I FZ 35/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 105/13, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 105/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 105/13, mocą którego odrzucono wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 grudnia 2012 r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług. Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło kwestionowane w zażaleniu rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie z dnia 30 września 2013 r. zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 11 października 2013 r. Pismem z dnia 23 października 2013 r. skarżąca wystąpiła zaś z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podał, że doręczenie nastąpiło w trakcie przebywania przez skarżącą na zwolnieniu lekarskim (w okresie od 23 września 2013 r. do 22 października 2013 r.), spowodowanym jej chorobą. Stwierdził przy tym, że brak jest jej zawinienia w uchybieniu terminu do dokonania czynności, gdyż w tym czasie była ona w sposób trwały unieruchomiona w miejscu zamieszkania. Stan ten spowodowały powikłania zdrowotne występujące po przebytym 23 lipca 2013 r. zabiegu chirurgicznym. W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika, dolegliwości bólowe uniemożliwiły skarżącej sporządzenie we właściwym terminie zażalenia. Nadto z przyczyn od niej niezależnych nie mogła liczyć na pomoc innych członków rodziny i sąsiadów. Dopiero gdy stan zdrowia skarżącej uległ polepszeniu (co nastąpiło 23 października 2013 r.), wówczas ustanowiła ona profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej również jako "P.p.s.a."), zdaniem pełnomocnika skarżącej został zachowany. Do wniosku załączono stosowną kopię zwolnienia lekarskiego z 23 września 2013 r. Dokonując merytorycznej oceny wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 105/13 Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. W szczególności, zdaniem WSA w Warszawie nie wykazała, że jej choroba uniemożliwiła jej wyręczenie się inną osobą w celu dokonania czynności w przewidzianym przez ustawę terminie lub też, że jej stan zdrowia miał wpływ na niemożność działania w jakimkolwiek zakresie. Jak wynika bowiem z załączonego do wniosku zwolnienia lekarskiego (zob. k. 58 akt sądowych), skarżąca w czasie niezdolności do pracy mogła chodzić. Pozostaje to w sprzeczności z twierdzeniem zawartym we wniosku, jakoby w tym czasie pozostawała ona "w sposób trwały unieruchomiona w miejscu zamieszkania". Skarżąca w pierwszym dniu zdolności do pracy, tj. 23 października 2013 r. mogła już poruszać się i ustanowiła pełnomocnika w sprawie. W konsekwencji według Sądu, ocena całokształtu okoliczności sprawy nie uzasadniała wniosku, że choroba skarżącej miała na tyle trwały i nieprzerwany charakter, że uniemożliwiła jej podjęcie stosownych działań w celu zapobieżenia negatywnym konsekwencjom związanym z naruszeniem terminu do wniesienia zażalenia. W tym dokonania przedmiotowej czynności we własnym zakresie lub ustanowienia pełnomocnika. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestionowanym postanowieniu dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a., poprzez bezpodstawne uznanie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przed oceną zaskarżonego postanowienia, także przez pryzmat argumentów podnoszonych w zażaleniu przypomnieć trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jednocześnie w judykaturze już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (vide: postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 577/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia, niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W kontekście, utrwalonej już w orzecznictwie sądów administracyjnych, zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnoszących się do instytucji przywrócenia terminu stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Trudno bowiem uznać aby niemożliwe do przezwyciężenia dla skarżącej, w celu złożenia zażalenia, były okoliczności z powodu których wystawiono dla niej zwolnienie lekarskie, z którego wynikało, że może ona chodzić. Zwłaszcza, że zażalenie nie jest tak sformalizowanym środkiem zaskarżenia jak choćby skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem zażalenie w granicach sprawy wyznaczonych przez przedmiot tego środka zaskarżenia (postanowienie WSA, czy też zarządzenie przewodniczącego wydziału) i nie jest związany zarzutami takiego zażalenia. Sąd kasacyjny musi więc wyeliminować z obrotu prawnego kontrolowane w wyniku zażalenia rozstrzygnięcie jeśli tylko narusza ono prawo, także w sposób nie wskazany w zażaleniu. Nawet, więc w sytuacji, gdyby niemożliwe dla skarżącej było, w czasie udokumentowanej zwolnieniem choroby, ustanowienie pełnomocnika, to mogła ona samodzielnie sporządzić stosowe zażalenie, a osobą trzecią posłużyć się jedynie do nadania takiego pisma, a do tego nie jest potrzebny wysoki poziom kultury prawnej takiej osoby. Dokonanej w sprawie przez Sąd pierwszej instancji oceny wniosku skarżącej nie podważa również argumentacja przedstawiona w zażaleniu. We wniesionym środku zaskarżenia powielono bowiem argumentację z wniosku o przywrócenie terminu, która przecież została już oceniona w zaskarżonym postanowieniu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.