I OSK 1950/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędzia WSA del. Olga Żurawska-Matusiak Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 199/13 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 199/13 oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych (pkt 1) oraz przyznał adwokatowi A.S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu 5 grudnia 2011 r. T. W. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o "przedłużenie usług opiekuńczych" na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 października 2013 r. w wymiarze 6 godzin dziennie. Wskazała, iż domaga się "pomocy osób drugich w samodz. egzystencji - czynności życiowe normalne plus okoliczność ogrzewania centr. (kocioł KWD)". W dniu 6 grudnia 2011 r. przeprowadzono z T.W. aktualizację wywiadu środowiskowego, z której wynikało, że decyzją z dnia [...] października 2011 r. miała ona przyznany specjalny zasiłek celowy w kwocie 400 zł na zakup drewna. Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej dochód wynosi 834,64 zł. Zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze w budynku na posesji przy ul. [...] w N., której połowę użytkuje mąż Z. W., pozostający z nią w separacji orzeczonej przez sąd. Pomieszczenie gospodarcze, które poza pokojem zajmuje wnioskodawczyni, spełnia również funkcję kuchni. Strona korzysta ze wspólnej kuchni i łazienki. Mieszkanie jest ogrzewane za pomocą kotła, który znajduje się w pomieszczeniu gospodarczym. T. W. otrzymuje emeryturę w kwocie 634,64 zł, z której, po potrąceniach komorniczych, zostaje jej kwota 452,60 zł. Na dochód strony składa się również kwota 200 zł otrzymywanej co miesiąc pomocy z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Wnioskodawczyni wymaga stałego leczenia z powodu astmy oskrzelowej, niewydolności krążenia, narządów rodnych i kręgosłupa. W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działający z upoważnienia Wójta Gminy N.: 1. przyznał T. W. pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin dziennie - w okresie od 2 stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r. z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych; 2. stwierdził, że pełna odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi 8,90 zł za godzinę, z czego kwotę 5,34 zł (60 %) za godzinę ma pokrywać T. W. ; 3. stwierdził, że zakres przedmiotowy usług obejmuje pomoc przy paleniu w piecu c.o. z przynoszeniem opału, pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków oraz zakupy; 4. odstąpił od żądania zwrotu od T. W. zwrotu wydatków na udzielone świadczenia w całości; 5. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem organu fakt, iż odwołującej przyznano usługi opiekuńcze w zakresie pomocy w paleniu w piecu c.o. nie oznacza, że pomoc ta ma być świadczona także w soboty, niedziele i dni świąteczne. Przyznanie takiej pomocy nie oznacza, że odwołująca ma być całkowicie zastępowana w tych czynnościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi T. W., prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2012 r., II SA/Lu 365/12 uchylił zaskarżoną decyzję, z uwagi na nienależyte odniesienie się Kolegium w uzasadnieniu tej decyzji do zarzutu skarżącej dotyczącego nieprzyznania jej usług opiekuńczych w soboty, niedziele i dni świąteczne. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] października 2010 r., utrzymanym w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L.w dniu [...] grudnia 2010 r., odwołująca zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia, to jest m.in. z usług opiekuńczych. U wnioskodawczyni stwierdzono naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych oraz niezdolność do pracy, przy czym wskazano, że schorzenie nie powoduje konieczności zapewnienia tej osobie opieki i pomocy (pielęgnacji) w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, czyli nie wymaga ona całkowitej opieki w wykonywaniu higieny osobistej, przygotowaniu i spożywaniu posiłków lub poruszaniu się w domu. Zdaniem Kolegium stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony przez organ pierwszej instancji prawidłowo. W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wystarczającym było przyznanie odwołującej się usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin dziennie na okres od 2 stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r. w określonym w decyzji organu pierwszej instancji. Pomimo przyznania usług opiekuńczych, odwołująca się w okresie od 7 czerwca 2010 r. do 9 marca 2011 r. (w tym długi okres zimowy), nie korzystała z tych usług i dawała sobie bez nich radę. Organ wskazał, iż odwołująca nie jest osobą obłożnie chorą, widywana jest sama lub w towarzystwie męża, gdy robi zakupy, chodzi do lekarza i załatwia sprawy urzędowe w Urzędzie Gminy N. i Ośrodku Pomocy Społecznej w N.. Organ odwoławczy stwierdził, że nie odliczył zajęcia komorniczego od dochodu odwołującej, gdyż takiego odliczenia nie przewidują art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Dochód odwołującej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, to jest z listopada 2011 r. w kwocie 834,64 zł został wyliczony prawidłowo i przekraczał on kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej wynoszące 477 zł. Organ podkreślił również, że fakt, iż odwołująca została uznana za niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do 31 października 2013 r. nie oznacza, że na taki okres muszą być jej przyznane usługi opiekuńcze. Przyznając pomoc w zakresie usług opiekuńczych, organ uwzględnia nie tylko potrzeby osób korzystających z pomocy, ale także swoje możliwości budżetowe, a budżet jest zaplanowany do 31 grudnia danego roku kalendarzowego. Zaskarżona decyzja nie uniemożliwia odwołującej starania się o przyznanie usług opiekuńczych od 1 maja 2012 r. Kolegium szeroko odniosło się również do zarzutu odwołującej się co do nieudzielenia usług opiekuńczych w soboty, niedziele i dni świąteczne, uznając ten zarzut za niezasadny. Organ drugiej instancji podkreślił, że z akt administracyjnych sprawy, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, wynika, iż wbrew twierdzeniom odwołującej się piec centralnego ogrzewania ogrzewa nie tylko pomieszczenia zajmowane przez stronę, ale także pomieszczenia zajmowane przez jej męża Z.W., który jest osobą sprawną fizycznie i nic nie stoi na przeszkodzie, by także on palił w tym piecu. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż Prezes Kolegium, po rozpoznaniu wniosku odwołującej się z dnia 18 grudnia 2012 r., postanowieniem dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], odmówił wyłączenia od udziału w sprawie członków Kolegium: K. A., E.C. i Z. C.. Ponadto stwierdził, iż brak jest podstaw do wyłączenia z urzędu powyższych członków Kolegium na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. wniosła T. W. , powtarzając zarzuty i ich motywy podniesione w skardze na decyzję organu z dnia [...] marca 2012 r., nr [...]. Dodatkowo wskazała, że Kolegium nie odniosło się do jej zarzutu dotyczącego braku wyłączenia pracownicy organu pierwszej instancji H. L. na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej – mąż Z.W. złożył dokumenty w postaci kserokopii: skierowanych do T. W. pism Wojewody [...] i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] czerwca 2009 r. i [...] stycznia 2010 r., zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 października 2010 r., karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 28 sierpnia 2012 r., oświadczenia T. W. z dnia 24 września 2012 r. i orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2002 r. dotyczącego Z.W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podniósł, że w świetle stanowiska wyrażonego w wiążącym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2012 r., rozstrzygnięcie organów administracji o przyznaniu skarżącej usług opiekuńczych w wymiarze trzech godzin dziennie nie narusza przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zasadnie bowiem wskazało Kolegium, że skarżąca nie jest osobą wymagającą stałej pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych. Stan jej zdrowia nie pozwala jedynie na wykonywanie pewnych czynności, w szczególności związanych z przynoszeniem opału do domu, obsługą pieca centralnego ogrzewania, robieniem zakupów, czy przygotowaniem posiłków. W powołanym wyroku Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącej dotyczący nieprzyznania usług opiekuńczych do dnia 31 października 2013 r., do którego ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, wskazując, że żaden przepis ustawy o pomocy społecznej, w tym jej art. 50, nie precyzuje okresu, na jaki powinny być przyznane usługi opiekuńcze. Rozstrzygnięcie tej kwestii zostało pozostawione uznaniu organów administracji, którego organy w niniejszej sprawie nie nadużyły. Zdaniem Sądu, słusznie wskazało Kolegium, iż nie ma przeszkód, by skarżąca ubiegała się o przyznanie jej usług opiekuńczych na dalszy okres. Ponadto uchylenie zaskarżonej w tej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2012 r. uzasadniało nieodniesienie się przez Kolegium do zawartego w odwołaniu zarzutu nieudzielenia usług opiekuńczych w soboty, niedziele i dni świąteczne. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium w należyty sposób, to jest zgodnie z wymogami art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. oceniło i odniosło się do wskazanego wyżej zarzutu strony skarżącej. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie zwrócił uwagę, że zakres przedmiotowy przyznanych skarżącej usług opiekuńczych obejmuje pomoc przy paleniu w piecu centralnego ogrzewania wraz z przynoszeniem opału, a także pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków oraz zakupy. W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w pełni uzasadnione jest stanowisko tego organu, iż nic nie stoi na przeszkodzie, by przed sobotą i niedzielą oraz dniami świątecznymi, wykwalifikowana opiekunka skarżącej samodzielnie albo też przy pomocy skarżącej, gdyby skarżąca ze względu na stan zdrowia mogła współdziałać z nią w wykonywaniu czynności życia codziennego, dokonała większych zakupów lub też przygotowała większą ilość jedzenia (posiłków). W takim przypadku, w soboty, niedzielą i dni świąteczne (nawet, gdy trwają one trzy kolejne dni) skarżąca mogłaby samodzielnie, to jest bez udziału opiekunki, przygotowane uprzednio posiłki jedynie odgrzać bądź skorzystać w inny sposób ze zgromadzonych produktów żywnościowych czy też innych artykułów koniecznych do zaspokojenia podstawowych potrzeb skarżącej, uprzednio zakupionych i przygotowanych do użycia. Nie budzi wątpliwości twierdzenie Kolegium, iż osoba opiekująca się skarżącą może tak zorganizować swoje obowiązki, aby przed dniami, w jakie osoba ta nie świadczy pomocy skarżącej, przygotowała i przyniosła większą ilość opału, to jest węgla i drewna, do pieca centralnego ogrzewania, w ilości wystarczającej do prawidłowego funkcjonowanie tego pieca przez okres sobót, niedziel i dni świątecznych. Sąd wywodził dalej, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż piec centralnego ogrzewania ogrzewa zarówno pomieszczenia zajmowane przez skarżącą, jak i pozostałe pomieszczenia zajmowane przez męża odwołującej Z.W.. Oznacza to, że również mąż skarżącej może i powinien troszczyć się o dopilnowanie prawidłowego działania pieca ogrzewającego między innymi jego pomieszczenia. Niewątpliwie również w przypadku, gdyby skarżąca nie mogła skorzystać z pomocy męża w tym zakresie ani nie była w stanie uczynić tego samodzielnie, to mogłaby wynająć osobę, która napali jej w piecu. W ocenie Sądu organy administracji orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącej pomoc w zakresie mniejszym niż oczekiwała. Sąd podkreślił, że skarżąca posiada stały dochód w postaci emerytury, której wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Pomimo tego skarżąca objęta jest od lat systematyczną pomocą udzielaną ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w N.. Wiadome jest z urzędu, że w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 30 września 2012 r. skarżąca otrzymała świadczenia w postaci: usług opiekuńczych, których koszt wyniósł 8 420,00 zł, świadczeń pieniężnych na dożywianie w kwocie 6 600,00 zł oraz zasiłków celowych specjalnych w kwocie 2 150,00 zł. Łączna wysokość pomocy udzielonej skarżącej w tym okresie wyniosła więc 17 170,00 zł (k. 1 akt adm. II inst. sprawy II SA/Lu 132/13). Nie można zatem podzielić podnoszonych w toku postępowania administracyjnego zarzutów skarżącej, iż działania organów powodują zagrożenie jego zdrowia i życia. Jakkolwiek skarżąca nie uzyskała w rozpoznawanej sprawie usług opiekuńczych w satysfakcjonującym ją zakresie, to, jak wskazano wyżej, nie jest ona pozbawiona pomocy. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 k.p.a., Sąd wskazał, iż warunkiem koniecznym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. T. W. będąc jedyną stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie korzystała z możliwości udziału w sprawie, składając w toku postępowania pisma procesowe na poparcie swych twierdzeń. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, by została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie wykazała ona w szczególności, by fakt niezawiadomienia jej przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwił jej możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., Sąd stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż wskazana przez skarżącą pracownica organu pierwszej instancji nie podlegała wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie na podstawie tego przepisu, albowiem nie brała ona udziału w wydaniu decyzji organów niższej instancji. Podejmowanie czynności w innych sprawach z udziałem skarżącej nie stanowi zaś ustawowej przesłanki wyłączenia pracownika organu. Skarżąca nie wskazała przy tym żadnych innych podstaw wyłączenia tej osoby od udziału w sprawie. Odnosząc się do dowodów złożonych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej Sąd wskazał, iż nie miały one wpływu na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w zakresie punktu pierwszego wniosła reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu T. W. . Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2009 r.,Nr 175, poz.1362 ze zm.) z powodu formułowania w zaskarżonym wyroku nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem w wyroku uchylającym decyzję SKO w L. (m. in. o naruszeniu art.107 § 3 , art.7, art. 77§1, art,80, art.136 k.p.a.), pomimo że Sąd zobowiązany jest do podporządkowania się do wcześniej wyrażonego poglądu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. 2. art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art.141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 24 § 3, art.107§3, art.7, art. 77§1, art.80, art.136 k.p.a. z powodu nienależytej kontroli Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., pod względem zgodności z prawem: - przez przyjęcie przez WSA w Lublinie stanu faktycznego, który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy (zgodnie z wcześniejszymi wskazaniami Sądu, s.6 uzasad.) i bez jego właściwej oceny, -przez błędne uznanie, że odmowa wyłączenia na wniosek strony przez Prezesa SKO w L. ze składu orzekającego (przewodniczącego i sprawozdawcy), po wcześniejszym uchyleniu przez Sąd decyzji wydawanej przez tego pracownika, także jako przewodniczącego i sprawozdawcę składu orzekającego - nie wywołuje wątpliwości co do bezstronności tego pracownika, którego uchylona decyzja dotyczy (nemo iudex in causa sua), - przez ewidentnie niesłuszne uznanie, że Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie naruszyło treści art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie ze wskazaniami wyroku uchylającego, chociaż uzasadnienie to jest jeszcze bardziej nielogiczne niż z pierwszej uchylonej decyzji, a poza tym rozstrzygnięcie zawarte w sentencji ostatecznej decyzji jest diametralnie różne od motywów zawartych w uzasadnieniu (z którego jakby wynika, że skarżąca w ogóle nie powinna mieć przyznanych usług z uwagi na jej sprawność fizyczną, oraz sprawność fizyczną jej męża, który może jej pomagać, por. art.50 ust.2 ustawy o pomocy społecznej), - przez błędne zaaprobowanie instytucji uznania administracyjnego. Wskazując na powyższe, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto podniesione w petitum zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie oparta została na podstawie określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. Należy mieć na uwadze, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogłyby odnieść oczekiwany przez stronę skarżącą skutek, jeżeli wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art.174 pkt 2 p.p.s.a.). Tymczasem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego nie tylko nie miały wpływu na wynik sprawy, lecz są to zarzuty niezasadne. Zarzut naruszenia art.153 p.p.s.a. w zw. z art.50 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej według autora skargi kasacyjnej polega na sformułowaniu w zaskarżonym wyroku nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem zawartym w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2012 r., sygn. II SA/Lu 365/12. Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle wskazanego przepisu organ administracji ponownie rozpoznający daną sprawę - a także sąd administracyjny następnie kontrolujący wydaną przez ten organ decyzję - są związani uprzednio zapadłym w tej sprawie prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, tak co do treści rozstrzygnięcia, jak i zawartych w jego uzasadnieniu ocen prawnych oraz wytycznych. Utrata mocy wiążącej ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: w razie zmiany stanu prawnego powodującego, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. do art. 153). Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie orzekające w sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny byli związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2012 r., sygn. II SA/Lu 365/12. W konsekwencji obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było zbadanie, czy organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił wyrok Sądu z dnia 28 września 2012 r. oraz wykonał zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art.153 p.p.s.a. i dokonał kontroli zaskarżonej decyzji właśnie pod kątem wytycznych zawartych w poprzednim wyroku. Jak bowiem wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2012 r., sygn. II SA/Lu 365/12 powodem uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2012 r. było nieodniesienie się przez Kolegium do zawartego w odwołaniu zarzutu nieudzielenia usług opiekuńczych w soboty, niedziele i dni świąteczne i nieuzasadnienie w tej części rozstrzygnięcia, czyli naruszenie art.107 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stosując się do zaleceń prawomocnego wyroku, obowiązek ten wykonało, zaś Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji mając na uwadze okoliczności, które były powodem uchylenia poprzedniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie można również zgodzić się z zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzeniem, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że skarżąca w ogóle nie powinna mieć przyznanych usług opiekuńczych. Sąd I instancji podzielił ocenę organów orzekających jedynie co do odmowy przyznania skarżącej świadczeń opiekuńczych w soboty, niedziele i dni świąteczne i w sposób wyczerpujący tę ocenę uzasadnił. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej autor upatruje naruszenia art.153 p.p.s.a. w tym, że nie zostało przeprowadzone przez Kolegium " żadne dalsze postępowanie na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego". Ten zarzut nie jest jednak zasadny, skoro nie wskazano na czym miałoby polegać nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego, ani też strona nie złożyła żadnych nowych wniosków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił powody rozstrzygnięcia, a Sąd pierwszej instancji dokonał trafnej oceny odmowy przyznania usług opiekuńczych w soboty, niedziele i dni świąteczne i w sposób wyczerpujący tę ocenę uzasadnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art.24 § 3 k.p.a. Stosownie do wskazanego przepisu bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej ani treść zaskarżonej decyzji, ani treść odpowiedzi na skargę nie nasuwa wątpliwości co do bezstronności Kolegium. Chybiony jest zarzut dotyczący omówienia przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisu art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. dotyczącego wyłączenia pracownika, gdyż wywody Sądu wynikały z postawionego w skardze zarzutu co do konieczności wyłączenia pracownika organu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu "błędnego zaaprobowania instytucji uznania administracyjnego". Decyzje wydawane w sprawach świadczeń opiekuńczych są decyzjami uznaniowymi. Przy podejmowaniu tego rodzaju decyzji zadaniem sądu administracyjnego jest dokonanie oceny, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że organy administracji orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem o przekroczeniu tych granic nie może świadczyć tylko to, że skarżąca otrzymała pomoc w mniejszym rozmiarze niż oczekiwała. Trafnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, czyli uzupełniający w stosunku do obowiązku samodzielnego rozwiązywania przez osoby i rodziny własnych problemów życiowych. Pomoc społeczna ma jedynie na celu wspomaganie osób tej pomocy potrzebujących. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest objęta systematyczną pomocą udzielaną ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Nietrafnie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a. Stosownie do wskazanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi przytoczonego przepisu. Zarzut zaakceptowania przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia art.107 § 3 k.p.a., jak również zarzut oddalenia skargi pomimo naruszenia art.7, art.77 § 1, art. 80 i art.136 k.p.a. są nieuzasadnione. Sprawa bowiem została w sposób dostateczny i zgodnie z wymogami procedury administracyjnej wyjaśniona, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji wyjaśnia motywy jej podjęcia. Nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, o którym mowa w art.136 k.p.a., o co skarżąca przecież nie wnioskowała. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.