II GZ 614/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 547/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności pieniężnych przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 547/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił [...] przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności pieniężnych przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia: Pismem z dnia 12 listopada 2012 r. doprecyzowanym pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. (data nadania) [...] (zwany dalej: skarżącym) wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił wniesioną skargę z uwagi na uiszczenie wpisu sądowego od skargi po upływie terminu do jego uiszczenia. Skarżący pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. (data nadania) wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, iż uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu spowodowane było błędnym przekonaniem o jego upływie w dniu 6 marca 2013 r., a nie 5 marca 2013 r. oraz faktem nieposiadania pieniędzy na uiszczenie wpisu, a co za tym idzie, koniecznością ich pożyczenia od znajomego, który to uczynił w dniu 6 marca 2013 r. Skarżący wskazał, że niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego było wynikiem okoliczności, na które nie miał wpływu. Sąd I instancji podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący takiego zaangażowania w terminowym uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie wykazał. W ocenie Sądu I instancji nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu podnoszone przez skarżącego okoliczności, opierające się na nieposiadaniu wystarczającej ilości pieniędzy oraz konieczności ich pożyczenia od znajomego. W tym kontekście Sąd I instancji wskazał, że w korespondencji zawierającej zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący został pouczony o możliwości wystąpienia do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego skarżący, w terminie otwartym do uiszczenia wpisu, mógł skorzystać z tego uprawnienia i wystąpić do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Bierne zachowanie skarżącego w tym zakresie, nie może świadczyć o użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a tym samym o spełnieniu przesłanki warunkującej przywrócenie wnioskowanego terminu. Wobec powyższego, pożyczenie pieniędzy od znajomego nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu, bowiem czynności tej skarżący nie poprzedził złożeniem w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie posiadając własnych środków finansowych nie zabezpieczył się tym samym przed ewentualną, nieudaną próbą ich pożyczenia od osób trzecich. Z przedłożonego Sądowi wniosku nie wynika również, aby skarżący starał się pożyczyć ewentualne pieniądze również od innych, znanych mu osób, co mogło go uchronić przed uchybieniem terminu do uiszczania wpisu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu powtórzono argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Należy wskazać, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie, trudna sytuacja majątkowa nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Podkreśla się, że brak środków finansowych nie usprawiedliwia opóźnienia w uiszczeniu należnej opłaty. Wskazano, że skoro ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to nie może podlegać wątpliwości, iż brak środków finansowych wskazany we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, będący przyczyną uchybienia terminu przewidzianego do wykonania obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 886/10; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 752/06 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 990/10). Natomiast jak wynika z akt sprawy w korespondencji zawierającej zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący został pouczony o możliwości wystąpienia do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego skarżący, w terminie otwartym do uiszczenia wpisu, mógł skorzystać z tego uprawnienia i wystąpić do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji bierne zachowanie skarżącego w tym zakresie, nie może świadczyć o użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a tym samym o spełnieniu przesłanki warunkującej przywrócenie wnioskowanego terminu. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.