I OZ 1135/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2731/12 o odmowie zmiany postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na pismo Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] stycznia 2002 r. znak [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2731/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku A. S., odmówił zmiany postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w piśmie dnia 19 sierpnia 2014 r. A. S. złożył kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wykonaniu zarządzenia z dnia 27 sierpnia 2014 r. Sąd wezwał skarżącego do wskazania w terminie 14 dni m.in. aktualnych źródeł utrzymania, w szczególności do wyjaśnienia, z czego skarżący pokrywa bieżące wydatki utrzymania koniecznego skoro od dnia 4 sierpnia 2014 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku; w związku z oświadczeniem, że jest osobą "trwale, strukturalnie bezrobotną" do złożenia oświadczenia, czy w celu pokrycia kosztów utrzymania koniecznego korzysta on z pomocy instytucji finansowych, ewentualnie osób trzecich. Jeśli tak, to do nadesłania dokumentów (np. potwierdzenia wpłaty środków pieniężnych, umowy pożyczki) potwierdzających tę okoliczność; oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości; oświadczenia, gdzie skarżący mieszka i czy z tego tytułu ponosi wydatki. W piśmie z dnia 18 września 2014 r. skarżący wskazał jedynie, że jego ostanie roczne dochody kształtują się na poziomie 12.000 zł rocznie, czyli 1.000 zł miesięcznie i z tego żyje. Nie korzysta z pomocy instytucji i osób trzecich. Zaznaczył, że mieszka w piwnicy o powierzchni ok. 70m2 i nie ponosi z tego tytułu żadnych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając zmiany postanowienia wskazał, że wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy został potraktowany jako kolejny wniosek o zmianę postanowienia z dnia 12 kwietnia 2013 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata. Powołując się na art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." podkreślono, że Sąd rozpoznawał już wniosek o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy i postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r., odmówił zmiany postanowienia z dnia 12 kwietnia 2013 r. W postanowieniu tym Sąd podkreślił, że warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że w taki sposób zmieniła się jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. I OZ 285/14 oddalił zażalenie od tego postanowienia, wskazując, że w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności. Z obu postanowień wynika, że warunkiem uwzględnienia wniosku o zmianę postanowienia jest wykazanie przez stronę, że zmieniła się jego sytuacja majątkowa. Zatem to na stronie ciąży obowiązek wykazania nowych okoliczności istotnych dla rozpoznania wniosku. Z powyższej przyczyny A. S. został wezwany w piśmie z dnia 29 sierpnia 2014 r. do wykazania jego sytuacji majątkowej. Stwierdzono zatem, że skoro skarżący nie udokumentował w sposób pełny swojej obecnej sytuacji majątkowej i nie wykonał zarządzenia wyzywającego do przedstawienia zestawienia dochodów i wydatków, Sąd nie jest w stanie ocenić, w jaki sposób zmieniła się sytuacja skarżącego w stosunku do kwietnia 2013 r., kiedy to odmówiono przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013 r., stąd zasadnie Sąd I instancji zastosował przepis art. 165 P.p.s.a., traktując kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie jako wniosek o zmianę postanowienia. Orzeczenie to należy bowiem do tzw. postanowień niekończących postępowanie w sprawie, które mogą być uchylone lub zmienione na wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto trzeba, że z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że A. S., wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, że w jego przypadku nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę postanowienie z dnia 12 kwietnia 2013 r. Jak trafnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, treść złożonych oświadczeń (zawartych zarówno we wniosku wniesionym na urzędowym formularzu PPF, jak i w piśmie będącym odpowiedzią skarżącego na wezwanie Sądu w trybie art. 255 P.p.s.a.) nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania jego żądania. Skarżący w szczególności nie wskazał wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, a tym samym nie udokumentował w pełni swojej obecnej sytuacji majątkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak powyższych informacji uniemożliwia ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy w kontekście przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. W tej sytuacji, zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skoro powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżącego dostatecznie wyjaśnione wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia i zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.