II FZ 379/13

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "E." Sp. z o.o. z siedzibą w A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 203/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek "E." Sp. z o.o. w A. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem sądu pierwszej instancji spółka nie wykazała przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."). Przeciwko uwzględnieniu żądania zwolnienia od wpisu od skargi wynoszącego jedynie 100 zł przemawiało, zdaniem sądu, posiadanie przez skarżącą spółkę majątku trwałego o wartości 4.156.955,71 zł oraz fakt regularnego ponoszenia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd nie uwzględnił jednocześnie argumentacji spółki o niebezpieczeństwie niewypłacalności oraz prowadzeniu egzekucji z majątku spółki. W ocenie WSA o możliwościach płatniczych spółki świadczy znaczny rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej oraz fakt regulowania należności wobec kontrahentów. Spółka nie zgodziła się z odmową przyznania prawa pomocy i w złożonym zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że posiada środki wystarczające na pokrycie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie spółki było bezzasadne. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakazuje przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej w razie wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Autor zażalenia mylnie uznaje, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy świadczą samoistnie: brak środków na rachunkach bankowych, egzekucja z majątku spółki oraz strata z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Tymczasem utarte orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nakazuje rygorystyczne podejście do oceny istnienia przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 p.p.s.a. Wskazuje się wręcz, że o ich istnieniu w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. post. NSA: z 30 maja 2008 r. LEX 494184, z 5 czerwca 2008 r. LEX 479142 z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09 LEX 564255). Podobnie rozstrzygającego znaczenia nie ma fakt prowadzenia przeciwko stronie postępowania egzekucyjnego. Badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej nie tylko posiadane przez spółkę kwoty pieniężne. Stosując się do wskazań płynących z przytoczonych zapatrywań w kolejności należy zauważyć, że należny w niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi zaledwie 100 zł. Jest to kwota wielokrotnie niższa od kwoty przychodów i wydatków spółki. Ponoszenie wydatków - jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - świadczy o istnieniu określonych źródeł finansowania działalności spółki. Zażalenie skutecznie tej argumentacji nie podważyło. Nie przytoczono w nim faktów przeczących stwierdzeniom o kontynuacji działalności gospodarczej ani jej znacznej skali. De facto jedynym rzeczowym argumentem odnoszącym się do rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki było wskazanie na zajęcie rachunków bankowych i wynikającą z niego niemożność dysponowania środkami na tych rachunkach. Jest to jednak argument chybiony wobec ustalenia o kontynuowaniu działalności gospodarczej i ponoszeniu przez skarżącą spółkę znacznej wysokości kosztów. Tym samym zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw, należało oddalić (art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.).