VI SA/Wa 2689/12

WyrokWSA w Warszawie2013-04-15

Skład orzekający: Małgorzata Grzelak, Piotr Borowiecki, Izabela Głowacka-Klimas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wdowie wypłacane przez amerykański Zarząd Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administration) stanowi rentę w rozumieniu polskich przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym, skutkując obowiązkiem objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie wdowie wypłacane przez amerykański Zarząd Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administration) jest w istocie rentą rodzinną przyznaną na gruncie przepisów obowiązujących w USA. Krąg osób uprawnionych do tego świadczenia jest zbliżony do kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej w Polsce. W związku z tym, otrzymywanie tego świadczenia z zagranicy przez skarżącą uzasadniało stwierdzenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Stan faktyczny
Skarżąca H. D. otrzymała decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą, że podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego wypłacanego przez amerykański Zarząd Ubezpieczeń Społecznych od 1 lutego 2010 r. Wcześniejsza decyzja Prezesa NFZ została uchylona przez WSA w Warszawie z powodu niewyjaśnienia charakteru świadczenia. Organ odwoławczy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ponownie ustalił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, wskazując na zagraniczny charakter świadczenia i jego podobieństwo do polskiej renty rodzinnej. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że świadczenie wdowie nie jest ani emeryturą, ani rentą w rozumieniu polskich przepisów, a jego nazwa i charakter są odmienne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę H. D. (skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję nr [...] dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r., ustalającą, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego wypłacanego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych [...] w USA od dnia 1 lutego 2010 r. Do wydanie powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: H. D. w dniu 3 marca 2011 r. złożyła do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wniosek o wydanie decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobieranych świadczeń. Ostatecznie, po rozpatrzeniu powyższego wniosku organ ustalił, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych od 1 maja 2005 r. oraz z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych [...] w USA od dnia 1 lutego 2010 r. (v. decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1757/11 uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], w zakresie ustalenia, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych [...] w USA od dnia 1 lutego 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] powtórnie ustalił, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego wypłacanego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych [...] w USA od dnia 1 lutego 2010 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od ww. decyzji z [...] sierpnia 2012 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. W decyzji z dnia [...] października 2012 r. Prezes NFZ wskazał, że w przepisach art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008, Nr 164, poz. 1027 ze zm.) w zw. z art. 5 pkt 20 ww. ustawy ustawodawca nie wymienił szczegółowo wszystkich autorów prawnych (regulujących kwestię objęcia zaopatrzeniem emerytalnym i rentownym). Wskazał jednakże w sposób wyraźny, że za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę "objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym". Organ odwoławczy podniósł, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się do Ambasady Stanów Zjednoczonych Ameryki z prośbą o udzielenie informacji jaki jest charakter prawny uposażenia pod nazwą "świadczenie wdowie" w świetle norm USA. Ambasada Stanów Zjednoczonych Ameryki pismem z dnia 31 lipca 2012 r. poinformowała, iż o świadczenie wdowie mogą ubiegać się wdowa lub wdowiec w wieku minimum lat 60 lub 50 (w przypadku całkowitej i długotrwałej niezdolności do pracy); oraz wdowa lub wdowiec w dowolnym wieku, mający na utrzymaniu dziecko osoby ubezpieczonej do lat 16 lub niepełnosprawne (niepełnosprawność musiałaby nastąpić przed ukończeniem przez dziecko 22 roku życia). Jednocześnie Ambasada poinformowała, iż informacje na temat uprawnień do wszelkich świadczeń znajdują się na stronie internetowej Social Security Administration (www.ssa.gov). Prezes NFZ stwierdził, że skarżąca otrzymuje świadczenie z Social Security Administration, czyli z amerykańskiego ubezpieczenia społecznego, tym samym jest objęta zaopatrzeniem rentowym. Organ wyjaśnił, iż polski ustawodawca nie sprecyzował mówiąc o osobach "objętych zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym", iż dotyczy to osób objętych zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym. Dlatego, według organu odwoławczego definicja osób pobierających emeryturę lub rentę w części dotyczącej osób objętych zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, odnosi się do wszystkich osób objętych takim zaopatrzeniem, na podstawie przepisów ustawodawstwa właściwego ze względu na nabyte prawa do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego, tym bardziej, iż ustawodawca expressis verbis wskazał, że za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę "otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy". Konstrukcja ww. przepisu nie pozwala na jego wąską interpretację językową, gdyż zaopatrzenie emerytalne czy rentowe jest indywidualną i często specyficzną regulacją każdego państwa. Organ zaakcentował, że w polskim systemie ubezpieczeń społecznych na gruncie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o emeryturach i rentach z FUS", wyróżnia się zasadniczo trzy grupy osób otrzymujących świadczenia z ubezpieczenia społecznego, są to osoby, którym przysługuje: emerytura, renta z tytułu niezdolności do pracy lub renta rodzinna. Ze względu na to, że system zabezpieczenia społecznego w każdym kraju jest autonomiczny i odrębny, nomenklatura świadczeń wypłacanych z tych systemów jest w związku z tym różna. Sama nazwa świadczenia nie może stanowić podstawy do uznania o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania tego świadczenia, decydujący jest bowiem charakter prawny świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego, czyli z systemu zabezpieczenia społecznego. Oznaczenie świadczeń transferowanych z zagranicy jest różnie tłumaczone na język polski. Angielskie zwroty: "benefits", "pension" często zastępczo i równolegle tłumaczy się jako: renta, emerytura lub świadczenie. Różnice wynikają zarówno z kwestii językowych, jak również różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Zaopatrzenie emerytalne i rentowe w Polsce obejmuje m.in. takie świadczenia jak emerytura, renta z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna, renta szkoleniowa, renta socjalna, których ustawodawca enumeratywnie nie wymienia w ww. definicji. O charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia pieniężnego z zagranicy nie stanowi sama nazwa świadczenia ale ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne, przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia. Świadczenie wdowie wypłacane przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w [...] jest świadczeniem rentowym wypłacanym z zagranicy, a zatem rodzi obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Według Prezesa NFZ okoliczność, iż w polskim systemie objęcia zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym nieznane jest pojęcia "świadczenia wdowiego", nie stanowi okoliczności wyłączającej tego typu świadczenie spod kręgu osób, o których mowa art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach. Organ podkreślił, iż rodzaj świadczenia, jaki jest wypłacany H. D. przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych [...] w USA (Social Security Administration), w oryginalnej wersji językowej brzmi "survivors benefits" - strona internetowa Social Security Administration (www.ssa.gov). Powyższe określenie przez Ambasadę Stanów Zjednoczonych w piśmie z dnia 28 kwietnia 2011 r. zostało przetłumaczone jako "świadczenie wdowie", jednakże powyższe wyrażenie jest różnie tłumaczone przez powszechnie dostępne translatory, jako "świadczenie rodzinne" lub "renta rodzinna"). Organ wskazał, że Ambasada USA pismem z dnia 31 lipca 2012 r. poinformowała, iż o świadczenie wdowie mogą ubiegać się wdowa lub wdowiec w wieku minimum lat 60 lub 50 (w przypadku całkowitej i długotrwałej niezdolności do pracy); oraz wdowa lub wdowiec w dowolnym wieku, mający na utrzymaniu dziecko osoby ubezpieczonej do lat 16 lub niepełnosprawne (niepełnosprawność musiałaby nastąpić przed ukończeniem przez dziecko 22 roku życia). Według organu krąg osób uprawnionych do otrzymania powyższego świadczenia oraz okoliczności jego wypłacania są zbliżone do kręgu osób uprawnionych i okoliczności uprawniających do otrzymywania renty rodzinnej, o której mowa w przepisach art. 65-74 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ zwrócił uwagę, że osoba otrzymująca rentę rodzinną nie jest wprost wymieniona w definicji osób pobierających emeryturę lub rentę (art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach), co jednak w żaden sposób nie świadczy, iż taka osoba nie spełnia warunku do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania takiej renty (art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach). Z tego kręgu nie można więc również wyłączyć osób pobierających "świadczenie wdowie". Biorąc zatem pod uwagę różnicę wynikające z tłumaczenia wypłacanego H. D. świadczenia oraz charakter tego świadczenia należy uznać, iż jest to świadczenie rentowe, a zatem Pani H. D. winna na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu od dnia 1 lutego 2010 r. Organ odwołał się do pisma Ambasady Stanów Zjednoczonych z dnia 5 lipca 2007 r. skierowanego do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w którym przedstawiono opis poszczególnych rodzajów świadczeń wypłacanych przez amerykański Zarząd Ubezpieczeń Społecznych. W powyższym piśmie Ambasada używa pojęcia "renta wdowia" nie zaś "świadczenie wdowie". Informacje na temat uprawnień do wszelkich świadczeń znajdują się na stronie internetowej Social Security Administration (www.ssa.gov). Na powyższej stronie całość wypłacanych świadczeń została określona jako "survivors benefits" i została podzielona na poszczególne rodzaje o czym mowa również w ww. piśmie Ambasady Stanów Zjednoczonych. Zakładka powyższej strony (http://www.ssa.gov/multilanguage/Polish/polish.htm) tłumaczy również "survivors benefits" ogólnie jako świadczenia pośmiertne, natomiast ulotka w języku polskim (http://www.ssa.gov/multilanguage/Polish/10700-PO.pdf) opracowana przez Social Security Administration zawiera sformułowanie "renta pośmiertna". To samo opracowanie w wersji angielskiej zawiera wymiennie sformułowanie "survivors benefits" oraz "widows/widowers benefits" co może wyjaśniać użycie przez Ambasadę Stanów Zjednoczonych polskiego sformułowania "świadczenie wdowie". Okoliczność podnoszona w odwołaniu przez H. D., iż od przyznanego jej świadczenia jest potrącany na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki podatek oraz składka na dobrowolne ubezpieczenie medyczne "M.", nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania, bowiem obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce jest określony ustawą o świadczeniach, której art. 66 wskazuje tytuły podlegania temu ubezpieczeniu. Żaden przepis tej ustawy nie wiąże podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu w Polsce z posiadaniem dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki, są to bowiem całkowicie odrębne i niezależne systemy zabezpieczenia społecznego. Organ podniósł, że emeryturę należy traktować jako odrębny tytuł od renty ("świadczenia wdowiego"), albowiem oba świadczenia zabezpieczają odrębne ryzyka ubezpieczeniowe. W przypadku zatem pobierania emerytury oraz renty po zmarłym mężu ma miejsce zbieg przychodów w ramach dwóch różnych tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego. Według Prezesa NFZ słuszność ww. poglądu podziela pismo z dnia 4 grudnia 2007 r. Ministerstwa Finansów, znak: [...], w którym wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361), osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Powołany przepis stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 4a ustawy). W piśmie tym analogicznie do pisma Ambasady Amerykańskiej z dnia 5 lipca 2007 r. skierowanym do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wskazano rodzaje świadczeń, których wypłata jest możliwa poza terytorium Stanów Zjednoczonych. Z pisma H. D. z dnia 3 lutego 2011 r. wynika również, iż oprócz pobierania świadczenia wdowiego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi ona również działalność gospodarczą, od której odprowadza składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r.) osoby objęte ubezpieczeniem społecznym, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Należy zaznaczyć, iż osoba pobierająca rentę, emeryturę i prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą spełnia ustawowe przesłanki podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z wszystkich ww. tytułów. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Biorąc powyższe pod uwagę należy zdaniem organu uznać, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego wypłacanego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych [...] w USA od dnia 1 lutego 2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] października 2012 r. H. D. zarzuciła ww. decyzji: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie: ▪ art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że świadczenie wdowie otrzymywane przez skarżącą podlega obowiązkowi opłacania od niego składki zdrowotnej, ▪ art. 5 pkt 20 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez dokonanie nieprawidłowej interpretacji i uznanie, że skarżąca z tytułu pobierania świadczenia wdowiego z USA winna być traktowana jako osoba pobierającą emeryturę lub rentę, gdyż objęta jest zaopatrzeniem rentowym przez ubezpieczenie społeczne w USA, ▪ art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez zastosowanie tej normy prawa mimo, iż nie wystąpiły wszystkie okoliczności wskazane w tym przepisie - tj. nie ma podstaw do uznania, że świadczenie wdowie które otrzymuje skarżąca mieści się w zakresie świadczeń wymienionych w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach. 2. Naruszenie przepisów postępowania: ▪ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady wszechstronnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (w tym strony postępowania), co ujawniło się między innymi przez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, ▪ art. 6 k.p.a. w związku z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady praworządności i wydanie decyzji, której ustalenia i interpretacja została dokonana wbrew treści ustawy będącej podstawą wydania decyzji, ▪ art. 8 k.p.a. poprzez postępowanie organu w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, ▪ art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewywiązanie się z obowiązku wypełnienia wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2011 roku sygn. akt VI SA/Wa 1757/11 i nie zbadania w sposób rzetelny charakteru świadczenia otrzymywanego przez skarżącą i czy świadczenie to może zostać uznane za rentę z zagranicy w rozumieniu art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ▪ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób sprzeczny z zasadami wyrażonymi w powołanym przepisie prawa i nie odniesienie się przez organ do twierdzeń skarżącej, iż zwrot dotyczący objęcia zaopatrzeniem emerytalnym i rentowym nie może być traktowany w sposób tożsamy z pojęciem emerytury i renty z zagranicy. ▪ art. 138 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, mimo istnienia przesłanek do uchylenia tej decyzji ewentualnie do jej zmiany i orzeczenia przez organ II instancji do co istoty sprawy. Mając powyższe na uwadze, wniosła o: 1) uwzględnienie skargi w całości i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zdaniem skarżącej, nie może ona zostać zakwalifikowana do żadnej z grup opisanych w akt 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Pobierane przez nią świadczenie wdowie nie powoduje, że mogłaby być poczytywana za osobę pobierającą emeryturę lub rentę, gdyż nie jest ona zgodnie z zapisami ustawy o świadczeniach osobą objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, nie pobiera renty socjalnej lub strukturalnej oraz nie otrzymuje emerytury lub renty z zagranicy. Nie jest do zaakceptowania działanie organu polegające na tym, iż początkowo uznawano, iż świadczenie otrzymywane przez skarżącą jest rentą z zagranicy w rozumieniu art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach, a obecnie po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ uznaje, że skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż jest objęta zagranicznym zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym. Przy stwierdzeniu o "zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym" nie ma wyrazu wskazującego na to, by mogło to być również zaopatrzenie emerytalne i rentowe innego państwa. Tak więc słowo "zagranicznym" dopowiedziane przez organ I instancji, zaakcentował również organ II instancji, gdyż jak stwierdzono w uzasadnieniu konstrukcja przepisu nie pozwala na jego wąską interpretację językową. Faktem natomiast jest, że ustawodawca w tym samym przepisie wskazał, które z osób pobierających świadczenia z zagranicy należy traktować jako osoby pobierające emeryturę lub rentę i są to tylko i wyłącznie osoby pobierające emeryturę lub rentę. Brak jest natomiast takiego samego określenia przy osobach objętych zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym. Gdyby ustawodawca chciałby tak właśnie ten przepis prawa był rozumiany w jego treści dopisałby, że chodzi o zaopatrzenie emerytalne i rentowe z zagranicy. Inne rozumienie tego przepisu jest niedopuszczalne. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach nie może podlegać wykładni rozszerzającej, gdyż dla zasadności zastosowania normy prawa stan faktyczny musi odpowiadać stanowi prawnemu wyrażonemu w danej normie. To samo można odnieść do wykładni art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Dokonanie przez organ wykładni rozszerzającej tej normy prawnej stanowi naruszenie przepisów prawa. Oczywiście poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca w Polsce płaci już dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne - z tytułu pobierania emerytury oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy zdaniem skarżącej jest również fakt, iż od świadczenia otrzymywanego z USA potrącana jest za granicą składka na ubezpieczenie zdrowotne ([...]) oraz podatek. Według skarżącej świadczenie wdowie, które otrzymuje nie jest ani emeryturą ani rentą wedle ustawodawstwa USA, ani rentą zagraniczną wedle ustawodawstwa polskiego. Jest to inne świadczenie, któremu jednak nie można przypisać nazwy ani właściwości świadczenia pod nazwą "emerytura" lub "renta". Próżno również szukać odpowiednika tej instytucji na gruncie prawa polskiego. Podobnie wskazanie przez organ, że świadczenie wdowie jest nader zbliżone w zakresie osób uprawnionych oraz okoliczności wypłacania do polskiej renty rodzinnej jest pozorne i nieuzasadnione. Organ nie wskazał na czym te podobieństwa miałyby polegać i nie dokonał zdaniem skarżącej, żadnej analizy tych dwóch instytucji by stwierdzić z całą pewnością o istnieniu jakiegokolwiek podobieństwa. Nie wskazał również jak rzekome ewentualne podobieństwo tych instytucji miałoby wpływać na uprawnienia skarżącej i czy istniejące zdaniem organu podobieństwo powoduje, że świadczenie to można zakwalifikować jako rentę z zagranicy, do czego zobowiązywał organ Sąd administracyjny w wydanym przez siebie wyroku. Zdaniem skarżącej instytucje te nie są ze sobą zbieżne, gdyż na przykład powstanie uprawnienia do nich jest całkowicie inne. Zatem ustalenia poczynione przez organ, oparte jedynie na treści pisma z dnia 31 lipca 2012 r. z Ambasady USA Biuro Świadczeń Federalnych, jest niewystarczające i nie daje odpowiedzi na żadne wątpliwości, jakie mogłyby się pojawić przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. Takich wątpliwości nie rozwiewają również inne dołączone do akt niniejszej sprawy pisma zgromadzone przez organy NFZ przy okazji innych spraw przez nie prowadzonych. Nie ma więc podstaw do uznania, że świadczenie otrzymywane przez skarżącą jest rentą z zagranicy zaś samo stwierdzenie, że jest to świadczenie rentowe nie daje podstaw do objęcia z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ponadto jak już skarżąca wskazywała w toku postępowania Ambasada USA w Polsce informowała ją, że Polska jako jedyny kraj Unii Europejskiej pobiera od świadczenia wdowiego obowiązkową składkę zdrowotną. Do tej kwestii organ również się w wydanej decyzji nie odniósł. Według skarżącej, organ nie dokonał ustaleń, do których był zobowiązany wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1757/11. Natomiast samo poinformowanie strony lub pełnomocnika reprezentującego stronę w sprawie o możliwości wypowiedzenia się co do materiału zebranego w sprawie nie stanowi o wyczerpaniu dyspozycji art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. jak to wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca i jej pełnomocnik stawili się w siedzibie organ celem przejrzenia akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona . Rozpoznając niniejszą sprawę zarówno organ jak i obecnie Sąd związani na mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami Sądu wyrażonymi w wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1757/11. W powyższym wyroku Sąd stwierdził, że : Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest zatem kwestia, czy "świadczenie wdowie" otrzymywane z USA jest rentą, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. A w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organ ten kwestii nie wyjaśnił (...). Ponadto wskazał: W niniejszej sprawie, o ile Prezes NFZ mógł domniemywać, że świadczenie wdowie wypłacane przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w [...] stanowi świadczenie o charakterze rentowym, to już zupełnie nie wskazał podstaw prawnych i faktycznych umożliwiających przyjęcie, że "świadczenie o charakterze rentowym" równoważne jest rencie, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach (...). Rozpoznając obecną skargę Sąd nie dopatrzył się naruszenia ww. przepisu art. 153 p.p.s.a. Pozostałe zarzuty skargi także nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja w pełni odpowiada prawu. Organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne. Skarżąca nie zakwestionowała w żaden sposób, że o świadczenie które otrzymuje z Social Security Administration mogą ubiegać się wdowa lub wdowiec w wieku minimum lat 60 lub 50 (w przypadku całkowitej i długotrwałej niezdolności do pracy); oraz wdowa lub wdowiec w dowolnym wieku, mający na utrzymaniu dziecko osoby ubezpieczonej do lat 16 lub niepełnosprawne (niepełnosprawność musiałaby nastąpić przed ukończeniem przez dziecko 22 roku życia). Jak wynika z pism skarżącej kierowanych do ZUS oraz dyrektora [...] Oddziału NFZ skarżąca ubiegała się o rentę jako wdowa po J. D. zmarłym 5 marca 1986 r. w [...]. Wskazywała, że ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, które są dziećmi zmarłego męża. Rację ma zatem organ twierdząc, że krąg osób uprawnionych do otrzymania "świadczenia" wdowiego" jest zbliżony do kręgu osób uprawnionych do otrzymania renty rodzinnej z systemu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (akt. 65-74 ustawy o czynnościach i rentach z FUS). Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę. Przy czym w myśl art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, pobierającą rentę socjalną albo rentę strukturalną na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, z późn. zm.), oraz osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy. Uwzględniając charakter świadczenia pobieranego przez skarżącą należy stwierdzić, że jest to w istocie renta (rodzinna) przyznana na gruncie przepisów obowiązujących w USA. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, że otrzymywanie tego świadczenia przez skarżącą z zagranicy uprawniało organ do stwierdzenia, że H. D. powinna na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu od dnia 1 lutego 2010 r. Należy również podzielić stanowisko organu, że okoliczność, iż od przedmiotowego świadczenia skarżąca opłaca podatek dochodowy oraz ubezpieczenie zdrowotne ([...]) nie mają wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Omawiane świadczenie podlega opodatkowaniu w Polsce, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1999 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), w związku z art. 5 ust. 1 umowy podpisanej w dniu 8 października 1974 r. pomiędzy Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 178). Kwestia opodatkowania ma zatem umocowanie w zupełnie odrębnej (od rozpatrywanej w niniejszej sprawie) ustawie. Z kolei "[...]" jest krajowym (USA) planem ubezpieczeń zdrowotnych co oznacza, że nie płaci świadczeń zdrowotnych za granicą (w tym przypadku w Polsce). Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło