I SA/Wa 2172/12
WyrokWSA w Warszawie2013-04-04
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Jolanta Dargas, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej prawo własności czasowej do gruntu, wydanej w 1954 r., była zasadna, biorąc pod uwagę przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego i możliwość jego wykorzystania przez prywatnego właściciela?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie narusza prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej (szkoła artystyczna) było zgodne z prawem, a prywatny właściciel nie mógł prowadzić takiej działalności. Wcześniejsze orzeczenie WSA w tej samej sprawie (sygn. akt I SA/Wa 1368/08) wiązało sąd w zakresie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, co zostało uwzględnione.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1954 r. odmawiającej ich poprzedniczce prawa własności czasowej do gruntu, przeznaczonego pod użyteczność publiczną (szkołę). Organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności, uznając, że plan zagospodarowania przestrzennego z 1949 r. potwierdzał przeznaczenie gruntu pod cele publiczne, a prywatny właściciel nie mógł prowadzić takiej działalności. WSA w Warszawie uchylił wcześniejsze decyzje organów, wskazując na potrzebę zbadania możliwości korzystania z gruntu przez właściciela. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa i niezastosowanie się do wytycznych poprzedniego wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. C. i M. Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] września 2012r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. C., M. Z. (dalej: "skarżący") oraz pozostałych spadkobierców M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1954r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] września 1954r., nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowej właścicielce prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.
Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1954 r. odmówiło M. C. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że odmowa przyznania tego prawa nastąpiła, z uwagi na przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną. W piśmie z dnia 4 listopada 1954 r., przekazującym odwołanie do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, Prezydium Rady Narodowej w W. poinformowało, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod [...] Szkołę [...]. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] grudnia 1954 r., powyższe orzeczenie utrzymało w mocy. 26 stycznia 1994 r. A. Z. spadkobierca M. C. złożył do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. i orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] września 1954r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] czerwca 1999r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z [...] września 1954 r. i decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1954 r. Od powyższej decyzji A. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że orzeczenie opiera się planie zagospodarowania przestrzennego, który nie był szczegółowym planem zagospodarowania, jakiemu odpowiada sformułowanie dekretu "plan zabudowania", ponieważ taki plan pochodzi z 1931 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] sierpnia 1999 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dacie badanej w trybie nadzoru decyzji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Nr [...], który przewidywał przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej na cele kulturalno - oświatowe, z pozostawieniem 75% powierzchni niezabudowanej urządzonej, jako ogrody, boiska, dziedzińce. Jak wynika z akt sprawy obecnie część przedmiotowej nieruchomości znajduje się we władaniu Akademii [...], a pozostałą jej część stanowią drogi. Organ zauważył, że nie można zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawcy, iż dla tej nieruchomości, obowiązującym w dacie wydania decyzji, był "Ogólny plan zabudowania W." zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. (nr [...]), wydany na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Zgodnie z treścią przepisu art. 47 dekretu z 2 kwietnia 1946 r. o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16 poz. 109) z dniem jego ogłoszenia tj. z dniem 21 maja 1946r. utraciły moc obowiązującą przepisy w sprawach uregulowanych niniejszym dekretem, w szczególności art. 7 - 51 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Dekret z 2 kwietnia 1946 r. stanowił, iż wszystkie poczynania publiczne i prywatne w zakresie użycia terenu i rozmieszczenia ludności powinny być dostosowane do postanowień planów zagospodarowania przestrzennego (art. 1), a planowe zagospodarowanie przestrzenne przeprowadza się na podstawie planów: krajowego, regionalnych oraz miejscowych, opracowywanych zgodnie z wytycznymi polityki gospodarczej Państwa - art. 2. Organ ustalił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Nr [...] uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy W., uzyskał moc obowiązującą zgodnie z § 8 i § 16 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 11 grudnia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru W. i [...] Zespołu Miejskiego oraz zawieszenia rozpatrywania wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji na tym obszarze (Dz. U. R.P. Nr 74, poz. 479), z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy W. tj. z dniem [...] września 1949 r. (M.P. Nr A-19, poz. [...]). Był więc obowiązującym planem dla nieruchomości przy ul. [...] w dacie wydania zaskarżonych decyzji. Wobec tego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że skoro odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z uwagi na przejęcie nieruchomości pod użyteczność publiczną, a obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego potwierdza to przeznaczenie, to nie można uznać, że zaskarżone w trybie nadzoru decyzje rażąco naruszają prawo.
Od decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999r. A. C. i M. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że w zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do analizy, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...] uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy W. był miarodajny dla oceny prawidłowości kwestionowanych w postępowaniu nieważnościowym rozstrzygnięć. Skarżący podnieśli, że w toku obu postępowań w 1954 r. nie przeprowadzono rozprawy, w wyniku której można byłoby ustalić, na jakie cele dotychczasowa właścicielka gruntu zamierza go przeznaczyć w razie ustanowienia na jej rzecz prawa własności czasowej. Tych okoliczności również nie uwzględniono przy wydawaniu przez organ zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1368/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999 r. oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] czerwca 1999 r. W uzasadnieniu Sąd zauważa, że rację miał Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast twierdząc, że przeznaczenie gruntu [...] położonego przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wskazane w Miejscowym Planie Zagospodarowania przestrzennego W. Nr [...], uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy W. w dniu [...] grudnia 1947 r. (M.P. Nr A-19, poz. [...]), pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej na cele kulturalno – oświatowe, z pozostawieniem 75 % powierzchni niezabudowanej urządzonej, jako ogrody boiska, dziedzińce, świadczy o zamiarze przeznaczenia przedmiotowego gruntu przez podmiot publicznoprawny na cele użyteczności publicznej (cele publiczne). Zdaniem Sądu, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ograniczył się do zbadania wystąpienia w sprawie przesłanki "przeznaczenia gruntu w planie", a nie poczynił ustaleń w zakresie "korzystania z gruntu". Organ nadzoru przede wszystkim nie wyjaśnił, czy ówcześnie obowiązujące przepisy prawa zabraniały osobie fizycznej możliwości korzystania z gruntu, który wcześniej został przeznaczony na wskazane w planie Nr [...] cele użyteczności publicznej (np. prowadzenia określonej działalności publicznie użytecznej, zwłaszcza kulturalno-oświatowej). Powołując się na uchwałę NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 Sąd stwierdził, że ocena przesłanki "korzystania z gruntu" wymaga przyjęcia kryterium obiektywnego, a to oznacza, że organ nadzoru, oceniając legalność decyzji dekretowej, musi ustalić, czy w dacie wydania decyzji dekretowej istniały konkretne obiektywne przeszkody prawne, dotyczące danego "rodzaju" przeznaczenia w planie, uniemożliwiające dotychczasowemu właścicielowi korzystanie z gruntu pod tytułem prawa własności czasowej. Subiektywny zamiar strony dotyczący wcześniejszego, aktualnego, czy przyszłego korzystania z gruntu nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Innym powodem uchylenia było to, że organ prowadził postępowanie bez ustalenia kręgu osób mających w sprawie interes prawny i nie zapewnił wszystkim stronom czynnego udział w każdym stadium postępowania, co należało konwalidować przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nie wyjaśniono też tytułu, jaki przysługiwał do części gruntu szkole wyższej – [...].
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1954 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] września 1954 r.
W dniu 25 sierpnia 2011 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podniesiono, że Minister Infrastruktury wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o nieznany stronom plan, co zdaniem skarżących, uniemożliwiło weryfikację wydanej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z planem. Podkreślono również, że nie jest możliwe stwierdzenie, czy plan, na który powołano się w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. został przyjęty w sposób prawidłowy, który uzasadniałby jego obowiązywanie.
Decyzją z [...] września 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że istotnie na str. 4 decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. podano nieprawidłową datę uchwalenia planu, to okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Mieć należy na uwadze, że Plan nr [...], na który powoływano się w zaskarżonej decyzji był już przedmiotem analizy zarówno organu nadzoru w uchylonych w niniejszej sprawie decyzjach jak i w wyroku WSA w Warszawie z 16 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1368/08, który nie zanegował ustaleń organów administracji, co do obowiązującego planu. Tym samym doszło do omyłki pisarskiej, która nie rzutuje na prawidłowość prowadzonego postępowania i rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że zgodnie z w/w planem przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenach przeznaczonych pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, a w szczególności na cele współżycia - społecznego, kulturalno oświatowe, z pozostawieniem 75% powierzchni niezabudowanej urządzonej, jako ogrody, boiska, dziedzińce. Wobec powyższych ustaleń kluczowe dla sprawy jest rozstrzygnięcie, czy wskazana funkcja w planie mogła być realizowana przez prywatnego właściciela. Minister wskazał, że decyzją z [...] lutego 1954 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. przekazało teren przedmiotowej nieruchomości w zarząd [...] Szkole [...]. Biorąc pod uwagę ówcześnie obowiązujące przepisy dekretu z 16 września 1953 r. o szkolnictwie artystycznym (Dz. U. nr 43, poz. 212) była właścicielka, jako osoba prywatna nie mogła prowadzić działalności w postaci szkoły muzycznej. Zgodnie, bowiem z art. 10 w/w dekretu wyższe szkoły artystyczne kształcą samodzielnych twórców i odtwórców w dziedzinie plastyki, muzyki i filmu. Natomiast art. 5 ust. 1 tegoż dekretu stanowi, że szkoły artystyczne prowadzone są przez Państwo. Ponadto wskazać należy, że w piśmie przekazującym odwołanie od decyzji I instancji (str. 17 akt własnościowych) Prezydium Rady Narodowej w W. skonkretyzowało cel użyteczności publicznej, wskazując, że zaszła konieczność przygotowania posesji obecnie zgodnie z jej przeznaczeniem pod [...] Szkołą [...]. Organ powołał się na stanowisko NSA wyrażone w uchwale podjętej w dniu 26.11.2008 r. sygn. akt I OPS 5/08, że dla oceny przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu istotne znaczenie ma rodzajowe określenie funkcji w planie, jaka miała być realizowana na danym gruncie. Konkretyzacja w tym zakresie winna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego, ale - uwzględniając ówczesny ustrój gospodarczy – mogła też mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana.
Pismem z 4 października 2012 r. skarżący złożyli skargę na powyższą decyzję. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, w obszernej skardze zarzucili organowi naruszenie:
1) przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie oceny przesłanki możliwości pogodzenia dalszego korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela na podstawie (zrealizowanego sposobu wykorzystania), nieruchomość przez Skarb Państwa nie zaś na podstawie możliwego sposobu korzystania z gruntu zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego,
2) przepisu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny, zgodnie z zasadą proporcjonalności, poprzez uznanie, iż faktycznie realizowany przez Skarb Państwa sposób zagospodarowania nieruchomości polegający na przekazaniu całej nieruchomości [...] Szkoły [...] w zarząd na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1954 r., było zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. i uniemożliwiało pozytywne wniosku dekretowego z uwagi na skonkretyzowanie celu użyteczności publicznej, której nie mógł realizować dawny właściciel z uwagi na treść art. 5 dekretu z dnia 16 września 1953 r., o szkolnictwie artystycznym (Dz. U. Nr 43 poz. 212), podczas gdy właściwe wyjaśnienie sprawy nadzorczej powinno opierać się wyłącznie na zbadaniu czy dawny właściciel mógł zrealizować przeznaczenie zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji bez prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dowodowego w stosunku do innych okoliczności, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. a nade wszystko nie mogły konkretyzować przeznaczania nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania badanej decyzji,
3) przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się organu nadzorczego do wytycznych zawartych w wyroku WSA z 16 stycznia 2009 r., (sygn. I SA/Wa 1368/08) poprzez brak ustalenia czy ówczesne przepisy zabraniały osobie fizycznej możliwości dalszego korzystania z gruntu, który został przeznaczony w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] na cele użyteczności publicznej np. prowadzenia określonej działalności publicznie użytecznej zwłaszcza kulturalno – oświatowej, a wyłącznie ustalenie, iż ówczesne przepisy zabraniały prowadzenia przez osoby fizyczne szkoły [...] (artystycznej).
4) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia czy dokument oznaczony, jako orzeczenie administracyjne Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., spełnia kryteria orzeczenia administracyjnego wskazane w art. 75 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. lit a) Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36 poz. 341), gdyż w aktach sprawy brak jest należycie podpisanego orzeczenia administracyjnego, jak również nie ma dowodów, aby osoba, która podpisała pismo z dnia [...] grudnia 1954 r. informujące o drugostronnie napisanym orzeczeniu administracyjnym była osobą upoważnioną do jego podpisania w imieniu Ministra Gospodarki Komunalnej, a w konsekwencji brak należytego wyjaśnienia czy odwołanie (wniosek dekretowy) został rozpoznany na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Pismem z 8 marca 2013 r. skarżący dodatkowo zarzucili Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez uznanie, iż w dacie wydania orzeczenia administracyjnego Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1954 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] września 1954 r. obowiązującym planem był Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...], opublikowany na podstawie obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy o uchwaleniu planu tj. z dnia [...] marca 1949 r., podczas, gdy w związku z wejściem w życie ustawy z 30 grudnia 1950 r. o organizacji władzy i instytucji w dziedzinie budownictwa (Dz. U. Nr 58, poz. 523) akt prawny – Obwieszczenie Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy W. z [...] marca 1949 r. (M.P. A Nr 19, poz. [...]), uznany został za uchylony z dniem 1 stycznia 1951r., a zatem plan ten nie mógł stanowić podstawy orzekania w dacie wydania orzeczenia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1954 r., utrzymującego w mocy orzeczenia administracyjnego z [...] września 1954r. W konsekwencji, zdaniem skarżących, w dacie wydania decyzji dekretowej obowiązywał Ogólny plan zabudowania W., zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych z dnia [...] sierpnia 1931 r., który nie został uchylony żadnym aktem prawnym, i ustalenia tego planu winien wziąć pod uwagę Minister, czego nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.
Na wstępie zaznaczyć należy, że sprawa zainicjowana wnioskiem spadkobierców byłej właścicielki nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] M. C. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 roku oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do w/w nieruchomości [...] była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 16 stycznia 2009 roku, sygnatura akt I SA/Wa 1368/08. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania zarówno organu rozpoznającego sprawę ponownie, jak i sądu, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań, co do dalszego postępowania, zawartych w zapadłym wyroku sądu.
Jak wynika z treści uzasadnienia powołanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009 roku przesądzone zostało, iż planem obowiązującym dla nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] w dacie wydania kwestionowanych orzeczeń dekretowych był Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. nr [...], uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy Miasta W. w dniu [...] grudnia 1947 roku (M.P. Nr A- 19, poz. [...]). Zgodnie z tym planem przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenach przeznaczonych pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, a w szczególności na cele współżycia – społecznego, kulturalno oświatowe, z pozostawieniem 75% powierzchni niezabudowanej, urządzonej jako ogrody, boiska, dziedzińce. O tym, że prawidłowe w ocenie WSA rozpoznającego skargę w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1368/08 były ustalenia stanu faktycznego, co do obowiązywania Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. nr [...] w dacie wydawania kwestionowanych rozstrzygnięć świadczy sformułowanie zawarte na stronie 4 uzasadnienia, iż ".. rację miał Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast twierdząc, że przeznaczenie gruntu[...] wskazane w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. Nr [...], uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy Miasta W. w dniu [...] grudnia 1947 roku ( M.P.Nr A- 19, poz. [...])...". Świadczy o tym również w ocenie Sądu dalsza treść uzasadnienia wyroku w której wskazuje się na konieczność poczynienia ustaleń odnośnie zakresu korzystania z gruntu, który wcześniej został przeznaczony na wskazane w planie Nr [...] cele użyteczności publicznej, a także wywody Sądu na temat mającej zastosowanie w sprawie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt I OPS 5/08 (opubl. LEX nr 463485). Uchwała ta dotyczy przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, a o takim przeznaczeniu mówi się w cytowanym wyżej planie zagospodarowania przestrzennego Nr [...].
W związku z tym zarzuty dotyczące nie obowiązywania Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. Nr [...] w dacie wydania rozstrzygnięć dekretowych, sformułowane w piśmie z dnia 13 marca 2013 roku stanowiącym uzupełnienie skargi, nie mogą być uwzględnione. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, bowiem, że skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną, a do tego sprowadza się cyt. wyżej pismo.
Przepis art. 153 p.p.s.a. zawiera nadto postanowienia o wiążącym charakterze "wskazań, co do dalszego postępowania", jako drugiego, obok oceny prawnej, wiążącego elementu uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Między oceną prawną, a wskazaniami, co do dalszego postępowania istnieje ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania te są, więc konsekwencją oceny prawnej, a zadaniem ich jest wytyczenie kierunku działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Z drugiej strony nie mogą one krępować organu przy ocenie znaczenia poszczególnych dowodów.
Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu kluczowym (w ślad za wytycznymi WSA w Warszawie zawartymi w cyt. wyroku z 16 stycznia 2009 roku) jest rozstrzygnięcie, czy wskazana funkcja w planie mogła być realizowana przez prywatnego właściciela. Minister wskazał, że decyzją z [...] lutego 1954 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. przekazało teren przedmiotowej nieruchomości w zarząd [...] Szkole [...]. Biorąc pod uwagę ówcześnie obowiązujące przepisy dekretu z 16 września 1953 r. o szkolnictwie artystycznym (Dz. U. nr 43, poz. 212) była właścicielka, jako osoba prywatna nie mogła prowadzić działalności w postaci szkoły [...]. Zgodnie, bowiem z art. 10 w/w dekretu wyższe szkoły artystyczne kształcą samodzielnych twórców i odtwórców w dziedzinie plastyki, muzyki i filmu. Natomiast art. 5 ust. 1 tegoż dekretu stanowi, że szkoły artystyczne prowadzone są przez Państwo. Ponadto, jak zauważył Minister, w piśmie przekazującym odwołanie od decyzji I instancji Prezydium Rady Narodowej w W. skonkretyzowało cel użyteczności publicznej, wskazując, że zaszła konieczność przygotowania posesji obecnie zgodnie z jej przeznaczeniem pod [...] Szkołą [...]. Organ powołał się na stanowisko NSA wyrażone w uchwale podjętej w dniu 26 listopada 2008 roku sygn. akt I OPS 5/08, że dla oceny przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu istotne znaczenie ma rodzajowe określenie funkcji w planie, jaka miała być realizowana na danym gruncie. Konkretyzacja w tym zakresie winna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego, ale - uwzględniając ówczesny ustrój gospodarczy – mogła też mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, konkretyzacja funkcji w odniesieniu do niniejszej nieruchomości koresponduje z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego Nr [...]. Zaznaczyć trzeba, iż decyzja ta uściśla przeznaczenie wynikające z planu, który zawierał zapisy ogólne, bez wskazania, jakie budynki, czy urządzenia użyteczności publicznej winny się znaleźć na tym terenie. Obiekt [...] Szkoły [...] jest niewątpliwie obiektem przeznaczonym na cele współżycia społecznego, cele kulturalno oświatowe. Skoro, jak słusznie wywiódł Minister [...] Szkołę [...] mogło prowadzić tylko Państwo, to prawidłowa jest ocena, że M. C. nie mogła wykorzystać przedmiotowego gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem, zatem odmowa przyznania prawa własności czasowej była zasadna.
Nie można też skutecznie stawiać zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez nie zbadanie możliwości pogodzenia dalszego korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela na podstawie (zrealizowanego sposobu wykorzystania), nieruchomość przez Skarb Państwa nie zaś na podstawie możliwego sposobu korzystania z gruntu zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Należy bowiem mieć na uwadze, iż jak wynika z uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów na którą wskazywał WSA w swym wyroku z 16 stycznia 2009 roku dla oceny przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu istotne znaczenie ma rodzajowe określenie funkcji w planie jaka ma być zrealizowana na danym terenie. Konkretyzacja ta winna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego, ale uwzględniając ówczesny ustrój gospodarczy mogła też mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana. Skoro dla przedmiotowego gruntu nastąpiła konkretyzacja funkcji w decyzji z [...] lutego 1952 roku (korespondująca, jak podniesiono wyżej z planem Nr [...]), to prawidłowo Minister badał możliwość pogodzenia dalszego korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela na podstawie skonkretyzowanego decyzją planu. Nie sposób też czynić zarzutu, że z tego powodu nie wypełniono zaleceń Sądu, które przecież nie odnosiły się do tej sytuacji, bo nie mogły z uwagi na wcześniejszy brak ustaleń odnośnie konkretyzacji funkcji. Jednocześnie zauważyć należy, iż organ rozpoznający sprawę prawidłowo, zgodnie z zaleceniami Sądu w sprawie j. w., w oparciu o stwierdzenia nabycia spadku, akty notarialne dokumentujące następstwo prawne po byłej właścicielce nieruchomości M. C., ustalił krąg osób mających w sprawie interes prawny i zapewnił wszystkim stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym Akademii [...], która decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku Nr [...] nabyła z mocy prawa z dniem 1 września 2005 roku prawa własności gruntu Skarbu Państwa pozostającego w użytkowaniu wieczystym Uczelni o pow. [...] m. kw. w W. przy ulicy [...] stanowiącego działkę Ew. nr [...] z obrębu [...].
Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji, które w istocie kierowane są nie wobec zaskarżonych decyzji, a rozstrzygnięć dekretowych. Nie można jednak standardów Konstytucji RP z 1997 roku przenosić na rzeczywistość Polski powojennej, która ze standardami demokratycznego państwa prawa miała bardzo niewiele wspólnego.
Zarzuty dotyczące nie podpisania decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, braku upoważnienia dla Naczelnika Wydziału były przedmiotem uwagi Sądu w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1368/08 i nie mogą być skutecznie podnoszone ponownie.
Powyższe wskazuje, że zaskarżonym decyzjom nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa.
Z przytoczonych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło