I OW 226/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz, Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Puławskiego z dnia 17 grudnia 2012 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Puławskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Puławach w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania S. B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. o zwrot kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów na zlecenie Policji postanawia: wskazać Starostę Puławskiego jako organ właściwy w sprawie. Starosta Puławski pismem z dnia 24 grudnia 2012 r. (data stempla pocztowego) wystąpił na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Puławach w przedmiocie rozpoznania podania S. B. z dnia 27 sierpnia 2012 r. w przedmiocie zwrotu kosztów za usunięcie i przechowywanie pojazdów na zlecenie Policji, poprzez wskazanie jako organu właściwego do załatwienia tej sprawy Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w dniu 7 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach przekazał Staroście Puławskiemu wyżej wymienione podanie S. B. stwierdzając swoją niewłaściwość do rozpoznania zawartego w nim żądania. Przekazanie podania nastąpiło w trybie przewidzianym art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 152, poz. 1018 ze zm.) – dalej: K.p.a. Starosta Puławski wskazał, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) organ egzekucyjny przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137) nakładające na starostów nowe obowiązki w zakresie usuwania pojazdów z dróg oraz ich przejmowania na własność powiatów zostały wprowadzone ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018). W ustawie nowelizującej zawarte zostały również przepisy przejściowe regulujące kwestię ponoszenia kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów, w stosunku do których termin 6 miesięcy od daty ich usunięcia z drogi upłynął po utracie mocy obowiązującej dotychczasowych przepisów, tj. po dniu 11 czerwca 2009 r., a przed dniem 4 września 2010 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W myśl art. 13 ustawy nowelizującej koszty przechowywania pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu, aż do dnia wejścia w życie tej ustawy, wobec wszystkich pojazdów spełniających te wymogi, ponosi Skarb Państwa. Z uwagi na fakt, że art. 13 ustawy nowelizującej nie wskazuje organu, który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany jest do ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, brak jest podstaw do wywodzenia kompetencji starosty w tym zakresie. Zasadnym jest zatem zastosowanie art. 19 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organem egzekucyjnym, co do zasady, jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Starosta Puławski nie zgodził się z oceną Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach, że art. 130 ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym wprost wskazuje starostę jako organ właściwy do załatwiania tego rodzaju wniosków jak przedmiotowy wniosek S. B. Zdaniem Starosty Puławskiego przepis ten nie reguluje kwestii właściwości w przedmiocie rozstrzygania spraw dotyczących zwrotu kosztów przedsiębiorcom usuwającym i przechowującym pojazdy na zlecenie Policji w okresie przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Starosta podkreślił również, że w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach przekazał podanie Staroście, mimo że wcześniej podjął już czynności zmierzające do merytorycznego rozpoznania sprawy, czym naruszył art. 65 § 1 K.p.a. W dniu 30 sierpnia 2012 r. skierował bowiem do wnioskodawcy wezwanie w trybie art. 50 § 1 K.p.a. do określenia m.in. ponoszonych bieżących wydatków w okresie przechowywania pojazdów w związku z utrzymaniem parkingu, ponoszonych wydatków na utrzymanie parkingu, miesięcznego średniego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, kwoty wynagrodzenia za dozór nad pojazdami. Na ww. pismo Naczelnik otrzymał odpowiedź w dniu 10 września 2012 r., po czym podjął kolejne czynności zmierzające bezpośrednio do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a mianowicie w dniu 19 września 2012 r. wezwał wnioskodawcę do wypowiedzenia się odnośnie stawki dobowej za przechowywanie pojazdów i doręczenie dokumentów wskazujących na prawidłowe wywiązanie się z obowiązku terminowego powiadomienia Urzędu o nieodebraniu pojazdów. Ostatnią czynnością Naczelnika było wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy postanowieniem z dnia 18 października 2012 r. Zdaniem Starosty Puławskiego w tym stanie rzeczy przekazanie sprawy w trybie art. 65 § 1 k.p.a. nie było już możliwe, bowiem zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, skoro organ wszczął postępowanie, to powinien je procesowo zakończyć. Odpowiadając na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach wniósł o wskazanie Starosty Puławskiego jako organu właściwego w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu pisma wskazał, że w świetle aktualnie obowiązujących regulacji zakres rzeczowy działania urzędów skarbowych nie obejmuje orzekania o zwrocie wydatków za przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto wskazał, że w przedmiocie właściwości organu prowadzącego postępowanie o zwrot wydatków i przyznanie wynagrodzenia podmiotom przechowującym pojazdy w trybie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując starostę jako organ właściwy w tego typu sprawach. Odnosząc się natomiast do interpretacji art. 19 § 1 i art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prezentowanej przez Starostę Puławskiego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach wskazał, iż w obecnym stanie prawnym organem właściwym w sprawach usuniętych pojazdów jest bez wątpienia starosta, który stał się również organem właściwym do prowadzenia postępowań w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wskazano, iż ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy spoczywać powinien głównie na tym organie, do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy. Przyjąć zatem należy, iż zastosowanie art. 65 § 1 K.p.a. jest dopuszczalne nie tylko w fazie wstępnej postępowania, lecz także w dalszych jego stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) - sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art.15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór kompetencyjny, i to spór negatywny, bowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia zgłoszonego w sprawie administracyjnej żądania. Jego podmiotami są: organ samorządowy z jednej strony oraz organ administracji rządowej z drugiej. Nie budzi wątpliwości fakt, że po myśli art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przechowawcy pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym należy się wynagrodzenie i zwrot wydatków z tego tytułu. W istocie przepisy nie precyzują podmiotu, który jest obowiązany do ich zapłaty. Dotychczas koszty te obciążały właściwe organy skarbowe, a pojazdy takie przechodziły na własność Skarbu Państwa. W wyniku nowelizacji Prawa o ruchu drogowym dokonanej mocą ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, po. 1018) zadania z tego zakresu wykonują starostowie jako ich zadania własne (art. 130a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym), m.in. zabezpieczając pojazdy i kierując do sądów wnioski o nabycie ich własności (art. 130a ust. 10 tej ustawy), wykonują orzeczenia sądów (art. 130a ust. 10f tej ustawy) i wydają decyzje o zapłacie kosztów przechowania pojazdów (art. 130a ust. 10h tej ustawy). Zatem obowiązujące obecnie przepisy wprowadziły jako regułę kompetencje starostów w tych sprawach. Zasadnym jest zatem, aby ten organ był również organem właściwym w sprawach z zakresu zapłaty wynagrodzenia i zwrotu wydatków z tytułu dozoru pojazdów usuniętych z drogi w omawianym trybie. Takie też stanowisko zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny (p. postanowienia: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 152/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Taki kierunek rozpoznania wniosku złożonego w niniejszej sprawie uzasadniony jest faktem wniesienia podania w tej materii w dniu 27 sierpnia 2012r. oraz zgłoszenia o nieodebraniu pojazdów Staroście Puławskiemu w dniu 3 listopada 2011 r. Jak wynika z akt sprawy żądanie to miało swą podstawę w aktualnie obowiązujących przepisach. Z tej też przyczyny nie mają tu zastosowania przepisy przejściowe przywołanej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. Przepisy jej art. 10, art. 11, art. 12 nie dotyczą stanu faktycznego przedstawionego przez organy. Natomiast art. 13 obejmuje swym zasięgiem wąski zakres, a mianowicie dotyczy tylko tych kosztów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, do dnia wejścia w życie noweli, ale tylko w odniesieniu do pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy. Wówczas koszty te ponosi Skarb Państwa (czyli właściwy naczelnik urzędu skarbowego, bowiem tak było do tej pory). Chodzi zatem tu tylko o koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowania podjazdów, dla których termin ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 3 września 2010 r. Intencją ustawodawcy było umożliwienie uzyskania zapłaty za przechowanie pojazdów w tym okresie, w którym nie istniała ku temu podstawa prawna, bo dotychczasowe przepisy w tej materii zostały wyeliminowane przez Trybunał Konstytucyjny (p. wyrok z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (OTK A 5/2008), opublikowany w Dz. U. Nr 100, poz. 649 z dnia 11 czerwca 2008 r.), do czasu uchwalenia nowych. Żaden z organów występujących w niniejszej sprawie nie wykazał, aby przesłanki w/w przepisu były spełnione w odniesieniu do pojazdów objętych żądaniem zawartym w piśmie z dnia 27 sierpnia 2012 r. Na koniec trzeba dodać, że zagadnienie właściwości organy biorą pod rozwagę z urzędu w każdym stadium postępowania, nie doszło więc do naruszenia art. 65 § 1 k.p.a. Z tych przyczyn należało wskazać jako organ właściwy w sprawie Starostę Puławskiego, o czym orzeczono na zasadzie art. 15 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 1