II SA/Bk 55/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. G. na rozkaz personalny P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oddala skargę U Z A S A D I E N I E Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] Komendant Miejski Policji w B., po ponownym rozpoznaniu wniosku sierż. szt. A. G. (dalej powoływana również jako: "skarżąca"), zaliczył do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, okres od 24 maja 2000 r. do 30 sierpnia 2000 r. i od 2 lutego 2001 r. do 2 września 2001 r., tj. 10 miesięcy i 8 dni. Organ w uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na zaliczenie skarżącej pełnego, wnioskowanego przez nią okresu od 6 października 1996 r. do 2 września 2001 r., jako pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat. Owszem, organ przyjął, że skarżąca we wnioskowanym okresie zamieszkiwała razem ze swoimi rodzicami we wsi T. (mimo zameldowania na pobyt czasowy w B. w okresie od 1 września 1995 r. do 30 czerwca 2000 r.), jednakże nie spełniała pozostałych przesłanek do uznania jej za domownika, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie organu I instancji, fakt uczęszczania skarżącej do szkoły średniej w okresie od 6 października 1996 r. do 23 maja 2000 r., położonej w odległości 45 km od miejsca zamieszkania, konieczność codziennych podróży do szkoły (co najmniej 2 godziny) oraz konieczność przygotowania się do zajęć szkolnych, wyklucza przyjęcie, że skarżąca wykonywała stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ nie kwestionował tego, że skarżąca pomagała rodzicom i rodzeństwu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednakże zakres tej pomocy nie może być uznany za stały, w rozmiarze mającym znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Organ wskazał również, że skarżąca w okresie od 24 maja 2000 r. do 31 sierpnia 2000 r. (po zakończeniu szkoły średniej a przed rozpoczęciem studiów zaocznych w N. [...] Wyższej Szkole P. w B. i podjęciem pracy na umowę zlecenia w C. [...]) była wolna od dodatkowych obowiązków, dlatego też mogła stale i systematycznie wykonywać pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Okres ten został zatem zaliczony do wysługi lat skarżącej. Także okres po zakończeniu pracy w C. [...], tj. od 2 lutego 2001 r. do 2 września 2001 r., z uwagi na zaoczny system kształcenia, został zaliczony skarżącej do wysługi lat, z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Z powyższym rozkazem nie zgodziła się skarżąca i w złożonym odwołaniu zarzuciła błędną interpretację przepisów dotyczących zaliczania pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat oraz przepisów proceduralnych kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniami organu, że nie można łączyć stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców z nauką w szkole średniej, czy też dorywczą pracą w C. [...] w B. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. P. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. W ocenie organu nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, dotyczącej charakteru jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Wskazał, że okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, w szczególności to, iż skarżąca uczęszczając do szkoły, mieszkała z rodzicami i pomagała w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie budzą wątpliwości. Przy czym pomoc ta - jak słusznie stwierdził organ I instancji - miała charakter doraźny i okazjonalny. Należy uwzględnić ponadto fakt, iż pracę we wnioskowanym okresie na gospodarstwie rolnym liczącym 11,493 ha (z czego 3,96 ha stanowiły lasy) wykonywało pięć osób. Doświadczenie życiowe pozwala domniemywać, iż najstarszy brat, który w tym okresie pracował w zakładzie drzewnym, miał około 30 lat i zamieszkiwał w domu rodziców, również pomagał w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Wskazał, że pobieranie przez skarżącą nauki w szkole znajdującej się w innej miejscowości niż miejsce gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie konieczność codziennych podróży do szkoły, konieczność przygotowywania się do zajęć szkolnych, wyklucza przyjęcie, iż wnioskodawczyni wykonywała pracę w gospodarstwie rolnym rodziców stale i w wymiarze znaczącym dla funkcjonowania tego gospodarstwa. Organ wskazał także, że z dokumentacji zebranej w toku postępowania administracyjnego wynika, iż skarżąca w okresie od 3 października 2000 r. do 30 czerwca 2003 r. była słuchaczem N. Wyższej Szkoły P. w B. Natomiast od dnia 1 września 2000 r. do 1 lutego 2001 r. podjęła dodatkową pracę zarobkową w C. [...], którą to pracę wykonywała w godzinach popołudniowych, wolnych od zajęć oraz w weekendy wolne od nauki. Praca przez skarżącą była świadczona od 8 do 16 dni w miesiącu. Przyjąć zatem należy, że w okresie dodatkowego zatrudnienia i jednoczesnego studiowania w systemie zaocznym, skarżąca nie pozostawała w gotowości do świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, dlatego też nie można powyższego okresu zatrudnienia zaliczyć skarżącej do wysługi lat pracy, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego funkcjonariusza policji. Na powyższy rozkaz personalny skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: - naruszenie art. 101 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2011 roku Nr 287, poz. 1687 ze zm.) w zw. art. 1 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wyliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy - poprzez nie uwzględnienie przy ustalaniu wzrostu uposażenia skarżącej czasu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 6 października 1996 r. do 23 maja 2000 r. i w okresie od 31 sierpnia 2000 r. do 1 lutego 2001 r.; - naruszenie § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - poprzez ich błędną wykładnię w postaci przyjęcia przez organ, iż praca wykonywana przez skarżącą nie miała charakteru stałego, co w konsekwencji stanowi główną przyczynę ograniczenia możliwości zaliczenia pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie nauki w szkole średniej i szkole wyższej, miała charakter pomocniczy, co w niniejszej sprawie jest oczywiście nieprawdziwe, - naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do państwa wskutek nie uwzględnienia słusznego interesu obywateli; prowadzenie postępowania w sposób podważający świadomość prawną obywateli i uczynienie z uzasadnienia decyzji polemiki z wyjaśnieniami skarżącej w trakcie postępowania; opieranie i uzasadnienie decyzji tzw. (cytat) "doświadczeniem życiowym" oraz "domniemaniami" osób prowadzących postępowanie, nie zaś na podstawach prawnych, - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne i lakoniczne uzasadnienie przedmiotowej decyzji, w szczególności brak przedstawienia dowodów, na których oparł się organ i przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności; brak zawarcia wyjaśnień zmierzających do ustalenia faktów, brak ustalenia ich znaczenia oraz brak uzasadnienia sposobu zastosowania normy prawnej; - naruszenie fundamentalnych zasad określonych w Konstytucji RP w tym wynikających z art. 2 - zasady państwa prawa urzeczywistniającego zasadę sprawiedliwości poprzez dyskryminację stron postępowania w stosunku do innych podmiotów o podobnym statusie prawnym, w podobnych sprawach; - błędną interpretację faktów dotyczących sposobu i ilości osób prowadzących gospodarstwo rolne rodziców skarżącej w szczególności poprzez uznanie za osoby prowadzące gospodarstwo rolne rodzeństwa skarżącej, co w niniejszej sprawie w świetle przepisów prawa jest oczywiście nieprawdziwe; - podanie błędnej podstawy prawnej decyzji tj. art. 106 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, który to artykuł nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W odpowiedzi na skargę, P. Komendant Wojewódzki Policji, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę odmowy zaliczenia skarżącej okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Policji, organy orzekające w sprawie oparły na uznaniu, że skarżąca nie wykonywała stałej pracy w podanych we wniosku okresach w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu ustawy regulującej materię ubezpieczenia społecznego rolników, a tylko w takim przypadku jej wniosek byłby zasadny. Zatem kluczowe znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma dokonanie wykładni przepisów wskazujących na możliwość wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat funkcjonariusza Policji. Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 100 i 101 ust. 1 ustawy o Policji). Na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o Policji zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Takim odrębnym unormowaniem, o którym mowa w powołanym przepisie, jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), gdzie w art. 1 ust. 1 pkt 3 wskazano, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) pod pojęciem domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem w świetle przytoczonych wyżej przepisów, aby funkcjonariuszowi Policji zaliczyć do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należy ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 448/10, LEX nr 758205). W przedmiotowej sprawie dwie z powyższych przesłanek, tj. ukończenie przez skarżącą 16 lat oraz zamieszkiwanie na terenie gospodarstwa rolnego rodziców nie były kwestionowane przez organ, spór natomiast dotyczył tego, czy wykonywane przez skarżącą obowiązki w gospodarstwie rolnym rodziców mogą być uznane za stałą pracę w tym gospodarstwie, bez nawiązywania stosunku pracy. Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (opubl. OSNP 2007/19-20/292), Sąd Najwyższy wskazał, że o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyduje zachowanie - mimo prowadzenia działalności pozarolniczej - gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania z uzupełnieniem, że wymiar tego czasu powinien sięgać co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób nie będących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów wskazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. W świetle powyższego rozumienia pojęcia stałej pracy w gospodarstwie rolnym, w ocenie Sądu, zgodzić się należało z Komendantem Wojewódzkim Policji, że praca skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie jednoczesnego pobieranie nauki w szkole średniej znajdującej się w innej miejscowości niż gospodarstwo rolne (oddalonej o 45 km), a tym samym konieczność dojazdów do szkoły (łącznie około 2 godzin), konieczność przygotowania się do zajęć szkolnych, a w późniejszym okresie do egzaminów zawodowych czy matury, nie może być uznana za stałą pracę w gospodarstwie. Podkreślić należy, że z zeznań koleżanki skarżącej - M. P. wynika, że zajęcia w szkole średniej zaczynały się najczęściej o godzinie 8 rano i kończyły około godziny 14-15, zatem skarżąca miała możliwość powrotu do domu dopiero około godziny 16. Doliczając konieczność przygotowania się do zajęć szkolnych pozostawało niewiele czasu na pracę w gospodarstwie rolnym, dlatego też wykonywane przez skarżącą obowiązki, można co najwyżej uznać za systematyczną pomoc w prowadzeniu gospodarstwa ale na pewno nie stałą pracę. Podkreślić należy, że jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt II UKN 535/99 (opubl. OSNP 2001, nr 21, poz. 650), doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym zaliczanej do stażu ubezpieczeniowego. Właśnie za taką, doraźną pomoc, należało uznać pracę wykonywaną przez skarżącą w gospodarstwie rolnym rodziców. Podkreślić należy, iż wbrew twierdzeniom skargi, organy w sprawie nie przyjęły, że okoliczność podjęcia nauki w szkole ponadpodstawowej automatycznie wykluczała pracę w gospodarstwie rolnym. To okoliczności związane z tą nauka, w szczególności konieczność dojazdów do szkoły oddalonej o 45 km, stanowiły podstawę do przyjęcia, że skarżąca nie dysponowała na tyle dużo wolnym czasem, w którym mogłaby świadczyć stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Potwierdzeniem powyższego jest fakt, że organy zaliczyły skarżącej do wymiaru wysługi lat, okres nauki w szkole wyższej w systemie zaocznym, nie połączony z dodatkowym zatrudnieniem w C. [...]. Organy przyjęły, że nauka w systemie zaocznym nie stanowi przeszkody w wykonywaniu stałej pracy w gospodarstwie rolnym, o ile nie jest połączona z dodatkowym zarobkowaniem. W ocenie Sądu, zgodzić się należało z organem, że świadczenie dodatkowej pracy na umowę zlecenia, w wymiarze od 8 do 16 dni w miesiącu, wykonywanej w godzinach popołudniowych, wolnych od zajęć oraz w weekendy, nie można pogodzić ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym, szczególnie, że powyższa praca również wiązała się z dojazdami do B., oddalonego od miejsca zamieszania o około 45 km. Mając na uwadze powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 101 ustawy o Policji w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wyliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji powyższych norm prawnych i zastosowały je do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne jego powołanie jako podstawy prawnej wydanego przez organ I instancji, rozkazu personalnego. Zgodnie z powyższym przepisem, zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Stosownie zaś do § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat. Tym samym, dopiero od daty określonej w ostatecznym rozkazie personalnym Komendanta Miejskiego Policji w B., tj. od 24 kwietnia 2012 r. (daty złożenia przez skarżącą raportu o wliczenie dodatkowego okresu do wysługi lat) przysługuje policjantce procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu zmiany wysługi lat. Wskazywane przez skarżącą w skardze okoliczności, dotyczące nierównego traktowania skarżącej w porównaniu z innymi funkcjonariuszami (którym wypłacano wyrównanie za lata ubiegłe) nie mogą świadczyć o naruszeniu prawa przez organy w niniejszej sprawie. Wcześniejsze, nieprawidłowe decyzje dotyczące innych funkcjonariuszy nie mogą stanowić podstawy do żądania przez skarżącą, aby organy w dalszym ciągu powielały te same błędy i wydawały decyzje sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami. W konsekwencji za niezasadne należało także uznać zarzuty naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Z zasady państwa prawa nie można wyprowadzać wniosku, że skoro inne podmioty, nabyły uprawnienia w sprzeczności z obowiązującymi przepisami, to te same uprawnienia należą się także skarżącej. Organy, zgodnie z zasadą praworządności, mają obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.), dlatego też nie można od nich oczekiwać łamania tegoż prawa w imię wskazywanej przez skarżącą zasady sprawiedliwości społecznej. Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty dotyczące naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym wskazywanie przez skarżącą, że organ naruszył prawo, albowiem opierał się na "doświadczeniu życiowym" i "domniemaniach" a nie przepisach prawa. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest zobligowany przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W myśl art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazać należy, że wskazywanie przez organ na doświadczenie życiowe i domniemania, przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie może świadczyć o naruszeniu przez organ prawa. Wręcz przeciwnie, dowodzi, że organ dokonał pogłębionej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym celu stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast stosownie do art. 75 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Innymi słowy organ orzekający powinien podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego. Jednocześnie wskazuje się, że zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ nie jest krępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Aby w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien między innymi kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów, jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Po 1342/99, LEX nr 43051). Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy rozpoznające ponownie sprawę przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wskazanych wyżej wymogów określonych przepisami k.p.a. Ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, organ wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, odnosząc się szczegółowo do podniesionych zarzutów, zaś uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia jest spójne, jasne, logiczne i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, iż podstawowym trybem uzyskania potwierdzenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest zaświadczenie właściwego organu, wydawane na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zgodnie z którym na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1 wskazanej ustawy, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Dopiero wyczerpanie powyższej procedury pozwala na skorzystanie z określonej w ustępie 3 art. 3 cytowanej ustawy możliwości udowodnienia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Skarżąca wskazała dwóch świadków, którzy potwierdzili, że widywali oni skarżącą przy codziennych czynnościach i pracach sezonowych związanych z gospodarstwem rolnym (czego nie kwestionowały organy), jednakże powyższe, zważywszy na obowiązki szkolne skarżącej (długotrwałą nieobecność skarżącej w gospodarstwie sięgającą co najmniej 10 godzin dziennie) nie pozwoliły na przyjęcie, że świadczyła ona stałą pracę w tym gospodarstwie. W tym zakresie organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego stwierdził, że gospodarstwo było prowadzone przez rodziców i troje starszego rodzeństwa skarżącej. W ocenie Sądu, skarżąca w nieprawidłowy sposób odczytuje powyższe stwierdzenie, wskazując na treść ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Z kontekstu uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że używając powyższego sformułowania organ chciał podkreślić, że skoro z rodzicami skarżącej zamieszkiwało starsze rodzeństwo, to właśnie na nich spoczywał obowiązek pomocy rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa, zaś skarżąca świadczyła ją jedynie okazjonalnie w czasie wolnym, od zajęć szkolnych, nauki czy dojazdów do szkoły. W opisanej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżony rozkaz personalny nie narusza prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.