II SA/Bk 53/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. oddala skargę II SA/Bk 53/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak [...] Burmistrz T. orzekł o wymeldowaniu S. P. z pobytu stałego w miejscowości S. [...] gm. T. Organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte ma wniosek D. K., która wraz z dwoma braćmi: J. P. (całkowicie ubezwłasnowolnionym, którego jest opiekunem prawnym) oraz S. P., jest współwłaścicielką działki w S. [...]. Znajduje się na niej dom, w którym S. P. jest zameldowany, a w którym – jej zdaniem – od ponad 20 lat nie przebywa na stałe. Organ, uwzględniając treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w którym dokonał oględzin budynku na działce w S. [...], przesłuchał świadków oraz przesłuchał w charakterze stron postępowania D. K. i S. P. W oparciu o wskazane dowody, jak również w oparciu o treść opinii sądowo – psychiatrycznej i uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2011 r. wydanego w sprawie V RNs [...] (obydwu dokumentów ze sprawy o ubezwłasnowolnienie J. P.), ustalił że S. P. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, a wszystkie swoje interesy życiowe koncentruje w B. Zdaniem organu I instancji wyłącznie zadeklarowanie zamiaru stałego pobytu oraz faktu posiadania przez S. P. rzeczy osobistych w domu w S. nie wystarcza do przyjęcia, że zamieszkuje on w tym miejscu. Jak ocenił organ, w sprawie nie ustalono żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących, by miejscowość S. była centrum jego interesów życiowych. Z zebranego materiału dowodowego wynika natomiast, że S. P. zamieszkuje na stałe w B. Przetrzymywanie przez niego rzeczy osobistych w domu w S. oraz ponoszenie opłat za energię świadczy jedynie o zamiarze utrzymania pozorów przebywania w tym miejscu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. P. Wskazał, że w S. prowadzi gospodarstwo rolne i codziennie wraz z żoną dokarmia zwierzęta. Kilkudniowe przerwy w jego pobycie w tej miejscowości są związane z wykonywaniem zawodu kierowcy zawodowego. W jego ocenie przesłuchani w sprawie świadkowie złożyli zeznania niezgodne z prawdą, a organ nie dostrzegł, że świadkowie nie mogą widzieć go wchodzącego do domu i nocującego w domu, gdyż wejście znajduje się od strony podwórka. Zdaniem odwołującego się organ zbyt małą uwagę przypisał twierdzeniom świadków, iż wykonuje on w gospodarstwie czynności związane z jego prowadzeniem. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, na którego podstawie trafnie ustalono o niewystępowaniu po stronie S. P. przesłanki skoncentrowania interesów życiowych w S. W ocenie Wojewody wymieniony dobrowolnie opuścił miejsce stałego zamieszkania w S. i uczynił to na stałe, a jego nieprzebywanie w dotychczasowym miejscu zameldowania posiada cechę trwałości. Wskazano, że wizyty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie wyczerpują znamion pobytu stałego i nie są tożsame ze skoncentrowaniem przez stronę istotnych interesów życiowych w S. Nadto trwałe opuszczenie przez niego siedliska po rodzicach wynika z dokumentów ze sprawy sądowej o ubezwłasnowolnienie J. P. oraz z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. W szczególności A. Z. wprost wskazała, że od 14 lat widzi codziennie jak S. P. wyjeżdża z S. Zdaniem Wojewody powyższych ustaleń świadczących o istnieniu podstaw do wymeldowania nie mogły skutecznie podważyć okoliczności wskazywane przez S. P.: o ponoszeniu opłat za energię elektryczną oraz pozostawieniu w S. rzeczy osobistych. Wojewoda wskazał, że ponoszenie opłat wiąże się z tytułem prawnym do lokalu, a nie z zamieszkiwaniem w nim, natomiast pozostawienie rzeczy osobistych nie jest jedyną przesłanką świadczącą o miejscu koncentracji interesów życiowych. Skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. złożył do sądu administracyjnego S. P. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Wskazał, że z gospodarstwem rolnym w S. wiąże swoje interesy życiowe i dlatego też zainwestował w nie dokupując maszyny rolnicze. Jest przywiązany do tego miejsca (siedlisko należało do rodziców i tam się wychował) i zadeklarował wolę stałego w nim przebywania. Wyjaśnił, że nigdy nie powziął zamiaru fizycznego i trwałego opuszczenia posiadłości, natomiast jego siostra w 2012 r. bezprawnie zabrała mu klucze do domu, przez co przez około 50 dni zamieszkiwał w budynku gospodarskim. Do 2011 r. opiekował się bratem mieszkającym w S. tj. do chwili, gdy jego opiekunem prawnym została ustanowiona siostra. Zarzucił rażące naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie o wymeldowaniu mimo niespełnienia przesłanek do uwzględnienia wniosku D. K., a także zarzucił rażące naruszenie zasad przeprowadzania postępowania dowodowego - poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności m.in. nieuwzględnienie pozostawienia w domu w S. rzeczy osobistych, niedokonanie oceny zeznań przesłuchanych w sprawie świadków i oparcie ustaleń tylko na niektórych z tych zeznań, a więc również nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie skarżącego takie postępowanie stanowi o rażącym naruszeniu art. 107 § 3 i 7 k.p.a. Nadto w ocenie skarżącego przeprowadzono postępowanie z rażącym naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). W jego ocenie w konsekwencji w sposób rzetelny nie wyjaśniono, że opuszczenie przez niego miejsca pobytu w S. miało charakter trwały i było dobrowolne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wskazując, że w toku postępowania skarżący nie podnosił okoliczności odebrania mu kluczy do domu w S. oraz uniemożliwiania przebywania w tym domu. Podczas rozprawy w dniu 16 kwietnia 2013 r. skarżący wyjaśnił, że w S. przebywa wraz z żoną, która dojeżdżała do pracy do B. On pracuje obecnie w gospodarstwie w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest legalność wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w miejscowości S. [...]. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazano, że przesłanką wymeldowania jest nieprzebywanie osoby fizycznej w określonym lokalu, które charakteryzuje się zamiarem jego opuszczenia na stałe tj. zamiarem przeniesienia (skoncentrowania) aktywności życiowej w nowym miejscu. Ustalając w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania przesłankę opuszczenia lokalu należy badać rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, a w szczególności jego trwałość i dobrowolność. Przy ustalaniu zamiaru (jego trwałości i dobrowolności) nie można jednak poprzestać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej strony, ale należy wziąć pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności towarzyszące opuszczeniu czy nieprzebywaniu w sposób stały w lokalu. Wiarygodność deklaracji osoby wymeldowanej o zamiarze powrotu czy o faktycznym przebywaniu w lokalu powinna zostać oceniona w kontekście wszystkich ustalonych w sprawie obiektywnych okoliczności. Należy także wskazać, że o dobrowolności i trwałości zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu świadczyć może również długotrwałość nieprzebywania w miejscu wymeldowywania czy też charakter pobytu w tym miejscu, który może być okazjonalny i niezwiązany z zamiarem przebywania w nim, a także niepodejmowanie środków prawnych celem odzyskania prawa do zamieszkiwania w lokalu, ewentualnie brak konsekwencji i aktywności w takich działaniach (vide wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., II OSK 153/11 oraz postanowienie NSA z dnia 8 maja 2012 r., II OSK 966/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). W ocenie sądu organy rozpoznające niniejszą sprawę zgromadziły kompleksowy materiał dowodowy dotyczący przesłanek warunkujących wymeldowanie (art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej) i dokonały jego oceny z poszanowaniem zasad procesowych, zatem ocena dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i trwałości zamiaru skoncentrowania interesów życiowych skarżącego w innym miejscu niż dom w S. [...] nie budzi wątpliwości. Zaskarżona decyzja o wymeldowaniu jest więc zgodna z prawem, a podniesione wobec niej w skardze zarzuty – bezzasadne. Zauważyć należy, że charakter przebywania S. P. w S. pod numerem [...] w sposób jednoznaczny, wbrew jego twierdzeniom, wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie potwierdza skoncentrowania jego interesów życiowych w tym miejscu. W szczególności z opinii sądowo – psychiatrycznej oraz z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie o ubezwłasnowolnienie J. P. (sygn. akt V RNs [...]), wynika że już w 2011 r. istniały obiektywne przesłanki wykluczające możliwość zakwalifikowania pobytu S. P. w S. jako stałego tam zamieszkiwania ze skoncentrowaniem wszystkich interesów życiowych. Sąd powszechny jako bezsporny przyjął fakt zamieszkiwania S. P. w B. oraz ustalił, że jego dojazdy do S. mają charakter doraźny (celem dowiezienia bratu niezbędnych rzeczy oraz dokarmienia zwierząt). Występowanie tego stanu - doraźnego zaledwie przebywania skarżącego w S., potwierdziły w sposób jednoznaczny zeznania A. Z., która – jak wskazała - zamieszkuje po sąsiedzku nieruchomości w S. [...] i która od 14 lat nie stwierdziła faktu nocowania skarżącego w tym domu. Potwierdziła ona również, że pobyt skarżącego pod tym adresem jest związany wyłącznie z wykonywaniem czynności gospodarskich i polowych. Również świadkowie D. W. oraz M. P. wiązali pobyt S. P. w S. [...] wyłącznie z pracami gospodarskimi, natomiast nie stwierdzili, by wchodził do domu. Świadek A. K. wręcz stwierdziła, że w okresie kilku miesięcy (od maja do sierpnia 2012 r.) widziała skarżącego zaledwie trzy razy. Powyższe zeznania, wbrew twierdzeniom skarżącego, zostały poddane ocenie organu odwoławczego (vide s. 4 uzasadnienia jego decyzji) i to w kontekście całokształtu materiału dowodowego, a wyniki tej oceny (uznające wystąpienie przesłanek do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej) należy uznać za trafne i przekonujące. Wskazać trzeba, że sam skarżący pośrednio je potwierdza wskazując, że korespondencja do niego kierowana przesyłana musi być na adres w B., a nie w S. (vide protokół przesłuchania w charakterze strony z dnia 10 sierpnia 2012 r.). Należy też nadmienić, że skarżący błędnie ocenił, iż organ w trakcie oględzin pominął fakt znajdowania się w domu w S. jego rzeczy osobistych, czym naruszył reguły prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wbrew temu twierdzeniu w protokole oględzin znajduje się wzmianka o tym, które z rzeczy skarżący wskazał w trakcie oględzin jako jego własność. Organ nie pominął tego ustalenia, ale trafnie je ocenił, wskazując że okoliczność przechowywania rzeczy osobistych w miejscu, co do którego toczy się postępowanie o wymeldowanie, nie przesądza o stałym przebywaniu strony – zwłaszcza gdy nie potwierdzają tego inne fakty wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem sądu organy zgodnie z prawem przeprowadziły postępowanie wyjaśniające oraz trafnie, w oparciu o jego wyniki, ustaliły występowanie okoliczności uzasadniających wymeldowanie (wbrew deklaracjom skarżącego odnośnie nieopuszczenia przez niego w sposób trwały dotychczasowego miejsca zameldowania). Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że istnieje tylko jeden powód przyjazdów skarżącego do miejsca zameldowania – wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Natomiast przyjazdy te nie świadczą o zamieszkiwaniu skarżącego w S. i skoncentrowaniu tam jego interesów życiowych. Żaden ze świadków nie potwierdził stałego tam przebywania strony, a wszyscy wiązali te pobyty wyłącznie z czynnościami gospodarskimi. W ocenie sądu wobec takich obiektywnie stwierdzonych okoliczności trudno przyjąć za wiarygodne twierdzenia strony o nieopuszczeniu domu w S. oraz o istnieniu koncentracji w tym domu jej interesów życiowych. Należało ustalić, czego dokonały prawidłowo organy, że w sposób trwały i dobrowolny opuścił on siedlisko w S. Nadto zauważyć należy, że rodzina skarżącego (żona, dzieci) są zameldowani w B. i żadna z przesłuchiwanych osób nie stwierdziła, by zamieszkiwali w S. [...]. Trudno w tej sytuacji podzielić twierdzenia skarżącego, że on przez lata tam zamieszkiwał i zamieszkuje. Dodać można, że złożone do akt sprawy fotografie z daty 15 sierpnia 2008 r. (k. 33 akt administracyjnych) wskazują na taki stan techniczny i faktyczny domu, który nie pozwala przyjąć by mógł być zamieszkiwany przez rodzinę. Trafnie również, w ocenie sądu, Wojewoda przyjął że okoliczność opłacania rachunków za energię nie świadczy o stałym przebywaniu w danym miejscu, ale wiązać ją należy z posiadaniem tytułu własności oraz – zdaniem sądu – także z koniecznością doglądania zwierząt gospodarskich. Natomiast stwierdzenie obecności w domu kilku rzeczy osobistych skarżącego należy wiązać z jego krótkimi pobytami w S., a nie z faktycznym, stałym jego pobytem, zwłaszcza że sam skarżący wskazuje, iż jest kierowcą zawodowym, a zatem nie kwalifikuje siebie jako osoby utrzymującej się z pracy w gospodarstwie rolnym. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że skarżący dopiero w skardze powołał się na odebranie mu kluczy do domu przez siostrę, podczas gdy tego faktu nie wskazywał na etapie postępowania administracyjnego. Nie wskazał również na żądnym etapie postępowania, aby przeciwdziałał odmowie dostępu do domu. Świadczy to o braku zamiaru stałego w nim przebywania. Również okoliczność zainwestowania w gospodarstwo nie świadczy o stałym w nim przebywaniu, a jedynie o pewnym zaangażowaniu w sposób jego prowadzenia. Zdaniem sądu organy administracji przeprowadziły w sprawie niniejszej postępowanie wyjaśniające z poszanowaniem obowiązku zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i dokonania jego wszechstronnej analizy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7, 77 § 1, 80 Kpa). Przedmiotowy materiał stanowił wystarczającą podstawę do wyprowadzenia wniosków o istnieniu podstaw do wymeldowania skarżącego i brak jest konieczności uzupełnienia tego materiału. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do oceny, że postępowanie organów nosiło cechy rażących nieprawidłowości. Na marginesie wskazać należy, że celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dyscyplinowanie obywateli do dostarczania organom meldunkowym informacji na temat ich aktualnego miejsca pobytu. Ewidencja ludności w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w sentencji.