II FSK 2953/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 192/13 w sprawie ze skargi W. W. i K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 192/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. W. w sprawie ze skargi W. W. i K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż W. W. i K. W. w jednym piśmie wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 lipca 2011 r., która została podpisana jedynie przez W. W.. Zarządzeniem z dnia 4 lutego 2013 r. K. W. została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona w dniu 12 lutego 2013 r. Z uwagi na nieuzupełnienie powyżej powołanego braku formalnego skargi w zakreślonym terminie, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", odrzucił skargę K. W.. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie K. W. wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2013 r. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, że K. W. jest odrębną stroną w złożonej przez małżeństwo W. skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. oraz naruszenie przepisów postępowania w związku z podjęciem postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w odniesieniu do decyzji Dyrektora izby Skarbowej w G. z dnia 22 lipca 2011 r., nie będącej przedmiotem złożonej skargi przez małżonków W.. Ponadto strona wskazała na naruszenie zakazu dyskryminacji w związku z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, a także rażące naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z ograniczeniem małżeństwu W. prawa do sądu, a także naruszenie zasady praworządności, wyrażonych w art. 7 Konstytucji RP i konstytucyjnych zasad wolności, praw i obowiązków obywatela. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego. Podpis pod pismem w postępowaniu potwierdza, że pismo to pochodzi od osoby podpisującej je i sankcjonuje jej wolę dokonania czynności w postępowaniu. Nie budzi zatem wątpliwości, że gdy pismo sporządza osoba fizyczna we własnym imieniu bądź działając jako pełnomocnik czy przedstawiciel ustawowy, to ona musi je podpisać. Podpis musi być własnoręczny z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a. Stronami w postępowaniu przed sądem administracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe postępowanie zaskarżono (art. 32 p.p.s.a.). Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przyznaje zdolności sądowej małżeństwu, ale odrębnie każdemu z małżonków, będących osobami fizycznymi (art. 25 § 1 p.p.s.a.). Wynikająca z art. 133 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) zasada, że w przypadkach, o których mowa w art. 92 § 3 O.p. małżonkowie są jedną stroną postępowania i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga nie obowiązuje w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sytuacji, gdy skarga dotyczy jednej i tej samej decyzji kilku uprawnionych do jej wniesienia może występować w roli skarżących, jednak każdy z nich występuje w sprawie jako odrębny podmiot (art. 51 p.p.s.a.). Stosownie zaś do dyspozycji art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie, podlega odrzuceniu. Niewątpliwie niepodpisanie skargi stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie pismu dalszego biegu. Sąd administracyjny dokonuje bowiem kontroli legalności działania administracji publicznej wyłącznie w wyniku wniesienia skargi przez stronę. Brak podpisu pod skargą uniemożliwia stwierdzenie, że istotnie wolą osoby wskazanej jako skarżący jest zainicjowanie postępowania przed sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie K. W. została prawidłowo wezwana zarządzeniem z dnia 6 lutego 2013 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 2 stycznia 2013 r. poprzez podpisanie skargi. Skarga, która wpłynęła do Sądu pierwszej instancji była bowiem podpisana wyłącznie przez W. W.. Wbrew twierdzeniem pełnomocnika skarżących w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pouczono skarżącą, iż nieusunięcie braków formalnych w zakreślonym terminie spowoduje odrzucenie skargi (k. 38). Nie ulega wątpliwości, że strona skarżącej we wskazanym terminie skargi nie podpisała. Subiektywne przekonanie strony, że skarga była prawidłowo podpisana w żaden sposób nie usprawiedliwia zaniechania uzupełnienia wskazanego braku. Ani art. 49 § 1, ani art. 58 § 3 p.p.s.a. nie uzależniają bowiem skutku nieuzupełnienia braków formalnych, do usunięcia których stronę prawidłowo wezwano, od powodów ich nieusunięcia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszenia zakazu dyskryminacji w związku z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, a także rażącego naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z ograniczeniem małżeństwu W. prawa do sądu, a także naruszeniem zasady praworządności, wyrażonych w art. 7 Konstytucji RP i konstytucyjnych zasad wolności, praw i obowiązków obywatela. W tym miejscu wskazać należy, że Krystyna W., mimo odrzucenia w stosunku do niej skargi, będzie uczestnikiem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, bowiem zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Uczestnikom na prawach strony, do których zalicza się osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania. Dlatego też określa się ich udział jako obligatoryjny, w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników. W tym kontekście wskazać należy, iż na prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt SK 31/08, opubl. OTK-A z 2009 r., nr 6, poz. 83, i powołane tam orzecznictwo) składa się: a) prawo dostępu do sądu (prawo uruchomienia procedury), b) prawo do korzystania z rzetelnej procedury sądowej (zgodnej z wymogami sprawiedliwości i jawności) oraz c) prawo do wyroku sądowego (prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia). Rzetelna procedura to taka, która na stronę działającą bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie nakłada zbyt surowych rygorów, trudnych do wypełnienia przez stronę szukającą ochrony prawnej i nie zamyka jej (poprzez zbyt surowe wymagania) możliwości uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt P 88/08, OTK-A z 2009 r., nr 10, poz. 146). Oceniając w tym kontekście istnienie przesłanek i skutków odrzucenia wobec K. W. skargi wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji czy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z tych względów zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę K. W. na podstawie art. 58 § 3 p.p.s.a. Na marginesie odnieść należy się również do zarzutu skarżącej, iż Sąd pierwszej instancji podjął zaskarżone postanowienie w odniesieniu do decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 lipca 2011 r., nie będącej przedmiotem złożonej skargi. Co prawda w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia rzeczywiście błędnie wskazano datę decyzji organu podatkowego, jednak zarówno z sentencji, jak i z treści uzasadnienia jednoznacznie wynika, iż skarga została złożona na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 grudnia 2012 r., a zatem uchybienie to pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.