IV SA/Gl 422/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ i art. 237 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) i w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 ), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych orzekł, że wobec M. M. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. podniósł, że w Przedsiębiorstwie A w K. pracował przez okres 21 lat. Według dokumentacji pracowniczej był zatrudniony na stanowisku kierownika budowy, a w rzeczywistości wykonywał obowiązki mistrza budowy, w narażeniu na hałas. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w wyniku rozpatrzenia odwołania M. M., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący pracował w warunkach narażenia na hałas w latach 1988 - 2009 w Przedsiębiorstwie A S.A. w K. jako mistrz, kierownik budowy. Podkreślił jednak, że lekarze specjaliści Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., w orzeczeniu z dnia [...] r. orzekli o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Głęboki ubytek słuchu (powyżej 100dB), pojawił się bowiem już po 3 latach pracy w hałasie, a ponadto objawy towarzyszące, w postaci zawrotów głowy nie są typowe i charakterystyczne dla negatywnych skutków oddziaływania hałasu na narząd słuchu. Organ dodał, że w przypadku przewlekłego urazu akustycznego, hałas powoduje zwykle pogłębianie się niedosłuchu o kilka decybeli rocznie i nie uszkadza słuchu w tak głębokim stopniu, a wobec tego przebieg choroby narządu słuchu skarżącego przemawia za etiologią pozazawodową. Następnie organ odwoławczy podniósł, że lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w orzeczeniu z dnia [...] r. również nie stwierdzili podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu, stwierdzając w wyniku badań audiologicznych, przesunięcie progu słuchu obustronnie nieoznaczalne, tj. brak percepcji słuchowej – głuchotę obustronną. Ponadto na podstawie konsultacji laryngologicznej oraz analizy dokumentacji pacjenta stwierdzili, że kliniczny przebieg schorzenia świadczy o występowaniu innego niż hałas czynnika etiologicznego rozpoznanej patologii narządu słuchu. Organ odwoławczy podniósł, że skarżący podał w wywiadzie, iż od początku lat 90-tych pojawił się narastający stopniowo, obustronny niedosłuch z szumami usznymi. Ponadto z jego dokumentacji wynika zalecenie laryngologów z [...] r. o "przeciwwskazanej pracy w hałasie przekraczającym 80 dB oraz pracy na wysokości i na stanowiskach wymagających dobrego słuchu". Organ podkreślił, że skarżący był dwukrotnie zaprotezowany aparatem słuchowym w uchu [...] ([...], [...] r.) i w [...] r. był hospitalizowany w Oddziale [...] z powodu niedokrwienia mózgu, uogólnionej miażdżycy, nadciśnienia tętniczego oraz wielopoziomowej dyskopatii kręgosłupa szyjnego. W [...] i [...] r. został poddany wszczepieniu implantu ślimakowego ucha [...]. Przeprowadzona w [...] r. diagnostyka audiologiczna w Poradni Chorób Zawodowych w S. wykazała jego obustronną głuchotę. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że skarżący, poinformowany pismem z dnia [...] r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie ustosunkowania się do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, w dniu [...] r. oświadczył, że podtrzymuje zarzuty odwołania i wniósł o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich. Organ odwoławczy w tym zakresie wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno – orzeczniczy, przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i z tego powodu, w obecnym stanie prawnym, nie jest możliwe przeprowadzenie kolejnych badań lekarskich. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M. M. podniósł zarzut, że decyzja organu odwoławczego została oparta głównie na treści orzeczeń lekarskich, natomiast nie uwzględniono warunków jego pracy i całej zgromadzonej dokumentacji. Skarżący wskazał, że przez cały okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie A w K., kierował bezpośrednio pracą brygad – głównie jako mistrz budowy, ewentualnie jako kierownik robót, realizując zadania przy użyciu ciężkiego sprzętu budowlanego. Podkreślił, że pracował na odcinkach, na których występowało największe natężenie hałasu, np. przy kuciu i kruszeniu skały, budowie nasypów, budowie sieci kanalizacyjnych. Podniósł, że gdyby przeniesiono go na inne stanowisko, np. w [...] r. - uwzględniając zalecenia lekarskie dotyczące konieczności ograniczenia narażenia go na hałas - i pomimo tego stan jego słuchu w dalszym ciągu pogarszał się, to można byłoby przyjąć etiologię pozazawodową. W końcowej części skargi wskazał, że powodem utraty przez niego słuchu były warunki, w jakich wykonywał pracę. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, wymienionego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów wymienionego rozporządzenia. Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - orzekł, że wobec skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia wyżej wymienionej choroby zawodowej narządu słuchu. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły wnioski orzeczeń lekarskich, w tym zwłaszcza wnioski zawarte w opinii Instytutu Medycyny Pracy w S., według której kliniczny obraz przebiegu choroby słuchu skarżącego świadczy o występowaniu innego niż hałas czynnika etiologicznego rozpoznanej patologii narządu słuchu. Podkreślenia wymaga, że w karcie wypisowej Instytutu Medycyny Pracy zawarte jest stwierdzenie, że w [...]r. w [...] Centrum Słuchu i Mowy w K., rozpoznano u skarżącego obustronny głęboki niedosłuch odbiorczy o lokalizacji zmysłowo – nerwowej. Pomimo tego, wymienione orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy nie zawiera żadnego odniesienia do tego rozpoznania, przede wszystkim brak jest wskazania, czy stwierdzony w [...] r. u skarżącego obustronny głęboki niedosłuch odbiorczy o lokalizacji zmysłowo – nerwowej jest równoznaczny z obustronnym odbiorczym ubytkiem słuchu typu czuciowo-nerwowego, który został zamieszczony w wykazie chorób zawodowych. Jest to szczególnie istotne pominięcie z uwagi na znaczne podobieństwo pomiędzy stwierdzeniem zawierającym rozpoznanie z [...] r. i nazwą jednostki chorobowej, wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Ponadto według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy, podstawowe znaczenie w sprawie miał kliniczny przebieg choroby słuchu skarżącego, a wobec tego - jako niezbędne uznać należało stwierdzenie, czy rozpoznanie z [...] r. dotyczyło jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Z treści zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że narażenie zawodowe skarżącego występowało do [...] r., a więc do daty przedmiotowego rozpoznania. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poprzestał na przytoczeniu wyżej cytowanego stwierdzenia orzeczenia lekarskiego i pominął ustalenie kwestii o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy – czy z uwagi na kliniczny przebieg choroby słuchu skarżącego, jest możliwe wykluczenie tego, że narażenie zawodowe skarżącego miało wpływ na wystąpienie rozpoznanej u niego choroby słuchu. Podkreślenia również wymaga, że nie został rozpatrzony przez organ odwoławczy, wniosek dowodowy skarżącego dotyczący przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, złożony przez niego w protokole zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu [...] r. W wyżej wskazanym zakresie organ odwoławczy podniósł bowiem tylko, że w sprawie został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i nie jest możliwe przeprowadzenie kolejnych badań. Cytowane stwierdzenie organu odwoławczego nie czyni zadość jego obowiązkom w zakresie rozpatrzenia wniosku dowodowego. Nie zawiera bowiem w ogóle wskazania żadnych skonkretyzowanych argumentów, które dotyczyłyby tego wniosku. Poza tym skarżący nie kwestionował zachowania w sprawie dwustopniowego trybu diagnostyczno-orzeczniczego. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić także należało, że organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenia lekarskie, całkowicie pominął w uzasadnieniu, wskazanie oceny powyższych dowodów. Niewątpliwie w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. Jednakże orzeczenia te podlegają ocenie – podobnie jak pozostałe dowody – dokonanej na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem reguł tej oceny. W związku z tym doszło do naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., według których organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków wymienionych w art. 107 § 3 K.p.a., nie zawiera bowiem wskazania istotnych ustaleń w sprawie i oceny zgromadzonych dowodów. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ odwoławczy ustalenia i oceny, dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uzupełni - we wskazanym wyżej kierunku - ustalenia poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego, zawierającego stwierdzenia dotyczące opisanych wyżej kwestii i wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a.