I GZ 191/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 21/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi I. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: oddalić zażalenie. I. Z. (zwany dalej także: skarżącym) złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 3 kwietnia 2013 r. Postanowieniem tym sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone w dniu 21 stycznia 2013 r. dorosłemu domownikowi – matce skarżącego (J. Z.). Zostało to potwierdzone własnoręcznym podpisem odbierającej. Pismem nadanym w dniu 22 marca 2013 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie z wnioskiem uiścił brakujący wpis. Skarżący podniósł we wniosku, że w przypadku wezwania do uiszczenia wpisu nie zostały spełnione wszystkie przesłanki tzw. doręczenia zastępczego, uregulowanego w art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.). Pismo zostało doręczone matce skarżącego jako dorosłemu domownikowi, matka przyjęła pismo, ale bez zobowiązywania się do doręczenia adresatowi, o którym to obowiązku nie została również pouczona. Ponadto powołał się na kłopoty z pamięcią jakie ma jego matka. Skarżący uznał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż nie otrzymał pisma z przyczyn od siebie niezależnych. Dopiero w dniu 15 marca 2013 r., z postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący dowiedział się o wezwaniu do uzupełnienia braków. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena okoliczności sprawy oraz złożonego przez skarżącego wniosku wskazywała zdaniem sądu, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu Zawartość druku sądowego pozostawała w zgodzie z treścią § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. (Dz. U. nr 190, poz. 12777, ze zm.). W związku z tym, skoro matka skarżącego własnoręcznym podpisem pokwitowała odbiór pisma, w sposób dorozumiany podjęła się przekazania pisma skarżącemu jako adresatowi. Doręczenie skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu nastąpiło więc prawidłowo. Nie zasługuje także na uwzględnienie argument skarżącego dotyczący braku winy (por. art. 87 § 2 p.p.s.a.) w niedopełnieniu obowiązku uiszczenia wpisu, z powodu problemów z pamięcią matki, która nie oddała wezwania skarżącemu. Powoływanie się na taką okoliczność, bez poparcia tego twierdzenia jakimś dokumentem je uprawdopodabniającym (np. zaświadczeniem lekarskim), nie może służyć wykazaniu wysokiego prawdopodobieństwa braku winy. Ponadto sąd wskazał, że wysyłał do skarżącego także inne pisma, które odbierała matka. Skarżący nigdy nie kwestionował faktu otrzymania powyższej korespondencji. Za chybiony został także uznany argument skarżącego, czy ze względu na problemy z pamięcią jego matkę można uznać za dorosłego domownika, który może odebrać przesyłkę. Przeczy zdrowemu rozsądkowi wymaganie, aby doręczający pismo odmawiał uznania starszej osoby za domownika, z uwagi na hipotetyczną możliwość wystąpienia u tej osoby problemów z pamięcią. Sąd uznał, że nie nastąpiło uprawdopodobnienie przez I. Z. okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). I. Z. zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem wnosząc o jego zmianę. Podtrzymał swoje stanowisko zawarte we wniosku o przywrócenie terminu i dodał, że pozostaje w konflikcie z matką, która w związku z tym mogła odebrać korespondencję i zniszczyć ją, bez przekazania adresatowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazał Sąd I instancji, jedną z przesłanek, które powinien spełniać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu – art. 87 § 2 p.p.s.a. Warunek ten jest konieczny z uwagi na treść art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że jeśli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy sąd postanowi o przywróceniu terminu. W niniejszej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi podano, że zarządzenie wzywające do uiszczenia brakującej części wpisu odebrała matka skarżącego i nie przekazała go w terminie. Mamy tu więc do czynienia z doręczeniem zastępczym określonym w art. 72 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 p.p.s.a.), albo że pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2010 r.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji przyjął, że samo twierdzenie, iż w odpowiednim terminie dorosły domownik (który dokonał odbioru korespondencji) nie przekazał jej do rąk adresata, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, aby odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie więc ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09, LEX nr 564244 oraz z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11 https://cbois.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu odwoławczego również podnoszone w zażaleniu okoliczności nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Wyjaśnienia strony nie zostały bowiem w żaden sposób uwiarygodnione. Skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż matka ma problemy z pamięcią. Na potwierdzenie tego faktu skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów (np. zaświadczenia lekarskiego) ani dodatkowych wyjaśnień. Należy wskazać, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło, czy też nie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydanie 3, Warszawa 2011 r., s. 288). Ponadto należy zauważyć, że dopiero w treści zażalenia na postanowienie WSA skarżący podniósł okoliczność swojego konfliktu z matką (a w związku z tym możliwość zniszczenia przez nią przesyłki). Na potwierdzenie tego wskazał, że ze względu na istniejący konflikt przesyłki od sądów odbierał wyłącznie sam lub jego małżonka (zgodnie z zawartym z listonoszem porozumieniem). Przeczą temu jednak znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru, na których jako odbiorca przesyłki podpisywała się J. Z., czyli matka skarżącego. Słusznie zresztą na tę okoliczność wskazywał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z 3 kwietnia 2013 r.. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma wystarczających podstaw i oddalił je na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.