II OZ 358/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. H. i A. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1710/12 o pozostawieniu wniosku skarżących bez rozpoznania w sprawie ze skargi M. H. i A. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] października 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Skarżący złożyli wniosek o częściowe zwolnienie ich od kosztów sądowych w niniejszej sprawie w zakresie opłaty od skargi. Z uwagi na to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącym zostały przesłane urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF celem ich wypełnienia i odesłania do sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwania skierowane do skarżących zostały przez nich odebrane osobiście w dniu [...] lutego 2013 r. W dniu [...] lutego 2013 r. (data nadania przesyłki poleconej) skarżący wnieśli o przedłużenie wyznaczonego im siedmiodniowego terminu do złożenia wypełnionych formularzy. Zarządzeniem z dnia 22 lutego 2013 r. referendarz odmówił przedłużenia wymienionego terminu i pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na to zarządzenie skarżący złożyli sprzeciw, podnosząc, że w niniejszej sprawie spełnione są warunki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a więc prawo pomocy powinno zostać im przyznane. Sąd, przytaczając treść art. 260 p.p.s.a., pozostawił wniosek bez rozpoznania. Sąd wskazał, że orzeczenie referendarza o odmowie przedłużenia terminu do przedłożenia formularza PPF nie jest zaskarżalne, a więc w tym zakresie skutek nie nastąpił i nie zachodzi okoliczność uzasadniająca odrzucenie sprzeciwu. Sąd wskazał również na treść art. 252 § 2 p.p.s.a. i stwierdził, że niezachowanie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08) - w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Skarżący - wezwani o nadesłanie wypełnionych formularzy wniosku o prawo pomocy - zarządzenia tego w zakreślonym terminie nie wykonali. Zwrócili się jednak o przedłużenie terminu, nie podając żadnych okoliczności na uzasadnienie tego wniosku. Termin siedmiodniowy, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Sąd wskazał zatem, że skarżący ani w zakreślonym terminie, ani też w terminie późniejszym nie przedłożyli wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu i wobec powyższego orzekł o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 in fine. Sąd zaznaczył również, że wbrew zarzutom sprzeciwu nie mógł ocenić zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem stwierdzenie braku formalnego wniosku o prawo pomocy obligowało sąd do pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Na to rozstrzygnięcie skarżący złożyli zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawili swoją sytuację materialną oraz złożyli prawidłowy wniosek o przedłużenie terminu do wypełnienia formularza, a co ich zdaniem nie zostało przez sąd wzięte pod uwagę. Spełnili więc warunki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma m.in. miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie, niż na urzędowym formularzu, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF przewiduje art. 252 § 2 p.p.s.a. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w formie innej, niż tego wymagają przepisy prawa, stanowi jego brak formalny (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 100/06). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Skarżącym trafnie doręczono wezwanie do złożenia wniosku w prawidłowej formie, zaznaczając konkretnie istotę uchybienia, wraz z drukami formularzy. Do wezwania tego jednak nie zastosowali się nawet po przekroczeniu wyznaczonego terminu, dlatego wobec wystąpienia uchybień formalnych merytoryczne rozpoznanie wniosku nie jest możliwe. Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany (por. postanowienie NSA z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 217/11). Przedłużenie terminu dopuszczalne jest bowiem jedynie w przypadku terminów sądowych (art. 84 p.p.s.a.), natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku procesowego, jakim jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 w zw. z art. 252 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08). Jako taki, termin ten nie może być przedłużany. Jeżeli jednak z przyczyny niezależnej od strony nie może on zostać zachowany, stronie przysługuje ewentualny wniosek o przywrócenie terminu (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, s. 124 oraz postanowienie NSA o sygn. akt II FZ 159/11). Sąd zatem zasadnie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (por. również w tej kwestii postanowienie NSA z 5 października 2011 r., sygn. akt I OZ 742/11). Należy dodatkowo zaznaczyć, że rozpatrzenie wniosku skarżących, pomimo jego niedostosowania do przewidzianej prawem formy, byłoby naruszeniem konstytucyjnej zasady równości, gdyż w podobnych okolicznościach faktycznych sprawy wnioski innych podmiotów spotykają się z takim samym rozstrzygnięciem, jakie wydał w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.