II OSK 1621/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-03
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Elżbieta Kremer, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zabudowa działki sąsiedniej, wykonana zgodnie z prawem budowlanym, może być podstawą do nakazania właścicielowi tej działki przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, jeśli spowodowała ona zwiększenie intensywności spływu wód opadowych, ale nie nastąpiła zmiana naturalnego kierunku spływu i szkoda wystąpiła jedynie jednorazowo podczas nadzwyczajnych opadów?Ratio decidendi
Zabudowa działki sąsiedniej, wykonana zgodnie z prawem budowlanym, nie może być podstawą do nakazania właścicielowi tej działki przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jeśli nie nastąpiła zmiana naturalnego kierunku spływu wód, a zwiększona intensywność spływu wystąpiła jedynie jednorazowo podczas nadzwyczajnych opadów i nie spowodowała trwałej szkody. W postępowaniu na podstawie art. 29 Prawa wodnego kluczowe jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stanu wód a szkodą na gruncie sąsiednim.Stan faktyczny
J. N. domagał się nakazania sąsiadom przywrócenia stanu wody na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, twierdząc, że zabudowa ich działki spowodowała zwiększony spływ wód opadowych na jego działkę. Organy administracji, opierając się na opinii biegłego, uznały, że nie nastąpiła zmiana stanu wód uzasadniająca nakazanie działań. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając opinię biegłego za wystarczającą, choć przyznał, że organ odwoławczy nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. N.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.), sędzia del. WSA Anna Szymańska, , Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 103/13 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 103/13 oddalił skargę J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpoznaniu odwołania J. N. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r., nr GKO.6331. 1.2011.2012, odmawiającej nakazania właścicielom działki nr ewid. [...] przywrócenia stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce nr ewid. [...]w [...], przy ul. [...] – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. J. N. zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o zobowiązanie D. i J. małżonków D. – właścicieli działki nr ewid. [...], położonej w [...], do przywrócenia stanu poprzedniego na tej działce oraz do wykonania urządzeń zapobiegającym powstawaniu szkód na działce nr ewid. [...] w [...], stanowiącej jego własność – na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W dniu 30 sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny przedmiotowych działek. W toku oględzin stwierdzono, że naturalne pochylenie terenu następuje w kierunku południowym, do koryta rzeki [...]. Woda opadowa z budynku mieszkalnego i garażu na działce nr ewid. [...] odprowadzana jest przez rynny do studzienki chłonnej usytuowanej przy budynku garażu. Studzienka ta zrealizowana została w oparciu o decyzję Starosty Opolskiego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę. Przy rurze wentylacyjnej studni chłonnej stwierdzono widoczne ślady po wodzie wypływającej przez właz studzienki. Przelewająca się woda odpływała wzdłuż garażu na działkę sąsiednią nr ewid. [...]. Na wskazany we wniosku J. N. teren działki spływają wody opadowe z działki nr ewid. [...] oraz wybetonowanym zjazdem z pozostałej części działki wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] października 2011 r. organ zwrócił się do [...] s.c. [...] o wykonanie opinii hydrologicznej w sprawie. W dniu [...] grudnia 2011 r. biegły sporządził opinię wskazując, iż pomimo wybudowania budynku mieszkalnego i garażowego oraz podwyższenia fragmentu powierzchni działki nr [...], został zachowany naturalny kierunek spływu wód opadowych o niezmiennej intensywności i ilości spływających wód (bez uwzględnienia powierzchni dachowej domu i garażu), poprzez fragment działki nr ewid. [...] (użytek zielony) do rzeki [...]. Zdaniem biegłego, w przypadku wystąpienia ekstremalnych opadów możliwy jest chwilowy przepływ wód z położonej wyżej działki [...] oraz pozostałej części działki wnioskodawcy [...]. Takie spływy powierzchniowe występują jednak wszędzie i w żadnym razie nie świadczą o naruszeniu stanu wód na gruncie przez właścicieli działki nr ewid. [...]. Niezależnie jednak od kwestii ocenianych przez niego pod kątem spełnienia warunków, o jakich mowa w art. 29 ustawy Prawo wodne, biegły stwierdził, że w celu wyeliminowania konfliktu sąsiedzkiego możliwe jest dokonanie dodatkowego odwodnienia omawianych działek. Biegły zwrócił jednocześnie uwagę, iż w toku oględzin stwierdził, że sposób wykonania przez właściciela działki nr ewid. [...] zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe (szamba) prowadzi do "ciężkiego naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne", albowiem nadmiar ścieków z tego zbiornika odprowadzany jest do rzeki [...]. W toku postępowania administracyjnego w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie trzykrotnie uchylało decyzje Burmistrza Miasta [...] odmawiające nakazania właścicielom działki nr ewid. [...] przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce nr ewid. [...] (decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]., Kolegium uchyliło decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], decyzję z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]., Kolegium uchyliło decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], zaś decyzję z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]., Kolegium uchyliło decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]). Przyczyną wydania decyzji kasacyjnych było – w ocenie organu odwoławczego – niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu poprzez niezawiadomienie stron oraz pełnomocnika strony o uprawnieniach wynikających z art. 10 K.p.a., a także o możliwości zadawania pytań biegłemu dotyczących treści sporządzonej przez niego opinii. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2012 r., nr [...]., po raz kolejny odmawiającą nakazania właścicielom działki nr ewid. [...] przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce nr ewid. [...], Kolegium podzieliło argumentację uzasadnienia tej decyzji. Odniesiono się w niej bowiem do opinii oraz wyjaśnień biegłego, które uznano za wyczerpujące i logiczne. Stanowisko biegłego, a także oględziny działki dokonywane przez organ i biegłego w różnych porach roku, wbrew zarzutom J. N., nie świadczą o tym, że wybudowanie na działce nr ewid. [...] budynku mieszkalnego, mającego dach oraz rynny, wykonanie utwardzenia terenu wokół tego budynku w formie opaski wykonanej z kostki betonowej, utwardzenie dojazdu do garażu, spowodowało kumulację spływu wód opadowych i zalewanie działki wnioskodawcy. Niezasadne są także sugestie strony, jakoby obowiązkiem organu było zbadanie wymogów technicznych studzienki chłonnej zlokalizowanej na działce nr [...]. Prawo wodne nie upoważnia organu do takiego działania, lecz właściwe do rozstrzygnięcia tej kwestii są organy nadzoru budowlanego. Wbrew zarzutom strony biegły ustosunkował się do wszystkich jej wątpliwości podnoszonych w toku postępowania. W tych okolicznościach organ stwierdził, że nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych, która uzasadniałaby nakazanie właścicielom działki nr ewid. [...] przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce nr ewid. [...], stosownie do art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne. Kolegium podkreśliło, iż organ pierwszej instancji, wbrew zarzutom odwołania, wyjaśnił należycie wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie, zgodnie z wymogami art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Prawidłowa była również ocena tego organu, że dowody zgromadzone w sprawie nie uzasadniały nałożenia na właścicieli działki nr ewid. [...] obowiązków, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Strony miały zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu oraz były informowane o podejmowanych przez organ czynnościach procesowych. W ocenie organu odwoławczego organ należycie wyjaśnił podstawę prawną swego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie decyzji tego organu spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium złożył J. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący powtórzył zarzuty i argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji co do naruszenia zasad postępowania i wymogów wynikających z art. art. 7, 9, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 K.p.a., a także naruszenie art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne. Skarżący zarzucił dodatkowo Kolegium naruszenie reguł postępowania wynikających z art. 8, art. 10 § 1 w zw. z art. 140 oraz art. 136 K.p.a. Zdaniem skarżącego organ drugiej instancji nie odniósł się prawidłowo do zarzutów odwołania, w szczególności nie wyjaśnił, dlaczego uznał te zarzuty za nieuzasadnione. Organ odwoławczy nie wskazał stanu faktycznego sprawy, jaki został w sprawie ustalony. Opinia biegłego nie mogła stanowić podstawy do orzekania przez organy administracji, albowiem została wydana po 4 miesiącach od ustąpienia opadów. Opinii tej organy dały wiarę bezkrytycznie. Dokumentacja fotograficzna przedstawiona przez stronę bezspornie świadczy o powstałych na działce nr [...] namuleniach i wyrwach. Organ pierwszej instancji od początku postępowania nie udzielał stronie żadnych informacji, zasłaniając się tym, że wszystko zostanie wyjaśnione w decyzji kończącej postępowanie. Kolegium nie wskazało, dlaczego nie uznało za zasadne zwrócenia się do organów budowlanych. W ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja i jej uzasadnienie zostały sporządzone "na odczepnego", bez zapoznania się z aktami sprawy i treścią odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd przedstawił szczegółowo stan sprawy i stwierdził, że wykonana na zlecenie organu pierwszej instancji opinia biegłego hydrologa jest wyczerpująca i obszerna, a zawarte w niej spostrzeżenia i wnioski są logicznie uzasadnione i zgodne z regułami doświadczenia życiowego. Nie można bowiem przyjąć, że wobec tego, iż działki nr nr ewid. [...] i [...] położone są na wysokim zboczu doliny rzeki [...] i skarpie o dużym, to jest 15% nachyleniu w stronę tej rzeki, wody deszczowe nie będą płynąć z położonej wyżej działki nr [...] na położoną niżej część działki nr ewid. [...] (tzw. "pastwiska"). Z ustaleń biegłego, mających spójny i logiczny charakter, wynika, że spływy wód deszczowych z powierzchni działki nr ewid. [...] nie występują w razie małych i średnich opadów atmosferycznych, a jedynie w czasie bardzo intensywnych opadów. Przepływ wody nie wywołał szkód na działce nr ewid. [...]. Wbrew twierdzeniom skarżącego, stanowisko organów, które uznały powyższą opinię biegłego za wystarczającą dla stwierdzenia, że nie nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy, nie nosi znamion dowolności. Jakkolwiek więc istotnie organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wyczerpujący do pozostałych zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 K.p.a., to uchybienie to nie mogło mieć zdaniem sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd wskazał, że zarzuty strony są bezzasadne.
Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie:
- art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art, 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. - poprzez wadliwą kontrolę działalności organów administracji i nie uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji sprowadzającą się do nieuwzględnienia skargi wobec naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że organy administracji nie ustaliły w dostateczny sposób stanu faktycznego i nie zebrały w dostatecznym stopniu materiału dowodowego w sprawie pomimo wystąpienia istotnych wątpliwości i kwestii niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z rzeczywistym jej stanem faktycznym, przez co sprawa nie została rozpatrzona w sposób wyczerpujący, a mianowicie nie ustalono: a) jakie faktycznie są zdolności chłonne studzienki chłonnej, a konkretnie jaką ilość opadów jest w stanie pomieścić, b) jaki jest stosunek zagospodarowania działki (budynki, utwardzona droga, utwardzony teren kostką brukową) do powierzchni całej działki (czyli w stosunku do stanu sprzed zagospodarowania), a zatem jak konkretnie zagospodarowanie wpłynęło na ilość i intensywność opadów spływających na działkę skarżącego, c) o ile faktycznie podniesiono poziom działki w stosunku do stanu sprzed zagospodarowaniem, biegły tej kwestii nie badał, oparł się na ustaleniach organu I instancji, który w przybliżeniu (wzrokowo) określił, że uskok na granicy działek wynosi około 1,5 m (w rzeczywistości są dwa uskoki, a wzrokowo bez specjalistycznej wiedzy można określić, że poziom gruntu na działce nr [...] podniesiono o ok. 1 m wysokości) i jaki skutek dla spływu wody ma podniesienie terenu d) co dzieje się z wodą wypływającą ze zbyt małej studzienki chłonnej (wypływającą zarówno na powierzchni jak i w głębi ziemi na głębokości jej zakopania) i z ziemią która została wymyta z działki nr [...] (głęboki rów od studzienki do granicy działki i wyrwy z ziemi na granicy) oraz z wodą spływającą ze zjazdu na działce nr [...] (w trakcie wizji w dniu [...].10.2012 r. wykonano na prośbę skarżącego zdjęcia zjazdu, których następnie nie dołączono do akt sprawy) e) jakie wnioski płynął z dokumentacji załączonej przez Skarżącego w zakresie szkód na jego działce (biegły nie mógł dostrzec szkód, skoro wizja odbyła się po 4 m-cach suszy, zaś dokumentacja fotograficzna wskazuje na szkody, nie mówiąc już o szkodliwym wpływie). Co więcej zgromadzony materiał dowodowy pomimo wskazanych wyżej braków wskazywał, że spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego, co świadczy o nieprawidłowym rozpatrzeniu materiału dowodowego przez organ administracyjny;
- art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a - poprzez wadliwą kontrolę działalności organów administracji i nie uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji sprowadzającą się do nieuwzględnienia skargi wobec naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na tym, że organ II instancji nie wypełnił obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie (od początku) a poprzestał jedynie na dokonaniu kontroli decyzji wydanej w pierwszej instancji w zakresie zarzutów podniesionych w odwołaniu, pomijając też zupełnie nowe dowody jakie zostały złożone wraz z odwołaniem, które wskazywały na tendencyjne prowadzenie sprawy przez organ I instancji, w tym tendencyjne wykonanie dokumentacji fotograficznej w trakcie oględzin w dniu [...] października 2012 roku;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. - polegające na sporządzeniu uzasadnienia skarżonego wyroku, które nie spełnia ustawowych wymogów poprzez nie dokonanie przez sąd pierwszej instancji -pełnego przedstawienia i oceny stanu sprawy, sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny i niepełny utrudniający prześledzenie toku rozumowania sądu I instancji oraz nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym w szczególności w zakresie zarzutu naruszenia przepisów art. 8 i 11 k.p.a. przywołanie jedynie ich treści i wskazanie, że Sąd nie dopatrzył się ich naruszenia, co w żaden sposób nie pozwala na kontrolę wyroku w tym zakresie. Sąd I instancji zupełnie zaś nie odniósł się do zarzutu sformułowanego w piśmie skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 roku, odnośnie naruszenia zasady dwuinstancyjności, przez co sąd I instancji nie tylko nie wypełnił należycie obowiązku kontroli rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, ale również uniemożliwił skarżącemu kontrolę wyroku;
- art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - poprzez niezastosowanie tego przepisu, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż spełnione zostały przesłanki jego zastosowania (doszło do naruszenia stanu wód na gruncie - zbyt mała studzienka chłonna, brak zabezpieczenia wody spływającej ze zjazdu i terenu utwardzonego kostką, zagospodarowanie większej części działki, znaczne podniesienie terenu, co ma szkodliwy wpływ na działkę skarżącego poprzez jej zalewanie w większym zakresie niż przed zagospodarowaniem, namulanie ziemi, powodowanie wyrw w ziemi, a także uniemożliwianie z niej korzystania w okresach zalewania), a także poprzez błędną wykładnię przepisu sprowadzającą się do uznania, że zwiększenie intensywności spływu wód nie stanowi zmiany stanu wód (stwierdzone przez biegłego), a także, że musi wystąpić szkoda a nie szkodliwy wpływ zmiany stosunków wodnych (nawet potencjalny, niekoniecznie faktyczny i weryfikowalny), jak również, że występowanie zalewania działki skarżącego w trakcie intensywnych czy ekstremalnych opadów jest czymś normalnym i nie wypełnia przesłanek powołanego przepisu.
Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270, z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
Postępowanie toczyło się na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.). Przepis ten zakazuje właścicielowi gruntu zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku jej odpływu - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 prawa wodnego organ ma obowiązek ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy spowodowała szkodę. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, spowodowanie przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi.
Postępowanie administracyjne może być prowadzone na podstawie ust. 3 tylko wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki – doszło do zmiany stanu wód i zmiana ta spowodowała szkody na gruntach sąsiednich. W ramach postępowania prowadzonego na postawie art. 29 ust. 3 p.w. nie ma znaczenia rozległość szkody na gruncie sąsiednim, gdyż nie jest to postępowanie w przedmiocie odszkodowania za wyrządzone szkody. Dla zastosowania regulacji art. 29 ust. 3 p.w. wystarczające jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. W związku z powyższym nie ma potrzeby w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. szacowania szkód.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do oceny, czy spełniona została podstawowa przesłanka o jakiej mowa w art.29 ust.3 ustawy tj., czy została spełniona przesłanka zmiany stanu wody na gruncie. Odnosząc się do tej przesłanki należy w każdym przypadku uwzględnić okoliczności faktyczne sprawy, mając na uwadze zarówno warunki terenowe jak i zachowanie określonych podmiotów. Istotnym elementem stanu faktycznego w niniejszej sprawie jest ukształtowanie terenu, przedmiotowe działki są bowiem położone na stromym zboczu, działka skarżącego nr [...] dochodzi do brzegu rzeki [...], a powyżej niej położona jest działka nr [...], nadto na granicy tych działek znajduje się naturalny uskok skarpy, który wynosił 1,2 m do 1,4 m. Te okoliczności dotyczące ukształtowania terenu powodują, że w przypadku intensywnych opadów wody z działki nr [...] przepływają przez fragment działki nr [...] i wpadają do rzeki [...]. Zdaniem skarżącego kasacyjnie fakt zabudowy działki nr [...] jest okolicznością, która spowodowała zmianę stanu wody na gruncie, która wyraża się zwiększeniem intensywności spływu wody. Jest rzeczą bezsporną , że przedmiotowa zabudowa została wykonana na podstawie decyzji starosty Opolskiego z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany, elementem tego projektu było wykonanie studzienki chłonnej, do której odprowadza jest woda z dachu, która wykonana została zgodnie z projektem. Tym samym działaniom, które zostały wykonane zgodnie z przepisami prawa budowlanego trudno przypisać cechy bezprawnego działania.
Postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Taki dowód został w sprawie przeprowadzony. Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do opinii biegłego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji stwierdził, że nie tylko został zachowany niezmieniony kierunek spływu wód opadowych, ale nie zmieniła się także intensywność spływu tych wód, gdyż zwiększona ilość spływu wód z powierzchni dachowej jest redukowana przez studzienkę chłonną.
Z ustaleń biegłego wynika, że tylko w czasie bardzo intensywnych opadów atmosferycznych może okazać się, że pojemność studzienki będzie za mała. Taka sytuacja miała miejsce w lipcu 2011r., wówczas wypływająca woda ze studzienki spowodowała rozmycie gruntu przy studzience i budynku garażu, ale na działce nr ewid. [...]. Jak wynika również z oświadczenia uczestnika złożonego do protokołu rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, takie wypłynięcie wody z studzienki miało charakter jednorazowy w lipcu 2011r, a nadto podano, że przedmiotowa studzienka była przedmiotem kontroli przez organy nadzoru budowlanego, które nie stwierdziły nieprawidłowości. Nadto podnoszone przez skarżącego zarzuty, że opinia biegłego jak i oględziny przedmiotowych działek były przeprowadzone zostały po upływie określonego czasu, stąd też skutki zalania działki z lipca 2011r. nie były już widoczne, dodatkowo wskazuje i potwierdza , że zdarzenie z lipca 2011r. miało charakter wyjątkowy, incydentalny spowodowany wówczas nadzwyczajnymi opadami atmosferycznymi.
W takich okolicznościach faktycznych Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji prawidłowo zajął stanowisko, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w art.29 ust.3 ustawy tj spowodowanie przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływałyby na grunty sąsiednie. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim naturalne ukształtowanie terenu i usytuowanie działek nr ewid. [...] i [...] na zboczu, które samo przez się powoduje, że woda z działki nr ewid, [...] może spływać częściowo przez działkę nr ewid, [...], a także okoliczność , że zabudowa działki nr ewid, [...] wraz z wybudowaną studzienką chłonną nie może być potraktowana jako okoliczność powodująca zmiany stanu wody na gruncie. Jednorazowy wypływ wody ze studzienki, który wystąpił przy nadzwyczajnych intensywnych opadach atmosferycznych w lipcu 2011r. nie może być uznany za zmianę stanu wody na gruncie. Stąd też podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są niezasadne, Sąd I instancji prawidłowo dokonał kontroli zaskarżonej decyzji zarówno w zakresie zebrania materiału dowodnego jak i poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie, w uzasadnieniu wyroku jednoznacznie odniósł się do stanu faktycznego, który następnie był przedmiotem oceny prawnej. Dokonując oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego tj art.29 ust.1 i 3 ustawy, zasadnie wskazując i wyjaśniając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki o których mowa w tym przepisie. Dlatego też podnoszone zarzuty skargi kasacyjnej, w których skarżący dążył do zakwestionowania oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego są niezasadne. Sąd I instancji odniósł się szczegółowo do zarzutów podnoszonych w skardze, a uzasadnienie wyroku spełnia wymogi określone w art.141§ 4 p.p.s.a .
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło