IV SA/Wa 105/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Towarzystwo O. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchyliło decyzji Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2011 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (zwaną dalej "decyzją środowiskową") - budowy jednoturbinowej elektrowni wiatrowej w gminie [...], na działce ew. nr [...], obręb [...], dla wnioskodawcy – V. Sp. z.o.o., zwanej dalej "inwestorem". Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji. Uzasadniając decyzję organ administracji, po opisaniu przebiegu sprawy, przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: - wydając decyzję środowiskową organ I, instancji wziął pod uwagę wyniki uzgodnień, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ocenach", ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu na środowisko (zwanym dalej "raportem") oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, - dokumentem, który miał podstawowe znaczenie w sprawie, jest raport, sporządzony przez osoby posiadające w tym zakresie niezbędną wiedzę; określa on oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia zarówno na etapie jego realizacji jak i eksploatacji; jak z niego wynika oddziaływania inwestycji na etapie realizacji będą miały charakter krótkotrwały; prognozowane oddziaływania będą się wiązać z zanieczyszczeniem, powietrza wynikającym z działania sprzętu budowlanego, w szczególności emisją spalin, emisją hałasu; na etapie eksploatacji planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływało głównie poprzez generowanie hałasu, ale obliczenia i symulacje w raportcie wskazują, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu i wzrostu uciążliwości akustycznych; w zakresie gospodarki odpadami, raport wskazuje, że wytwarzanie energii elektrycznej za pomocą siłowni wiatrowej ma charakter bezemisyjny i bezodpadowy; jednak odpadami są przepracowane oleje konieczne dla prawidłowego działania siłowni oraz elementy elektrowni wymieniane w ramach przeglądów i napraw bieżących, które to działania będą powierzane specjalistycznym firmom, odpowiedzialnym również za utylizację odpadów, - jak wynika zatem z treści raportu projektowana inwestycja nie będzie stwarzać znacznych zagrożeń dla środowiska, w tym dla zdrowia i życia ludzi, - po przeanalizowaniu raportu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zaopiniował wniosek inwestora bez zastrzeżeń, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. (zwanym dalej "postanowieniem RDOŚ") uzgodnił realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie jednoturbinowej elektrowni wiatrowej w gminie [...], jednocześnie określając warunki jego realizacji, - zaskarżona decyzja środowiskowa określa warunki realizacji przedsięwzięcia, zobowiązując inwestora do zachowania określonych wymogów, tak, aby zminimalizować wpływ na środowisko; uwzględnia wszystkie warunki realizacji przedsięwzięcia wskazane w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, - podsumowując, realizacja przedsięwzięcia - zgodnie z wytycznymi decyzji środowiskowej oraz przy założonych w raporcie rozwiązaniach minimalizujących negatywne oddziaływania - nie powinna powodować zagrożenia dla środowiska naturalnego, - odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach, wskazano, co następuje: - nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenie art. 7, 8, 77 i 107 K.p.a. oraz art. 74 Konstytucji RP; wskazane przepisy K.p.a. stanowią, w jaki sposób powinien prowadzić postępowanie administracyjne właściwy organ oraz jak powinien uzasadnić wydane w danej sprawie rozstrzygnięcie; analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji nie pozwala wysnuć wniosku, że przepisy te zostały naruszone; jeżeli chodzi o wskazany przepis Konstytucji RP. nie dopatrzono się jego naruszenia; wręcz przeciwnie - procedowanie w zakresie wydania decyzji środowiskowej stanowi właśnie przejaw realizacji obowiązku nałożonego na organy w tym przepisie, tj. stanie na straży ochrony środowiska, - bezpodstawny jest zarzut, jakoby inwestor nie wykazał, że przedsięwzięcie nie będzie miało szkodliwych oddziaływań na środowisko i zdrowie ludzi; decyzja środowiskowa określa bowiem wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych, - nie może być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji okoliczność, że organ I. instancji odniósł się zbyt zwięźle do uwag i wniosków oraz nie uwzględnienie protestu okolicznej ludności; ustawa o ocenach nakłada na organy właściwe w sprawie wydania decyzji środowiskowej, obowiązek zawarcia w niej informacji, w jaki sposób zostały uwzględnione uwagi zgłoszone przez społeczeństwo; jednakże nie wskazuje, czy to odniesienie się winno być rozbudowane i czy 8 wersów to zbyt mało; biorąc pod uwagę ogólne zasady postępowania administracyjnego, organ ma obowiązek wskazać, które fakty uznał za udowodnione, a którym odmówił wiarygodności; organ I. instancji w wystarczający sposób wskazał, że w jego ocenie uwagi zgłoszone w trakcie postępowania dotyczą farm wiatrowych, co nie ma bezpośredniego przełożenia na planowaną inwestycję, którą stanowi jednoturbinowa elektrownia wiatrowa, - zarzuty wskazujące, że planowane przedsięwzięcie stanowi chaos inwestycyjny nie mają, znaczenia na tym etapie postępowania; zarzut ten może mleć znaczenie dopiero na etapie wydawania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji; nie może mieć również znaczenia to, czy technologia jest przestarzała i że państwa się z niej wycofują; po pierwsze inwestorem w niniejszej sprawie nie jest państwo, a po wtóre, jeśli dany podmiot chce zainwestować pieniądze w starą technologię, to o ile prawo się temu nie sprzeciwia, należy uznać, że taka decyzja inwestycyjna leży w sferze decyzyjnej inwestora; nie ma natomiast wątpliwości, że powszechnie obowiązujące prawo nie sprzeciwia się budowie elektrowni wiatrowych, - przyznano, że raport nie wspomina o infradźwiękach, jednakże organ zauważył, że dokonano w nim analizy planowanej inwestycji pod względem generowania przez nią szkodliwego hałasu i organy, które oceniały merytorycznie ten raport (tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny) nie zgłosiły jakichkolwiek zastrzeżeń; Kolegium również nie dostrzegło uchybień w jego sporządzeniu, tym bardziej, że jak wynika z ogólnodostępnych danych, przedstawionych przez inwestora, ale również dostępnych w internecie, o szkodliwości infradźwięków można mówić dopiero w przypadku bardzo wysokich wartości dźwięków emitowanych przez turbiny wiatrowe a takich wartości nie może wyprodukować jednoturbinowa elektrownia wiatrowa, - nie uznano za zasadny zarzutu dotyczącego nie określenia warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia z uwzględnieniem wpływu na planowanego przedsięwzięcia na zabytki, dobra materialne, dostępności do złóż kopalin oraz wzajemnego oddziaływania pomiędzy tymi wpływami, poprzez nie przeprowadzenie oceny wpływu przedsięwzięcia na wszystkie okoliczne krajowe i międzynarodowe (unijne) obszarowe formy ochrony przyrody, w szczególności na obszar specjalnej ochrony ptaków sieci Natura 2000 o nazwie "[...]" ([...]); jak wynika z raportu, wzięto pod uwagę wszystkie konieczne elementy; w szczególności w raporcie znajduje się obszerna analiza dotycząca obszaru Natura 2000 (str. 27-30), natomiast zaskarżona decyzja w pkt 4 wskazuje, jakie czynności jest zobowiązany wykonywać inwestor w zakresie monitoringu porealizacyjnego awifauny i nietoperzy, - co do zarzutu, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób wzięto pod uwagę ustalenia zawarte w raporcie, Kolegium wskazało, że nie jest on zasadny; z zaskarżonej decyzji wynika, że ustalenia zawarte w raporcie zostały uwzględnione przez organ I instancji, - zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy o ocenach poprzez błędne określenie terminu 21 dni na składanie uwag i wniosków oraz zajęcie się uwagami i postulatami wniesionymi po terminie, nie zasługuje na uwzględnienie; termin tam określony jest terminem instrukcyjnym i jego niedotrzymanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków procesowych, - co do zaskarżenia w całości postanowienia RDOŚ wskazano; Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone w wystarczającym zakresie; w ocenie organu odwoławczego; takie stanowisko jest zasadne; kwestia obszaru Natura 2000 "[...]" została szczegółowo omówiona w raporcie; w zaskarżonym postanowieniu, organ odniósł się do ewentualnego płoszenia ptaków oraz nałożył na inwestora obowiązek czasowego wykonywania prac powodujących uciążliwość akustyczną poza sezonem lęgowym ptaków lub przed jego rozpoczęciem, zaś w celu ograniczenia ewentualnych kolizji ptaków z konstrukcją inwestycji, nałożono na inwestora obowiązek stosowania odpowiednich farb oraz dokonywania prac ograniczających bytowanie ptaków w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji oraz na jej terenie, - co do kwestii kumulowania się przedsięwzięcia z planowanymi dwoma kolejnymi siłowniami wiatrowymi w miejscowości Z. (na działce nr ew. [...]) oraz wykluczenie tego skumulowania w teraźniejszości, wskazano, że organy administracyjne nie mają możliwości przewidywania, jakie przedsięwzięcia mogą być kiedykolwiek w przyszłości posadowione na danym terenie; ocena zagrożeń planowanego przedsięwzięcia może być dokonywana w odniesienia do stanu istniejącego w chwili jej dokonywania; odniesieniu do inwestycji planowanej na działce nr ew. [...], to z informacji będących w posiadaniu Kolegium wynika, że postępowanie w tym przedmiocie zostało umorzone, - nie jest zgodny ze zgromadzonym materiałem dowodowym argument podnoszony w jednym z odwołań, że protokół sporządzony przez osobę kierującą rozprawą administracyjną 3 listopada 2011 r. w miejscowości K. nie został odczytany na głos - tym samym nie można było go podpisać; w protokole istnieje, bowiem wzmianka, że osoby uczestniczące w rozprawie wyszły przed odczytaniem i że jest to równoznaczne z odmową podpisania; tym samym został spełniony wymóg dotyczący omówienia odmowy podpisu protokołu, - raport nie zawiera jednak wszystkich elementów wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 4, 5, lit. b, pkt 6, 8 i 9 ustawy o ocenach; w szczególności nie wynika z niego, który z wariantów jest najbardziej korzystnym dla środowiska; uzasadnienie wyboru bądź odrzucenia wariantu również powinno być wskazane w raporcie; dopiero zawarcie w raporcie wszystkich elementów wymienionych we wskazanym przepisie, pozwala przyjąć, że raport, jako podstawowy dowód w sprawie, może stanowić podstawę wydania decyzji środowiskowej, - wskazano również, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I. instancji powinien bardziej dogłębnie przeanalizować wszystkie elementy uzasadnienia decyzji, które powinny być uwzględnione w myśl art. 85 ustawy o ocenach, tak aby uniknąć ewentualnych protestów bądź braku zrozumienia tego uzasadnienia przez strony postępowania; w szczególności wskazano na potrzebę podania w decyzji informacji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie oraz uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78 ustawy o ocenach, Organ odwoławczy wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ I. instancji winien wezwać inwestora do przedłożenia kompletnego raportu i dopiero wówczas wydać należycie uzasadnioną decyzję. Skargę na powyższą decyzję wniosło T., uczestniczące w postępowaniu administracyjnym na prawach strony (będące jednocześnie jednym z podmiotów, które wniosły uprzednio odwołanie). Zarzucono, że zaskarżona decyzja została wydana: - z niepełną sentencją, która nie jest adekwatna do uzasadnienia decyzji, w jego części dotyczącej odniesienia się organu do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu przez T., co do postanowienia RDOŚ, - z błędnym ustosunkowaniem się do postanowienia RDOŚ, które było wydane z naruszeniem przepisów ustawy o ocenach, wymienionych w części odwołania od decyzji organu I. instancji, dotyczącej zaskarżenia tego postanowienia, w trybie art. 142 K.p.a. (dotyczy naruszenia art. 77 ust. 5 ustawy o ocenach), - z błędnym ustaleniem przez organ, że termin 21-dniowy na wniesienie uwag, wniosków i postulatów przez społeczeństwo w postępowaniu wymagającym jego udziału jest terminem jedynie instrukcyjnym, przez co jego nie dotrzymanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych (procesowych), - z błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy - w szczególności w zakresie obowiązku rozpatrzenia oddziaływań skumulowanych (istniejących i potencjalnych) - w tym również pochodzących od innych siłowni wiatrowych planowanych w gminie [...] i procedowanych przez urząd tej gminy, - z błędnym twierdzeniem jakoby zarzut braku rozpatrzenia skutków wprowadzenia przez siłownię wiatrową w Z. dysharmonii w krajobrazie nie stanowił o takich brakach zaskarżonej decyzji, które uzasadniały by usunięcie jej z obrotu prawnego - bez jednoczesnego uzasadnienia takiego stanowiska, - z bezpodstawnym daniem wiary organowi I. instancji w zakresie okoliczności, w jakich szereg osób, w tym jedna z osób składających odwołanie - p. M. C. - nie podpisały protokołu z rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, zorganizowanej przez organ I instancji - bez należytego uzasadnienia, dlaczego nie przychylono się do uznania okoliczności tej sprawy podanej w odwołaniu, - z błędną - niesprostowaną dotychczas w jej sentencji, jak również w sentencji postanowienia tego organu z [...] listopada 2012 r. - datą wydania przez Wójta Gminy [...] uchylonej następnie przez organ odwoławczy decyzji; w przytoczonych rozstrzygnięciach jest "[...] grudnia 2012 r." podczas, gdy powinno być: "[...] grudnia 2011 r. ", - bez rozpatrzenia wszystkich zarzutów, wniesionych w odwołaniach, w tym także zarzutu T. o braku rozpatrzenia przez organ I. instancji wariantu zaniechania przedsięwzięcia, czyli tak zwanego wariantu "zerowego". Uzasadniając skargę wskazano: - organ odwoławczy wypowiedział swoje stanowisko odnośnie zaskarżenia przez T. we wniesionym odwołaniu postanowienia RDOŚ, na które nie przysługiwało stronom wniesienia zażalenia; jednak wyrażenie tego stanowiska w kwestii tej części odwołania T. poczyniono wyłącznie w uzasadnieniu (na str. 8) decyzji - bez uwzględnienia tego w jej osnowie (rozstrzygnięciu) - we wstępie; działanie organu odwoławczego doprowadziło do sytuacji sprzecznej z prawem administracyjnym - nastąpiła rażąca niespójność pomiędzy osnową a uzasadnieniem wydanego rozstrzygnięcia; ma to, istotny wpływ na wynik wydanego, niepełnego wskutek opisanej wady prawnej rozstrzygnięcia, co może w dalszej kolejności skutkować dezorientacją organu I. instancji (Wójta Gminy [...]), który w zaskarżonej decyzji kasacyjnej został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji omawianego przedsięwzięcia; w powtórnie prowadzonym postępowaniu organ I. instancji nie będzie miał jasności w zasadniczej kwestii - czy powinien zasięgnąć ponownie stanowiska organów z nim współdziałających przy ponownym wydawaniu decyzji środowiskowej, czy też nie, - "podtrzymana prawidłowość treści", w tym uzasadnienia postanowienia RDOŚ (str. 8 skarżonej decyzji). jest sprzeczna z przepisami ustawy o ocenach i świadczy o tym, że zaskarżone na podstawie art. 142 K.p.a. postanowienie RDOŚ nie zostało rozpatrzone wnikliwie przez organ odwoławczy przy rozpatrywaniu odwołań wniesionych przez strony postępowania; z analizy treści tego postanowienia, w tym z jego uzasadnienia, jednoznacznie bowiem wynika, że organ przy uzgadnianiu w sposób oczywisty pominął tak ważne kwestie jak bliskie położenie lokalizacji wiatraka do granic dwóch obszarów sieci Natura 2000 - obszaru specjalnej ochrony ptaków "[...]" i specjalnego obszaru ochrony siedlisk przyrodniczych "[...]"; nie można więc uznać za zasadne stanowisko przedstawione przez organ odwoławczy, jakoby brak wzmianki o występowaniu tych dwóch, ważnych w unijnym systemie ochrony przyrody obszarach w postanowieniu RDOŚ, w tym w jego uzasadnieniu, mógł być "wytłumaczony" poruszeniem tej problematyki w raporcie; samo poruszenie problematyki dotyczącej ewentualnego konfliktu przedsięwzięcia z obszarowymi formami ochrony przyrody, w tym o randze unijnej, w raporcie, nie może zwolnić organu współdziałającego w zakresie ochrony środowiska od samodzielnej oceny tej problematyki i ustosunkowania się do treści raportu tym zakresie, - dokonano błędnej wykładni ustawowego obowiązku rozpatrzenia prognozowanych oddziaływań skumulowanych z procedowanym przedsięwzięciem; nie można się więc zgodzić z twierdzeniem, że: "Tym samym ocena zagrożeń planowanego przedsięwzięcia może być dokonywana w odniesieniu do stanu istniejącego w chwili jej dokonywania" - gdyż stanowisko takie jest sprzeczne z zasadą przezorności określoną w dyrektywie Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t.2 s.102 ze zm.), - organ rażąco błędnie ustalił również stan faktyczny dotyczący analogicznego przedsięwzięcia (budowa drugiej siłowni wiatrowej) na działce nr ew. [...]; stwierdzono, jakoby postępowanie administracyjne dotyczące tamtej siłowni zostało umorzone; do skargi złączono dokumenty, z których strona wywodzi, że ustalenia te są błędne, - mylne jest twierdzenie jakoby 21-dniowy termin na wniesienie przez społeczeństwo uwag i wniosków w postępowaniu, w ramach którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko, miał charakter wyłącznie "instruktywny" – patrz: art. 35 ustawy o ocenach, - nie było żadnych podstaw do przyznania racji poglądowi jakoby ocena wpływu danego przedsięwzięcia na krajobraz nie mogła przesądzać o wyniku postępowania; przepisy ustawy o ocenach poświęcają wiele miejsca konieczności wyczerpującego rozpatrzenia tego typu oddziaływania (patrz - np. art. 63 ust. 1 pkt. 2 lit. g, art. 66 ust. 1 pkt. 7 lit. b i d tej ustawy), - nie wiadomo dlaczego organ odwoławczy przychylił się do wersji zdarzeń w trakcie rozprawy administracyjnej - jakoby część uczestników tej rozprawy wyszła z sali przed przeczytaniem na głos i podpisaniem sporządzonego z tej czynności protokołu przez jej uczestników - podanej przez Wójta Gminy [...] i - tym samym - nie dał wiary, bez żadnego uzasadnienia przeciwstawnemu twierdzeniu jednej z odwołujących się stron postępowania - osobie, która była obecna na tej rozprawie i przedstawiła w swoim odwołaniu całkiem inny od informacji Wójta obraz zdarzeń; przyjęte przez organ - spośród przedstawionych mu przeciwstawnych - stanowisko powinno być rzetelnie uzasadnione, tym bardziej gdy dotyczy ono spraw istotnych dla dokonania oceny przeprowadzenia przez organ I. instancji procedury związanej z udziałem społeczeństwa, - powoływanie się w zaskarżonej decyzji na "dane dostępne w internecie" (druga połowa str. 7 uzasadnienia), przy ocenie wpływu emitowanych podczas pracy wiatraka elektrycznego infradźwięków na zdrowie ludzkie - nieomówionego w sporządzonym raporcie - bez podania chociażby konkretnego linku, z którego wyciągnięto wniosek, że oddziaływanie tego typu nie wystąpi przy pojedynczej siłowni wiatrowej - jest kolejnym dowodem na to, że twierdzenia umieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są. gołosłowne i świadczą tylko o rażącym naruszeniu obowiązków wynikających z art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a., - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu T. od decyzji organu I. instancji, w tym również zarzutu braku rozpatrzenia w uzasadnieniu tej decyzji wariantu odstąpienia od realizacji omawianego przedsięwzięcia; obowiązek rozpatrzenia i rzetelnego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów zgłoszonych w odwołaniach od decyzji organu I. instancji spoczywa na organie odwoławczym także wtedy, gdy - tak jak w omawianym przypadku - wydaje on decyzję o charakterze kasatoryjnym; ustalenia przyjęte bowiem w trakcie tak zakończonego postępowania odwoławczego będą następnie wiązać organ I. instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, - o braku rzetelności w trakcie postępowania odwoławczego, może świadczyć fakt ustawicznego błędnego podawania daty wydanej przez Wójta Gminy [...] decyzji, uchylonej następnie zaskarżoną decyzją, Wniesiono o uchylenie decyzji organów. obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. W trakcie rozprawy inwestor wniósł o oddalenie skargi i świadczył, że w toku postępowania przed organem I. instancji, w następstwie wydania zaskarżonej decyzji kasatoryjnej, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydał ponowne postanowienie w przedmiocie uzgodnienia (z [...] października 2012 roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.. Prawidłowe są konkluzje organu, co do potrzeby wydania decyzji kasatoryjnej w niniejszej sprawie z uwagi na wadliwość raportu. Ich ponowne przytaczanie z uwagi na szczegółowe uprzednie zreferowanie byłoby zbyteczne. Nie są one również kwestionowane przez stronę skarżącą. Odnosząc się do zarzutów skargi wypada skonstatować, co następuje. Trafnie wskazano, że uchybiono treści art. 142 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. nie eliminując z obrotu prawnego wadliwego postanowienia RDOŚ. Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w postanowieniu organu odwoławczego z [...] listopada 2012 r., wydanym w związku z art. 111 § 1 i 1b K.p.a., jakoby nie było dopuszczalne, w ramach rozpatrzenia środków odwoławczych od decyzji, także rozstrzygniecie eliminujące z obrotu prawnego niezaskarżalne w zwykłym trybie (poprzez wniesienie zażalenia – patrz art. 77 ust. 7 ustawy o ocenach) wadliwego postanowienia w przedmiocie uzgodnienia. W ocenie Sądu tego rodzaju poglądy, wyrażane wcześniej w doktrynie czy judykaturze, mogły dotyczyć innych przypadków niż obecne uregulowania procesowe, gdy niezaskarżalne w zwykłym trybie postanowienie jest jednocześnie wiążące dla organu prowadzącego sprawę główną (ma formę "uzgodnienia") np., co do konkretnych warunków realizacji przedsięwzięcia (art. 77 ust. 4 pkt 1 in fine i art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy o ocenach). Sąd podziela w tym zakresie poglądy wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1035/12 – dostępny w CBOSA). Równocześnie w przedmiotowej sprawie istniały oczywiste przesłanki ku uchyleniu zakwestionowanego postanowienia RDOŚ. Wydano je bowiem niewątpliwie przedwcześnie, gdyż na podstawie nie pełnego materiału dowodowego, którym jest m.in. raport. Dokument ten ma kluczowe znaczenie przy uzgodnieniu, o czym świadczy wskazany expressis verbis obowiązek jego przedłożenia organowi uzgadniającemu (art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy o ocenach). Z kolei jednak postanowienie w przedmiocie uzgodnienia, skoro nie służy na nie zażalenie, nie ma charakteru niewzruszalnego, co wynika a contrario z art. 126 in fine K.p.a. (patrz tak np. wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1021/11, gdzie wywiedziono, że charakter nie wzruszalny mają postanowienia, na które przysługuje zażalenie – dostępny w CBOSA). Odmienna interpretacja znaczenia zasady stosowania trybów zmiany decyzji wyłącznie do postanowień, na które służy zażalenie (a więc są także zaskarżalne do sądu administracyjnego), prowadziłaby do absurdalnego wniosku jakoby pozostałe postanowienia, nawet te rażąco wadliwe a jednocześnie wiążące dla organu wydającego statecznie decyzje - nie mogły zostać wyeliminowane z obrotu prawnego w inny sposób niż gdy są zaskarżone w odwołaniu, w myśl art. 142 K.p.a. Reasumując, brak zastosowania do tego rodzaju postanowień reguł wynikających z art. 16 K.p.a. a dotyczącego expressis verbis decyzji, oznacza, że postanowienie, które jest w istocie wydawane wyłącznie na wniosek organu prowadzącego postępowanie główne, może zostać wobec złożenia ponownego wniosku zmienione lub ewentualnie może zostać wydane nowe postanowienie zastępujące uprzednie (dorozumiana zmiana uprzedniego stanowiska - postanowienia). W rozpoznawanej sprawie, jak wyjaśnił inwestor (k. 103), został złożony wniosek i wydano ponowne postanowienie w przedmiocie uzgodnienia. Stąd trafne są wprawdzie wywody skargi, jakoby nie wyeliminowanie z obrotu postanowienia RDOŚ (jak wskazano wcześniej wadliwego) mogłoby rodzić wątpliwości, co do potrzeby dokonania ponownego uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Jednak - wobec realiów niniejszej sprawy, gdzie uzgodnienia faktycznie ponowiono - obawa tego rodzaju ma charakter czysto teoretyczny. W danym przypadku uchybienie przepisom postępowania (art. 138 § 2 w zw. z art. 142 K.p.a.), polegające na nie uchyleniu wadliwego postanowienia, a nawet wyrażeniu poglądu, że jest to procesowo niemożliwe (patrz uzasadnienie postanowienia z [...] listopada 2012 r.), nie miało istnego wpływu na wynik sprawy, a więc, tym bardziej nie mogło go mieć, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Wobec, na skutek wydania zaskarżonej decyzji kasacyjnej, ponownego rozpoznawania sprawy, co do meritum zarówno przez organ I. instancji jak i organ uzgadniający, nieuprawnione byłoby wyraźnie przez Sąd stanowiska, co do kwestii przesądzonych ostatecznie w aktach, które zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Należy w tym kontekście wskazać, że organy orzekające w sprawie nie są związane oceną prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji kasatoryjnej (co błędnie twierdzono w skardze). K.p.a. nie zawiera bowiem norm analogicznych do zawartych w art. 153 czy art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego, mylne oceny zawarte w kwestionowanym orzeczeniu nie mogą stanowić przesłanki do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Wypada jedynie wskazać, że szereg zarzutów skargi jest zasadnych. Należy do nich: - uwaga (trafnie uzasadniona w skardze z przywołaniem stosownych regulacji), że kwestie oceny ingerencji w krajobraz stanowią integralną część procedury ocen oddziaływania na środowisko; można jedynie dodać że krajobraz stanowi jeden z elementów środowiska - art. 3 pkt 39 ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.); wobec tego wnikliwe rozważenie uwag w tym zakresie, podnoszonych w toku postępowania, było obowiązkiem organu orzekającego co do meritum w sprawie; celem bowiem postępowania w sprawie ocen oddziaływania na środowisko jest analiza wpływu przedsięwzięcia na środowisko jak również możliwości oraz sposobów zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy o ocenach), natomiast konkretne warunki służące realizacji tego celu (sposób zapobiegania i zmniejszania) są określane w decyzji środowiskowej w związku z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b i c, pkt 2 lit b oraz ust. 2 ustawy o ocenach; uznanie za trafne stanowiska organu odwoławczego oznaczałoby de facto niezasadność analizowania wpływu przedsięwzięć na krajobraz na etapie procedury ocen, co uchybiałoby konieczności analizy pełnego oddziaływania na środowisko i poszukiwania środków minimalizujących oddziaływanie, jak również np. określanie - w pewnych przypadkach - w ramach procedury ocen, środków kompensujących, mając na uwadze, że np. definiowana ustawowo kompensacja przyrodnicza służyć ma również zachowaniu walorów krajobrazowych (art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 9 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy o ocenach); reasumując sam fakt, że kwestie tzw. ładu przestrzennego są rozważane także na etapie wydania decyzji o warunkach zabudowy, nie zwalnia z potrzeby rozważania wpływu przedsięwzięcia na krajobraz na etapie procedury ocen oddziaływania na środowisko, - wskazanie w skardze, że termin wnoszenia uwag przez społeczeństwo nie ma charakteru instrukcyjnego, co oznacza, że zgłoszenie uwag po terminie nie rodzi obowiązku po stronie organu administracji, aby zostały one rozpatrzone, czemu daje sie wyraz w uzasadnieniu orzeczenia; jednakże ewentualne odniesienie się do uwag wniesionych po terminie nie stanowi żadnego istotnego uchybienia, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, - zarzut, że organ nie odniósł się szczegółowo do kwestii ewentualnych nieprawidłowości dotyczących przeprowadzenia rozprawy administracyjnej; jednak kwestia ta - wobec nie wywiedzenia, jakie kluczowe ustalenia faktyczne w kwestii oddziaływania lub możliwych środków zapobiegawczych nie zostały w następstwie ewentualnych nieprawidłowości ustalone – kwestia ta nie może mieć istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, - wskazanie, że nie jest wyczerpujące uzasadnienie w zakresie wykluczenia znaczącego oddziaływania infradźwięków w następstwie eksploatacji pojedynczej turbiny, zwłaszcza w kontekście nie przywołania źródła informacji w tym zakresie przez organ odwoławczy (dane w internecie to zbyt ogólnikowe określenie), kwestii te będzie musiał wyjaśnić precyzyjnie organ procedujący ponownie w sprawie, - zauważono, że dotąd nie sprostowano błędnie podanej daty wydania decyzji organu I. instancji w części wstępnej zaskarżonej decyzji; wadliwość tego rodzaju nie może mieć jednak wpływu na wynik sprawy, - trafnie zauważa się, że realizacja szeregu tego samego rodzaju obiektów w niewielkim oddaleniu może prowadzić do kumulacji oddziaływań, co należałoby mieć na uwadze analizując dopuszczalność realizacji przedsięwzięcia i ewentualnie – warunki; celnie z kolei ripostuje organ administracji, że nie jest możliwe obecnie wywiedzenie określonych ograniczeń, gdy występuje jedynie hipotetyczna możliwość kumulacji z obiektów, które nie są jeszcze realizowane, i co do ich budowy - przez innych inwestorów - nie można mieć pewności (stosowne decyzje uprawniają lecz nie zobowiązują inwestorów); nie ma wobec tego kluczowego znaczenia, czy prowadzone jest odrębne postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla innego obiektu (kwestie błędnych ustaleń podnoszone w skardze); w tej sytuacji jednak rolą organu administracji właściwego w danej sprawie jest - wobec ujawnienia tego rodzaju okoliczności – wnikliwe rozważenie, czy nie ma potrzeby nałożenia - w decyzji środowiskowej -obowiązku przeprowadzenia ponownej procedury ocen na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę, na zasadzie art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy o ocenach, w szczególności wobec możliwości zaistnienia przesłanek z art. 82 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. Chybione są natomiast następujące zarzuty skargi: - nie jest uprawniony pogląd jakoby o wadliwości postanowienia RDOŚ mógł przesądzać fakt, że w jego uzasadnieniu nie odnotowano faktu bliskiego położenie planowanego wiatraka do granic dwóch obszarów sieci Natura 2000; o wadliwości mogłoby świadczyć zawarcie konstatacji o braku tego rodzaju terenów w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, co by wskazywało na błędne ustalenia stanu faktycznego podlegającego ocenie, - przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, ze wskazaniem potrzeby uzupełnienia dokumentacji w kontekście wariantów przedsięwzięcia, organ odwoławczy nie był obowiązany zajmować stanowiska, co do meritum, gdy chodzi o wskazywany przez wnoszące odwołanie T. wariantu braku realizacji inwestycji. Sąd z urzędu dodatkowo podnosi, że nie jest trafne twierdzenie organu, jakoby bez znaczenia była kwestia czy planowane do zastosowania urządzenia są nowoczesne, czy też są wycofywanymi z eksploatacji z uwagi na określone wady (np. znaczna uciążliwość dla otoczenia itp.). Wprawdzie przedmiotowa instalacja nie jest objęta obowiązkiem stasowania najlepszych dostępnych technik, w rozumieniu art. 3 pkt 10 w zw. z art. 201 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jednak w świetle art. 143 pkt 6 i 8 wskazanej ustawy technologia stosowana we wszystkich nowouruchamianych instalacjach powinna spełniać wymagania, przy których określaniu uwzględnia się w szczególności wykorzystywanie porównywalnych procesów i metod, które zostały skutecznie zastosowane w skali przemysłowej oraz postęp naukowo-techniczny. W tym świetle nie można uznać, aby podnoszone kwestie (przestarzała technologia, rodząca znaczniejsze uciążliwości dla środowiska) mogła być uznana za pozostającą poza granicami przedmiotowej sprawy. Organ winien rozważyć, czy nie jest zasadne nałożenie określonych ograniczeń w tym zakresie. Konieczne jest w tym przypadku racjonale ważenie interesu publicznego (kwestie ograniczenia oddziaływania w tym np. w kontekście sąsiedztwa obszarów sieci Natura 2000) oraz uzasadnionych interesów inwestora (koszty ekonomiczne zastosowania różnych rozwiązań technicznych). Okoliczność, że obowiązek przestrzegania wymagań wynikających z art. 143 został wskazany expressis verbis w regulacjach dotyczących pozwoleń emisyjnych, nie oznacza ze reguła ta może być pominięta w procedurze ocen oddziaływania na środowisko. Należy bowiem podkreślić, że w przypadku decyzji środowiskowej prawodawca nie określa enumeratywnie katalogu regulacji normatywnych o charakterze materialnoprawnym, które należy mieć na uwadze na etapie ocen oddziaływania na środowisko (wyjątkiem jest wskazanie dwu przesłanek negatywnych w art. 81 ust. 2 i 3 ustawy o ocenach). Wadliwie również organ administracji skonstatował, jakoby decyzja środowiskowa nie naruszała prawa, gdy przedsięwzięcie zgodnie z wytycznymi decyzji środowiskowej oraz przy założonych w raporcie rozwiązaniach minimalizujących negatywne oddziaływania, nie powinno powodować zagrożenia dla środowiska naturalnego. W istocie decyzja środowiskowa nie jest wadliwa, gdy środki potrzebne dla osiągnięcia celu zostaną wskazane w samej decyzji (poprzez określenie warunków w jej sentencji lub w ramach charakterystyki przedsięwzięcia (w myśl art. 82 ust. 3 ustawy o ocenach), a nie gdy tylko są zawarte w niej stosowne "wytyczne". Uwaga ta ma istotne znacznie, gdyż wynika stąd, że rolą organu (także odwoławczego) jest analiza, czy stosowne warunki (te istotne z punktu wiedzenia ograniczenia oddziaływania) zostały w raporcie wskazane a następnie prawidłowo przetransponowane do decyzji środowiskowej, a przede wszystkim, czy są one stosownie konkretne i precyzyjne (patrz wyroki: NSA sygn. akt II OSK 2319/10, WSA sygn. akt IV SA/Wa 2094/09, 2017/10, 1637/11, 706/12, 2795/12 – dostępne w CBOSA). Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I. instancji rozważanie tej kwestii przez Sąd in concreto byłoby w niniejszej sprawie bezzasadne. Powinien to mieć natomiast na uwadze, orzekający ponownie w sprawie właściwy organ administracji. Nie jest konsekwentne uzasadnienie orzeczenia, w którym z jednej strony wywodzi się, jakoby organ I. instancji wystarczająco odniósł się do zgłoszonych uwag oraz wskazał jak uwzględniono wyniki uzgodnień a jednocześnie zwraca się uwagę na potrzebę szerszego uzasadnienia stanowiska. Wskazane wyżej wadliwości (naruszenie przepisów postępowania, co do obowiązku właściwego uzasadnienia orzeczenia – art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a.) nie mogły mieć jednak wpływu na wynik sprawy (zasadność wyeliminowania z obrotu decyzji organu I. instancji). Stąd Sad skargę oddalił. Wobec wskazanego braku przesłanek do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, którą uchylono orzeczenie organu I. instancji, nie mógł być uwzględniony wniosek Strony skarżącej o uchylenie, w myśl art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także orzeczenia Wójta Gminy [...]. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.