tego, że albo pracownik poczty nie wykonał sumiennie swojego obowiązku, albo złe warunki pogodowe uczyniły niemożliwym odbiór przez skarżącego zawiadomienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego jako nieopłaconej. Podkreślenia wymaga, iż zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "Ordynacją wyborczą" w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm.). Zgodnie z art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej od uchwały rady o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyny, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1, pkt 1b, pkt 2a i pkt 3, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały. Przepis art. 191 Ordynacji wyborczej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), regulującym tryb wnoszenia skargi na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego. Stosownie do art. 204 Ordynacji wyborczej wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat. Na marginesie należy wskazać, że podobne uregulowanie zawiera ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. nr 21, poz. 112 zez m.), która będzie miała zastosowanie do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego począwszy od ich następnej kadencji. Przepis art. 6 Kodeksu wyborczego stanowi, iż wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa ze skargi na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego należy do kategorii "spraw wyborczych". Przemawia za tym przede wszystkim wykładnia systemowa przepisów dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Przepis art. 190 i art. 191 Ordynacji wyborczej umiejscowione są bowiem w Dziale IV tej ustawy zatytułowanym "Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego". Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego pozostaje w ścisłym związku z wyborami, gdyż może doprowadzić do wyeliminowania ze składu organów stanowiących samorządu terytorialnego osób wybranych w powszechnych wyborach. Należy również zauważyć, iż od wyniku postępowania związanego ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego zależy ewentualna konieczność przeprowadzenia wyborów uzupełniających. Wykładnia systemowa i celowościowa wskazanych przepisów przemawia za uznaniem, że sprawa ze skargi radnego na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu jest sprawą wyborczą w rozumieniu art. 204 Ordynacji wyborczej i postępowanie sądowoadministracyjne toczące się w tej sprawie jest wolne od opłat sądowych. Zauważyć należy ponadto, iż analogiczne uregulowanie wprowadzające zwolnienie od opłat sądowych w sprawach ze skargi na zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego zawiera art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W związku z tym, że postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 204 Ordynacji wyborczej jest wolne od opłat sądowych, brak było podstaw prawnych do wezwania skarżącego przez Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz w konsekwencji – do odrzucenia przez Sąd skargi w tej sprawie na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Podnoszona przez skarżącego kwestia doręczenia mu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi niezgodnie z art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a. nie ma w związku z powyższym znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.