IV SAB/Po 12/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi B. T., A. T. na bezczynność A. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje A. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. do załatwienia wniosku skarżących z dnia [...] listopada [...] r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od A. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. na rzecz skarżących B. T., A. T. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia [...] listopada 2011 r., L.dz. [...] zatytułowanym "Wezwanie do podjęcia negocjacji", B. i A. T. (dalej wnioskodawcy) reprezentowani przez fachowego pełnomocnika procesowego zwrócili się do A. Sp. z o.o. Oddział w K. (dalej operator energetyczny albo spółka) o podjęcie negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z poniżej wskazanych nieruchomości: - działki rolnej zabudowanej o nr ewid. [...], położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...], - działki rolnej o nr ewid. [...], położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...], - działki rolnej o nr ewid. [...], położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...], - działki rolnej o nr ewid. [...], położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą o nr [...], - działki rolnej o nr ewid. [...], położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...], Jak też ustanowienia na tych nieruchomościach służebności przesyłu za wynagrodzeniem. W uzasadnieniu wnioskodawcy wyjaśnili, że na opisanych powyżej nieruchomościach przebiegają linie elektroenergetyczne oraz posadowione są słupy wchodzące w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę. Opisane nieruchomości nie zostały wywłaszczone na potrzeby budowy instalacji elektroenergetycznych. Wnioskodawcy nie zawierali jakichkolwiek umów w przedmiocie korzystania przez operatora energetycznego z ich nieruchomości. Zasadne jest więc domaganie się ustanowienia służebności przesyłu za stosownym wynagrodzeniem, a w przypadku budowy linii niezgodnie z decyzjami, wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntów za okres wsteczny na podstawie art. 225 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.). Wnioskodawcy zwrócili się jednocześnie do operatora energetycznego w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tired pierwszy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej udip) o udostępnienie kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy opisanych linii elektroenergetycznych. Wnioskodawcy zwrócili się również o wyjaśnienie, czy w okresie od dnia budowy urządzeń do dnia obecnego zmieniano położenie urządzeń stanowiących część linii przesyłowych, usytuowanych na działkach nr [...],[...],[...],[...] i [...] lub działkach sąsiednich, a jeżeli tak, to kiedy (k. 11-12 akt sądowych). W odpowiedzi na powyższe pismo z dnia [...] stycznia 2012 r., znak [...], operator energetyczny poinformował wnioskodawców, że na wskazanych przez Nich nieruchomościach usytuowane są następujące elementy sieci elektroenergetycznej: 1) linia elektroenergetyczna średniego napięcia 15 kV, relacji S.-K. wraz z odgałęzieniami (dz. nr [...],[...],[...],[...]), której obecny przebieg wynika z modernizacji przeprowadzonej w latach 70 ubiegłego stulecia, 2) stacja transformatorowa nr [...] (dz. nr [...]), pobudowana w latach 70 ubiegłego stulecia, 3) linie elektroenergetyczne niskiego napięcia 0,4 kV: - ze stacji transformatorowej [...] (dz. nr [...]), pobudowana w okresie powszechnej elektryfikacji wsi, a następnie zmodernizowana w latach 80 ub., stulecia, z zachowaniem istniejącej trasy przebiegu, - ze stacji transformatorowej [...] (dz. nr [...],[...]), pobudowana w okresie powszechnej elektryfikacji wsi, a następnie zmodernizowana w latach 70 ubiegłego stulecia, z zachowaniem istniejącej trasy przebiegu. Uwzględniając znaczny upływ czasu od momentu usytuowania przedmiotowej infrastruktury elektroenergetycznej na w/w nieruchomości, zdaniem operatora energetycznego nabył on w ograniczonym zakresie prawo do korzystania z nieruchomości, które w swojej treści odpowiada służebności gruntowej. Status ten prowadzi do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Zasiedzenie służebności następuje z mocy samego prawa. Operator energetyczny wyjaśnił jednocześnie, że nie dysponuje środkami publicznymi w zakresie realizacji powierzonych jemu zadań i nie znajdują do niego zastosowania przepisy udip (k. 13-14 akt sądowych). Pismem z dnia [...] lutego 2012 r., L.dz. [...], wnioskodawcy zwrócili się do operatora energetycznego o udowodnienie, że nabył On służebność gruntową w drodze zasiedzenia oraz w jaki sposób i w jakim zakresie korzysta z tego prawa. Ponadto wnioskodawcy zwrócili się do spółki o wskazanie roku budowy: - linii średniego napięcia 15 kV usytuowanych na działkach nr [...],[...],[...],[...] oraz wyjaśnienie, czy w okresie od chwili wybudowania do dnia obecnego zmieniono położenie urządzeń stanowiących część linii energetycznej, - stacji transformatorowej usytuowanej na działce nr [...] oraz wyjaśnienie czy w okresie od chwili wybudowania do dnia obecnego zmieniono położenie urządzeń stanowiących część linii energetycznej, - linii niskiego napięcia 0,4 kV usytuowanych na działkach nr [...],[...],[...]. Wnioskodawcy zwrócili również uwagę, że stanowisko operatora energetycznego uznające, że nie jest On zobowiązany do stosowania udip nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach prawa (k. 15 akt sądowych). Operator energetyczny pismem z dnia [...] marca 2012 r., znak [...] poinformował wnioskodawców o podtrzymaniu stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r., nie podzielając poglądu dotyczącego zastosowania w niniejszej sprawie przepisów udip (k. 16 akt sadowych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z dnia [...] grudnia 2012 r. wnioskodawcy (dalej skarżący) zarzucili operatorowi energetycznemu bezczynność polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 udip przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 udip. Skarżący wnieśli o stwierdzenie bezczynności operatora energetycznego oraz o jego zobowiązanie do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący zwrócili uwagę, że w przypadku wnoszenia skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w trybie udiś nie byli zobowiązani do wyczerpania trybu zaskarżenia ani też nie byli związani jakimkolwiek terminem do jej wniesienia. Z kolei argumentem przemawiającym za obowiązkiem udzielenia przez operatora energetycznego informacji publicznej jest brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 5 udip, który stanowi, że zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne (k. 4-5 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...] operator energetyczny wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu operator energetyczny podkreślił, że skarżący nie wskazali, na jakiej podstawie domagają się od Niego udostępnienia informacji, która nazwana została "informacją publiczną". Dokumentacja związana z budową i eksploatacją linii objęta jest tajemnicą przedsiębiorstwa, a decyzjami administracyjnymi dotyczącymi budowy linii dysponują organy, które je wydały i to one zgodnie z art. 4 ust. 1 udip zobowiązane zostały do ich udostępnienia (k. 21-22 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była odmowa udzielenia skarżącym przez operatora energetycznego informacji publicznej w postaci odpowiedzi na wniosek zawarty w podaniu z dnia [...] listopada 2011 r., następnie uzupełniony w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2002 r., nr 153 poz. 270 ze zm., dalej ppsa) nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podjął w sprawie żadnych czynności, albo wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania stosownym aktem administracyjnym, lub nie podjął wymaganej czynności (T. Woś, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 109, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 43-44). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów, stosownie do art. 149 ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisu prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy udip. Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu cytowanej ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Jak wynika z kolei z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a udip, udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych oraz innych rozstrzygnięć. Trzeba przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów zarówno wytworzone przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszone (skierowane) do tych podmiotów. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy zatem uznać, że informacje żądane przez skarżących posiadały status informacji publicznej. Dotyczyły one bowiem treści dokumentów urzędowych (decyzji administracyjnych), odnoszących się do przedsiębiorstwa energetycznego. Żądanie skarżących zostało dostatecznie sprecyzowane. W piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący wnieśli bowiem o udostępnienie im kserokopii wszelkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy opisanych dokładnie linii elektroenergetycznych. Z kolei w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący wnieśli nadto o wskazanie roku budowy linii średniego napięcia 15 kV usytuowanych na działkach nr [...],[...],[...],[...] i wyjaśnienie czy w okresie od chwili wybudowania do dnia obecnego zmieniono położenie urządzeń stanowiących cześć linii energetycznej, o wskazanie roku budowy sieci transformatorowej usytuowanej na działce nr 226/4 oraz wyjaśnienie czy w okresie od chwili wybudowania do dnia obecnego zmieniono położenie urządzeń stanowiących część linii energetycznej oraz o wskazanie roku budowy linii niskiego napięcia 0,4 kV usytuowanych na działkach nr [...],[...],[...]. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został zatem uszczegółowiony zarówno co do przedmiotu, jak i zakresu czasowego wymienionych decyzji. Trzeba przy tym zauważyć, że obowiązane do udzielenia informacji publicznej są zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 udip nie tylko szeroko rozumiane organy administracji publicznej, publiczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne albo podmioty je reprezentujące, lecz także inne podmioty lub jednostki organizacyjne, jeżeli wykonują one w szczególności zadania publiczne. Należy zarazem podkreślić, że zakres nazwy "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu nazwy "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych wyrażeń abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach. Odnosząc te uwagi do specyfiki niniejszej sprawy, należy także zaznaczyć, że dostęp do zasobów energetycznych posiada podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (zob. wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, OTK-A 2006, nr 7, poz. 87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy z kolei zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w szerokim ujęciu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059). Taki pogląd spotkał także z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., II SAB/Wa 14/10, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., II SAB/Wa 268/10 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zarazem podkreślić, że w świetle art. 2 udip, każdemu przysługuje w zasadzie prawo dostępu do informacji publicznej, a od wnioskodawcy nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub choćby faktycznego. Żądana informacja nie miała przy tym charakteru przetworzonego, a zatem nie zaistniała też podstawa do badania na mocy art. 3 ust. 1 udip, czy w rozpatrywanej sprawie uzyskanie omawianych danych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dane wnioskowane przez skarżących składały się bowiem z jedynie prostych informacji, które nie wymagały od podmiotu zobowiązanego poniesienia nadmiernych nakładów w celu opracowania i przekazania informacji końcowej. Dlatego operator energetyczny nie może się skutecznie zasłaniać brakiem interesu publicznego skarżących w uzyskaniu przedmiotowych informacji. Mając to wszystko na względzie należało uznać, że żądane przez skarżących informacje miały charakter informacji publicznej, a operator energetyczny był podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 udip udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. W aktach brak również jakiegokolwiek pisma powiadamiającego, w trybie art. 13 ust. 2 udip, o późniejszym terminie udostępnienia żądanych dokumentów. Nadto, udostępnienie informacji publicznej powinno, według art. 14 ust. 1 udip nastąpić w formie zgodnej z wnioskiem. Dopiero wtedy ustępuje stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Gdyby jednak środki techniczne, jakimi dysponuje podmiot zobowiązany, nie umożliwiały udostępnienia informacji w opisany wyżej sposób, podmiot ten powinien pisemnie poinformować o tym fakcie wnioskodawców, wskazując przyczynę zaistniałego stanu rzeczy oraz możliwy sposób udostępnienia żądanych informacji. Powyższe nakazuje przyjąć, że spółka A. w K. do dnia wydania wyroku nie zakończyła postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżących z dnia [...] listopada 2011 r. w żadnej prawem przewidzianych form. Należy zatem stwierdzić, że podmiot ten dopuścił się i nadal pozostaje w bezczynności w kwestii rozpatrzenia ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Okoliczność dysponowania przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji w trybie udip stosownymi dokumentami stanowiącymi informację publiczną (a przynajmniej brak wiarygodnego, przekonującego wyjaśnienia nieposiadania takich dokumentów), przy braku udzielenia informacji w formie wskazanej przez skarżących uzasadnia przyjęcie, że operator energetyczny pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżących. W tym stanie rzeczy Sąd w pkt 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1 ppsa, zobowiązał operatora energetycznego do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżących z [...] listopada 2011 r. nie został rozpatrzony w ustawowym terminie (wynoszącym co do zasady, 14 dni, a maksymalnie i tylko wyjątkowo 2 miesiące - art. 13 ust. 1 i 2 udip) i od dnia złożenia tego wniosku do dnia wydania wyroku minęło bezskutecznie ponad siedemnaście miesięcy, Sąd w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie ppsa stwierdził, że bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu postawa operatora energetycznego, w okresie gdy znane już było stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii obowiązku udzielania przez przedsiębiorstwa energetyczne informacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznych, dostępne w upublicznionym zbiorze CBOSA, a spółka ma profesjonalną obsługę prawną – była nierzetelna. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając poniesiony przez Skarżących koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżących radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 zł.