I OSK 1308/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-10-01

Skład orzekający: Barbara Adamiak, Izabella Kulig-Maciszewska, Jacek Fronczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca opłaty za świadczenia przedszkolne, podjęta na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 5 sierpnia 2010 r., jest nieważna, mimo że została podjęta po wejściu w życie nowelizacji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchwała rady gminy dotycząca opłat za świadczenia przedszkolne, podjęta w dniu 23 maja 2011 r. na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 5 sierpnia 2010 r., narusza prawo materialne. Nowelizacja wprowadziła zasadę co najmniej 5 godzin bezpłatnych świadczeń dziennie, a wysokość opłat za czas przekraczający ten wymiar nie musi być ściśle powiązana z realizacją podstawy programowej. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnego zastosowania przez WSA nieobowiązującego już przepisu były zasadne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i oddaleniem skargi prokuratora.
Stan faktyczny
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ostrowie Wielkopolskim zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność tej uchwały, uznając ją za podjętą na podstawie nieobowiązujących przepisów. Rada Miejska w Jarocinie wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ostrowie Wielkopolskim. Odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 1 października 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Jarocin od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 175/13 w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ostrowie Wielkopolskim na uchwałę Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 23 maja 2011 r. nr XIV/75/2011 w przedmiocie opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola, dla których organem prowadzącym jest Gmina Jarocin 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ostrowie Wielkopolskim na rzecz Gminy Jarocin kosztów postępowania sądowego. Rada Miejska w Jarocinie, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w dniu 23 maja 2011 r. podjęła uchwałę nr XIV/75/2011 w sprawie opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola, dla których organem prowadzącym jest Gmina Jarocin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 175/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ostrowie Wielkopolskim na uchwałę Rady Ministrów w Jarocinie z 23 maja 2011 r. nr XIV/75/2011 w przedmiocie opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola, dla których organem prowadzącym jest Gmina Jarocin, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 15 i 40 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Ustawodawca nie przesądził expressis verbis charakteru prawnego uchwały podejmowanej przez radę gminy na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Nie może jednak budzić wątpliwości, że jest ona aktem prawa miejscowego – jako że zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, ustanowione przez ustawowo określony organ administracji publicznej – co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Z treści art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty wynika, że zakładanie i prowadzenie przedszkoli publicznych należy do zadań własnych gminy. Według art. 5 ust. 7 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o systemie oświaty organ prowadzący przedszkola odpowiada za jego działalność. Zadania oświatowe jednostek samorządu terytorialnego finansowane są na zasadach określonych w odrębnych ustawach, przy czym zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, w przedszkolach, jest zadaniem oświatowym gmin. W art. 5a ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o systemie oświaty określono, że środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, tj. zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 14 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty organ prowadzący ustala wysokość opłat za świadczenia udzielane przez: przedszkole publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, bądź publiczną inną formę wychowania przedszkolnego w czasie przekraczającym czas bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki ustalony dla przedszkoli publicznych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z dyspozycją wspomnianego art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 przedszkolem publicznym jest przedszkole, które realizuje programy wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego oraz zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie. Przywołana powyżej regulacja obowiązuje od dnia 1 września 2010 r. na podstawie art. 1 pkt 3 lit. b/ ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. Nr 148, poz. 991). Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z dnia 5 sierpnia 2010 r., celem nowelizacji ustawy o systemie oświaty było doprecyzowanie i uściślenie, wobec rozbieżnych interpretacji, że zasadą jest bezpłatne realizowanie programów wychowania przedszkolnego uwzględniających treści i cele podstawy programowej w ciągu 5 godzin dziennie oraz możliwość pobierania odpłatności za pozostały czas pobytu dziecka w przedszkolu. W uzasadnieniu projektu podniesiono również, że taka interpretacja zgodna jest z tym, iż treści podstawy programowej, obowiązującej obecnie jak i poprzednio, zostały skonstruowane w sposób umożliwiający ich realizację w przedszkolu w czasie 5 godzin dziennie. Istotna zmiana w stosunku do poprzedniego stanu prawnego polega na tym, że odpłatność za przedszkole publiczne jest dopuszczona i to w czasie ustalonym przez organ prowadzący, ale nadal istnieje obowiązek w czasie nie krótszym niż 5 godzin dziennie zapewnienia dziecku bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki oraz realizacji programu wychowania przedszkolnego, uwzględniającego podstawę programową wychowania przedszkolnego. Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o systemie oświaty przez podstawę programową wychowania przedszkolnego lub podstawę programową kształcenia ogólnego należy rozumieć obowiązkowe zestawy celów i treści nauczania, w tym umiejętności, opisane w formie ogólnych i szczegółowych wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności, które powinien posiadać uczeń po zakończeniu określonego etapu edukacyjnego, oraz zadania wychowawcze szkoły, uwzględniane odpowiednio w programach wychowania przedszkolnego i programach nauczania oraz umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych. Podstawa programowa określona w art. 3 pkt 13 ustawy o systemie oświaty została sprecyzowana w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17). Dodatkowo, zgodnie z treścią § 10 ust. 2 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. Nr 61, poz. 624), statut przedszkola określać winien m.in. dzienny czas pracy przedszkola ustalony przez organ prowadzący na wniosek dyrektora przedszkola i rady przedszkola, w tym czas przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego, nie krótszy niż 5 godzin dziennie. Podstawa programowa powinna być realizowana w czasie ustalonym przez organ prowadzący przedszkole, nie krótszym niż 5 godzin dziennie, natomiast za świadczenia ponad ten czas, w myśl art. 14 ust. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2010 r., mogą być pobierane opłaty. Wobec powyższego w obecnym stanie prawnym ustalenie opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne nie jest powiązane, tak jak w stanie prawnym obowiązującym przed 1 września 2010 r., z realizacją podstawy programowej, rozumianej zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o systemie oświaty. W aktualnym stanie prawnym przy ustalaniu opłat w trybie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie ma już znaczenia, jakie konkretnie świadczenia – w szczególności: związane z realizacją podstawy programowej, czy też nie – będą realizowane w czasie nieobjętym bezpłatnym pobytem w przedszkolu. W konsekwencji całkowicie zbędne i nieoperatywne stało się odwoływanie przy konstruowaniu opłat w uchwałach wydawanych na podstawie powołanego przepisu do wcześniej relewantnego rozróżnienia na świadczenia udzielane w ramach podstawy programowej (dotychczas bezpłatne) i świadczenia inne, niemieszczące się w tej podstawie (za które można było naliczać opłaty). Obecnie uchwała rady gminy powinna jednoznacznie określać czas bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki zapewniany przez przedszkole publiczne, nie krótszy niż 5 godzin dziennie, oraz wysokość opłat za pozostały czas, już "płatnego" nauczania, wychowania i opieki (a ściślej: stawkę opłat za jednostkę tego czasu, np. 1 godzinę). Tymczasem zaskarżona uchwała – mimo iż podjęta 23 maja 2011 r., oparta została na treści art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty sprzed nowelizacji. Przepis § 2 ust. 1 uchwały stanowi bowiem, że świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne prowadzone przez Gminę Jarocin w zakresie realizacji programu wychowania przedszkolnego, obejmującego podstawę programową wychowania przedszkolnego, o której mowa w odrębnych przepisach, realizowane są bezpłatnie od otwarcia przedszkola do godz. 12.00, w przypadku przedszkoli dwuzmianowych, dla drugiej zmiany od godz. 12.00 do 17.00. Z kolei w § 3 ust. 1 uchwały określone zostały "świadczenia przedszkola przekraczające podstawy programowe". Wskazuje, że Rada Miejska podejmując zaskarżoną uchwałę oparła się na nieaktualnej już treści upoważnienia z art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. W ocenie Sądu uchwała rady gminy podjęta na podstawie przepisu upoważniającego o treści nieobowiązującej w dniu jej uchwalenia narusza ten przepis w stopniu istotnym, skutkującym nieważnością uchwały. W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała – jako wydana na podstawie art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy w brzmieniu i treści sprzed nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą z 5 sierpnia 2010 r. – jest nieważna w całości. Tym niemniej mając na, uwadze wagę podniesionych zarzutów Sąd odniósł się do poszczególnych zarzutów. I tak, jak słusznie wskazał organ uchwałodawczy obecnie obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości posłużenia się określonym ułamkiem procentu minimalnego wynagrodzenia miesięcznego za pracę ustalonego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679) przy wyliczaniu jednostkowej wartości opłaty za korzystanie przez dziecko ze świadczeń i usług opiekuńczo-wychowawczych wykraczających poza podstawę programową wychowania przedszkolnego, tj. wykraczające poza 5 godzin dziennie pobytu dziecka w przedszkolu. Jeżeli koszty jednostkowe stanowią określony ułamek procentu minimalnego wynagrodzenia miesięcznego za pracę ustalonego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679) to przedstawione opłaty za 1 godzinę co do zasady winny mieć charakter symboliczny i przedstawienie matematycznej kalkulacji wydaje się wtedy nieuzasadnione, a tak ustalone opłaty nie naruszają zasady ekwiwalentności. Symboliczna wysokość opłat za odpłatne świadczenia powoduje, iż możliwym jest zaokrąglanie do pełnych złotych zgodnie z zasadami obowiązującymi w rachunkowości. Sąd zgodził się z zarzutami skargi dotyczącymi stałego charakteru opłaty. Opłata ustalana jest bowiem na podstawie deklarowanego przez rodziców czasu pobytu dziecka w przedszkolu. Sztywny charakter tej opłaty wynika wprost z brzmienia § 4 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 3 uchwały. Uchwałodawca określając wysokość wartości opłaty za korzystanie przez dziecko ze świadczeń i usług opiekuńczo-wychowawczych wykraczających poza podstawę programową wychowania przedszkolnego nie określił bowiem wartości jednej godziny świadczenia usług przedszkolnych wykraczających poza podstawę programową lecz wprowadził opłatę zryczałtowaną naliczaną za okres miesięczny. Świadczyć o tym może wysokość opłat, która przy uwzględnieniu faktu, iż minimalne wynagrodzenie za pracę za rok 2011 wynosiło 1386 zł powoduje, że za deklarowany pobyt dziecka w przedszkolu do 1 godziny dziennie opłata wynosi 46,43 zł, za pobyt do dwóch godzin – 92,86 zł, za pobyt do 3 godzin – 139,29 zł oraz za pobyt powyżej 3 godzin dziennie – 185,72 zł. O ile zgodzić się można ze wstępnym naliczaniem opłaty na podstawie deklaracji, o tyle za naruszenie zasady ekwiwalentności świadczeń należy uznać zablokowanie możliwości stosowania potrąceń opłat za nieobecności dziecka w przedszkolu. Uchwała nie przewiduje bowiem takiej możliwości, a określenie wartości miesięcznej opłaty za deklarowaną godzinę, a nie wartości jednostkowej godziny, faktycznie uniemożliwia dochodzenie takiego zwrotu przez rodziców dzieci korzystających ze świadczeń i usług opiekuńczo-wychowawczych wykraczających poza podstawę programową wychowania przedszkolnego. Odnośnie do zaskarżonego przez Prokuratora przepisu § 4 ust. 2 uchwały – który głosi, że: "Szczegółowy zakres, warunki odpłatności za świadczenia określone w § 3 ust. 1 określa umowa cywilnoprawna zawarta pomiędzy dyrektorem przedszkola a rodzicem (opiekunem prawnym) dziecka przed lub z chwilą rozpoczęcia uczęszczania dziecka do przedszkola" – Sąd podzielił zarzuty skargi, że doszło w tym przypadku do próby niedopuszczalnego przeniesienia kompetencji normodawczych, na inny niż rada gminy podmiot (podmioty). Zawarte w art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty upoważnienie dla rady gminy nie obejmuje swym zakresem możliwości przekazywania (całości lub choćby części) przyznanych kompetencji do ustalania wysokości opłat za świadczenia przedszkoli, na rzecz innego podmiotu. Nie upoważnia też do wskazania przez radę innej, niż akt prawa miejscowego, formy aktu ustalającego takie opłaty. Zatem ustanowienie w § 4 ust. 2 uchwały uprawnienia dla innego podmiotu – dyrektora przedszkola działającego w porozumieniu rodzicami lub opiekunami dzieci – do ustalania w innej, niż akt prawa miejscowego, formie, bo w drodze umów cywilnoprawnych, opłat za świadczenia opiekuńczo wychowawcze, oznaczają przekroczenie przez Radę Gminy granic delegacji przewidzianej w art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty i jako takie nie może się ostać w obrocie prawnym. Trafny okazał się również zarzut wadliwości regulacji § 6 uchwały, zgodnie z którym: "Wysokość opłaty za korzystanie z wyżywienia w przedszkolu ustala dyrektor przedszkola w porozumieniu z organem prowadzącym, z zastosowaniem przepisów art. 67a ustawy o systemie oświaty Cytowany przepis zbędnie powtarza w istotnej części unormowanie art. 67a ust. 3 ustawy o systemie oświaty – głoszącego, że warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę. Zastosowane powtórzenie normatywne, przesądza konieczność stwierdzenia nieważności analizowanego przepisu uchwały. I tak nie ulega przy tym wątpliwości, że z zakresu opłat za świadczenie usług ustalonych na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty należy wyłączyć opłaty za korzystanie z posiłków w stołówce przedszkolnej, gdyż te winny być ustalone na podstawie normy art. 67a ust. 3 ustawy o systemie oświaty. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości uwzględniające, że stwierdzono istotną sprzeczność z prawem zasadniczych przepisów uchwały. Rada Miejska w Jarocinie wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzutach: 1) naruszenie przepisów postępowania a mianowicie błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wyroku, a polegający na przyjęciu, iż uchwała Rady Miejskiej w Jarocinie została oparta na upoważnieniu wynikającym z art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w brzmieniu i o treści nieobowiązującej w dacie jej podjęcia co doprowadziło do stwierdzenia nieważności uchwały w całości, niezgodnie z art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art.147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez stwierdzenie nieważności uchwały w całości, podczas gdy zachodziły przesłanki do jej częściowego unieważnienia; 3) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 14 ust. 5 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia uchwały, tj. w dniu 23 maja 2011 r. przez przyjęcie, że opłaty za pobyt dzieci w przedszkolu określone w § 3 ust. 1 i 2 uchwały nie mogą być ustalone jako miesięczne, a także że opłaty za pobyt dzieci w wymiarze przekraczającym 5 godzin dziennie nie mogą być powiązane ze świadczeniami przekraczającymi podstawy programowe. Na tych podstawach wnosiła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zarzut błędnego wyprowadzenia przez Sąd w zaskarżonym wyroku zastosowania przez Radę Miejską przy podjęciu uchwały art. 14 ust. 5 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w brzmieniu i treści nieobowiązującej jest zasadny. Przed zmianą regulacji prawnej, do 1 września 2010 r. zakres bezpłatnych świadczeń udzielanych przez przedszkola publiczne odwoływał się do bezpłatnego nauczania i wychowania w zakresie co najmniej podstaw programowych wychowania przedszkolnego. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że w obowiązującej wówczas regulacji organ prowadzący jest zobowiązany przy ustaleniu opłaty do wskazania zarówno konkretnych świadczeń, które podlegają opłacie, jak i starannej kalkulacji. Obowiązek przyznawania przez radę gminy świadczeń udzielanych przez przedszkola ponad podstawę programową i wysokość tych opłat odpowiadających każdemu z tych świadczeń był niezbędny, bowiem tylko tak istniała możliwość weryfikacji czy faktycznie opłatą nie są objęte świadczenia, które ustawowo są bezpłatne. Nowelizacja art. 6 i art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty dokonane ustawą z 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. Nr 148, poz. 991) wprowadziła zasadę, że co najmniej 5 godzin dziennie przedszkole świadczy usługi bezpłatne, realizując programowe wychowanie przedszkolne. W czasie poza okresem bezpłatnym przedszkole również może realizować programowe wychowanie przedszkolne. Wprowadzenie do okresu poza okresem bezpłatnym realizacji programowego wychowania przedszkola należy do regulacji w statucie, w którym określa się zakres pracy wychowawczo-dydaktycznej i opiekuńczej (art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty). Świadczenia poza okresem bezpłatnym, ich rodzaj należy do regulacji odrębnej. Przyjęcie jednak w uchwale uszczególnienia rodzaju świadczeń poza okresem bezpłatnym, przy przyjęciu, że są to świadczenia nieobejmujące podstaw programowych nie stanowi naruszenia prawa, które dawałoby podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały. Według art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy o systemie oświaty "Organ prowadzący ustala wysokość opłaty za świadczenia udzielone przez: przedszkola publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2". Sposób ustalenia wysokości opłaty za świadczenia udzielone przez przedszkola publiczne nie został określony. Jedynym ograniczeniem jest wyłączenie z opłaty czasu bezpłatnego świadczenia (5 godzin dziennie) realizujących programowe wychowanie przedszkolne. Brak takiego ograniczenia nie wyklucza ustalenia opłaty naliczanej za okres miesięczny, która zróżnicowana jest w zależności od ilości godzin. Nie jest to zatem opłata stała. Odpowiada to też ekwiwalentności. Trudno przyjąć brak ekwiwalentności w skali opłaty miesięcznej, w wysokościach obliczonych w zaskarżonym wyroku, za określone godziny świadczeń. Nie stanowi naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności regulacja czynności wychowawczych w zakresie ustalenia w konkretnym przypadku wysokości opłaty za świadczenia udzielone. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że szczegółowe techniczne warunki korzystania z usług przedszkola, ostatecznie muszą być precyzowane pomiędzy samymi zainteresowanymi, dyrektorem konkretnego przedszkola i rodzicami (opiekunami) danego dziecka. Nie jest to jednak ustalenie opłaty a wyłącznie czynności wykonawcze. Wprowadzenie zatem przedmiotowego uregulowania czynności wychowawczych pozostaje w bezpośrednim związku z pobraniem ekwiwalentnej, w konkretnym przypadku, opłaty za świadczenie. W tym stanie rzeczy, skoro zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się zasadny, na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Biorąc pod uwagę realizację konstytucyjnej zasady praworządności przez zaskarżenie do sądu przez Prokuratora uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło