IV SA/Gl 514/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi G.K. i S.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od organu na rzecz każdego ze skarżących kwotę po 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia [...]Nr [...] stwierdził u I. C. chorobę zawodową – astmę oskrzelową, wymienioną w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja została wydana w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które wykazało narażenie zawodowe na w środowisku pracy na pyły organiczne pochodzenia roślinnego (pyły mąki pszennej i żytniej) oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]nr Nr [...]. Jak wynika z tego orzeczenia, analiza narażenia zawodowego, dokumentacji medycznej, wyniki badania podmiotowego i podmiotowego oraz całokształt obserwacji klinicznej, w szczególności wyniki testów alergologicznych, próby farmakodynamicznej z histaminą oraz testu prowokacyjnego z mąką pszenną dawały podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Odwołania od tej decyzji (datowane na dzień 29 luty 2012 r.) złożyli przedsiębiorcy prowadzący zakłady pracy, w których zatrudniona była I. C.: Zakład A z siedzibą w C. oraz Zakład B w C. Odwołania miały identyczną treść, zgodnie z którą wnoszący je stwierdzili, iż środowisko pracy nie stwarzało narażenia na chorobę zawodową. Ustalenia takie poczyniono w wyniku konsultacji z zakładowym lekarzem medycyny oraz firmą zajmującą się pomiarami środowiskowymi. Pismami procesowymi z dnia 29 marca 2012 r., identycznymi w treści, pełnomocnik obu wskazanych wyżej zakładów pracy (przedsiębiorców) podniósł zarzut naruszenia art. 7 i 77 oraz art. 11 k.p.a. ze względu na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób nierzetelny i niewyczerpujący, co skutkowało niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i wydaniem decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, na podstawie ustaleń hipotetycznych, a nie kategorycznych zawartych w orzeczeniu lekarskim. Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji celem uzupełnienia postępowania dowodowego. Ponadto załączył opinie – sprawozdanie z badań środowiskowych nr [...] i nr[...], sporządzone przez mgr inż. R. S. z Laboratorium A z dnia 26 marca 20012 r. w celu wykazania, iż stężenie pyłków maki pszennej i żytniej w zakładach pracy prowadzonych przez mocodawców pełnomocnika nie przekracza dopuszczalnych norm. Dodatkowo pełnomocnik wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy, biegłego z zakresu pulmonologii i biegłego z zakresu alergologii na okoliczność ustalenia przyczyn wystąpienia astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa u I. C. Pełnomocnik kwestionował przyjętą przez organ I instancji tezę o wystąpieniu narażenia zawodowego w środowisku pracy ze względu na brak szkodliwych czynników mogących wpływać na zdrowie pracowników i tym samym brak możliwości uznania, iż czynniki takie mogły spowodować powstanie choroby zawodowej u I. C. W wyniku wniesionych odwołań [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu decyzji przywołano, w pierwszym rzędzie, przepis art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie którym za chorobą zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym ". Postępowanie wyjaśniające wykazało, że w/wym. pracowała w warunkach narażenia na pył mączny w latach 2001-2007 w Zakładzie A z siedzibą w C. oraz w latach 2008 – 2011 w Zakładzie B w C. jako sprzedawca - przyjmując, wykładając i sprzedając pieczywo. Jak podkreślił organ odwoławczy, w przypadku chorób o podłożu alergicznym (astma, nieżyt nosa) nie jest istotne stężenie alergenu, bowiem do tej pory nie określono stężenia czynnika alergizującego, który powoduje wystąpienie choroby alergicznej. Stężenia związków uczulających często są tak małe, że bywają pomijane w opisie narażenia zawodowego. I. C. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych rozpoznali chorobę zawodową – astmę oskrzelową w oparciu o dane wywiadu chorobowego, analizę dokumentacji medycznej, wyniki badania podmiotowego i przedmiotowego, wyniki badań czynnościowych układu oddechowego u w/w , całokształt obserwacji klinicznej przeprowadzonej w IMPiZS w S. (od 3 do 19 października 2011 r.), w tym zwłaszcza wyniki testów alergologicznych, próby farmakodynamicznej z histaminą oraz testu prowokacyjnego z mąka pszenną, jak również wyniki badań przeprowadzonych w Oddziale Alergologii [...]UM w K., w wyniku których rozpoznano astmę oskrzelową. Odpowiadając na wnioski dowodowe pełnomocnika reprezentującego właściciela zakładu pracy organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wskazuje, że wyłącznie pracownik jest podmiotem upoważnionym do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, a co za tym idzie brak było podstaw prawnych aby skierować stronę, na wniosek zakładu pracy, na badania prowadzone przez biegłych w zakresie medycyny pracy, pulmonologii i alergologii w placówce medycznej II stopnia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedsiębiorcy, prowadzący zakłady pracy, w których I. C. była zatrudniona w latach 2001 – 2007 i 2008 – 2011 G. K. i S. K., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata R. K., wnioskowali o uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargi zawierają identyczne zarzuty oraz analogiczne uzasadnienie podnoszonych zarzutów, różnią się jedynie pewnymi szczegółami wiążącymi się z okresem zatrudnienia u poszczególnych pracodawców. Wobec zaskarżonej decyzji podniesiono następujące zarzuty: Po pierwsze -- naruszenia art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji gdy naruszenie przez organ pierwszej instancji pkt. 6 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, § 8 ust. 2 tego rozporządzenia oraz art. 7,77,11 i 107 § 3 k.p.a. nakazywało zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 lub art. 138 § 2 k.p.a.. Po drugie - naruszenia art. 11 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów i wniosków składanych w toku postępowania odwoławczego oraz nieprzedstawienie uzasadnienia takiego stanowiska, Po trzecie – naruszenie art. 136 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, co do którego to dowodu wniosek został złożony w piśmie uzupełniającym odwołanie. W ocenie stron skarżących, analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu II instancji wskazuje, iż w niniejszej sprawie organ ten w zasadzie nie przeprowadził analizy stawianych zarzutów i w konsekwencji nie wyjaśnił powodów, dla których nie uznał ich zasadności. W skardze G. K. podkreślono, że szczególne znaczenia ma przedstawiona analiza czasokresu zatrudnienia I. C. w zakładzie prowadzonym przez skarżącą, gdzie wykonywała ona obowiązki pracownicze na do 31 sierpnia 2004 roku, po czym w okresie od 1 września 2004 do 31 sierpnia 2007 roku przebywała na urlopie wychowawczym. Oznacza to, że okres pracy w narażeniu zawodowym zakończył się 31 sierpnia 2004 roku. Okoliczność ta zdaniem strony skarżącej jest o tyle istotna, że zgodnie z załącznikiem powołanego rozporządzenia Rady Ministrów (zob. pkt 6), w przypadku astmy oskrzelowej ( w tym miejscu w skardze wskazano na alergiczny nieżyt nosa, która to choroba była przedmiotem innego postępowania, natomiast w świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, iż skarga z dnia 24 maja 2012 r. dotyczy astmy oskrzelowej), wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym powinno nastąpić w okresie do 1 roku. Wobec tego, ze względu na upływ wskazanego okresu, należy wykluczyć istnienie związku pomiędzy pracą w zakładzie skarżącej a stwierdzonym u I. C. schorzeniem. Poza tym, należało wziąć pod uwagę fakt, iż od 2004 r. skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym, stąd ten okres czasu między zakończeniem pracy a wystąpieniem schorzenia był w istocie jeszcze dłuższy. Natomiast w skardze S. K. poniesiono, iż I. C. w trakcie 3,5 rocznego zatrudnienia wprowadzonym przez niego zakładzie 250 dni przebywała na zwolnieniu lekarskim, stąd ewentualne narażenie na czynniki szkodliwe było zdecydowanie krótsze, aniżeli okres zatrudnienia Do tego rodzaju zarzutów organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji. Podniesiono, że skarżący wnosili o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych, do czego upoważniał ich art. 136 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a, a wniosek ten choć był zasygnalizowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie został przez organ odwoławczy merytorycznie rozpoznany, a powoływanie się na treść § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów jest niezrozumiałe. Zdaniem skarżącej przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest i było w niniejszej sprawie możliwe, albowiem zastosowanie art. 84 k.p.a. nie zostało wyłączone, a orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych są tylko jednym z dowodów w sprawie, co jednoznacznie wynika z § 8 ust. 1 rozporządzenia. Dowodem tym jest również opinia biegłego. Nie może również budzić wątpliwości, iż zgromadzenie w miarę szerokiego spektrum dowodów pozwala na dokonanie pełniejszej analizy i wyciągnięcie właściwszych wniosków. Niezależnie od tego istotne jest również i to, że błędne jest twierdzenie, iż to tylko pracownik może wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia, albowiem uprawnienie takie zostało również przyznane państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, co jednoznacznie wynika z § 8 ust. 2 rozporządzenia. Zdaniem skarżących, w sprawie istniały okoliczności poddające co najmniej w wątpliwości wnioski płynące z orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia, tym bardziej, że wnioski te nie miały charakteru kategorycznego. Dodatkową okolicznością uzasadniająca takie wątpliwości były wyniki badań zawarte w ekspertyzach nr [...] i [...]. Dokumenty ten zostały złożone w toku postępowania odwoławczego, a organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do wyników i wniosków zawartych w przedmiotowych ekspertyzach. Wskazano nadto, że uzasadnienie decyzji pierwszo instancyjnej, ze względu na swoja lakoniczność, nie spełnia wymogów stawianych uzasadnieniu, określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Wskazał, że I. C. pracowała w warunkach narażenia na pył mączny w zakładach skarżących w latach 2001-2007 i 2008 -2011 (wyłączając okres urlopu wychowawczego i zwolnienia lekarskie). Dodatkowo wyjaśniono, iż w przypadku chorób o podłożu alergicznym (np. astma, nieżyt nosa) nie jest istotne stężenie alergenu oraz okres narazenia na czynnik alergizujący, a sam fakt kontaktu z czynnikami alergizującymi, bowiem zgodnie z piśmiennictwem naukowym ("Choroby zawodowe" prof. K. Marka) sam fakt jednorazowego, nawet bardzo krótkiego kontaktu z czynnikami powodującymi alergię, może spowodować wystąpienie schorzenia alergicznego. Do tej pory nie określono bowiem stężenia czynnika alergizującego, który powoduje wystąpienie choroby alergicznej. Stężenia związków uczulających często są tak małe, że bywają pomijane w opisie narażenia zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: [...]PWIS) z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] Nr [...] którym to stwierdzono u I. C. chorobę zawodową – astmę oskrzelową, wymienioną w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższych regulacji szczególnego podkreślenia wymaga, że stwierdzenie choroby zawodowej przez organo inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym czasami w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie- wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Przywołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, podjęte na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p., określiło wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Wobec tego rozpoznanie choroby zawodowej powinno przebiegać na zasadach i w trybie przewidzianym w tym rozporządzeniu. Zgodnie z § 5 ust. 1 właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych oraz jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (ust. 2 § 5). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika . Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. W ocenie Sądu, każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem, co do zasady, związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2010 r., I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." I. C. ubiegała się o stwierdzenie u niej choroby zawodowej, wskazanej z pozycji 6 załącznika do rozporządzenia z 2009 r., tj. astmy oskrzelowej. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym określono na 1 rok. Jak wynika z uzasadnień decyzji podjętych przez organy orzekające w sprawie, pierwsza z podanych wyżej przesłanek zaistniała w sposób nie budzący wątpliwości. U I. C., w wyniku przeprowadzonych badań, stwierdzono bowiem astmę oskrzelową. Natomiast zachodzą wątpliwości co do spełnienia drugiej i trzeciej przesłanki, a więc co do kwestii wykonywania przez nią pracy w narażeniu zawodowym a w ślad za tym i co do związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym a stwierdzonym u niej schorzeniem. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że I. C. pracowała w warunkach narażenia na pył mączny w latach 2001-2007 w Zakładzie A w C. jako sprzedawca oraz w latach 2008-2011 w Zakładzie B w C. (wyłączając okres urlopu wychowawczego i zwolnienia lekarskie) jako sprzedawca - przyjmując, wykładając i sprzedając pieczywo. I. C. została poddana badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]), gdzie lekarze specjaliści, na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, rozpoznali chorobę zawodową – astmę oskrzelową. Z ich opinii wynika, że dolegliwości takie jak: wodnisty katar, kichanie, łzawienie oczu, poranny suchy kaszel i duszność napadowa pojawiły się około 3 lata temu. Od 2010 r. jest leczona w Poradni Alergologicznej w Z. W czasie pobytu diagnostycznego w Oddziale Alergologii [...]UM w K. w okresie od 31 maja do 2 czerwca 2011 r. rozpoznano u niej astmę oskrzelową. W związku z koniecznością wykonania testów alergologicznych w warunkach szpitalnych została skierowana na obserwację kliniczną do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie przebywała od 3 do 19 października 2011 r. Wskazano w opinii, że w trakcie hospitalizacji badaniem fizykalnym nie stwierdzono objawów obturacji w drzewie oskrzelowym. Badanie spirometryczne wykonane po odstawieniu leków bronchodilatacyjnych nie wykazało zaburzeń sprawności wentylacyjnej płuc. Poziom całkowitego IgE w surowicy krwi był prawidłowy. Testy skórne wykonane metodą prick z pospolitymi alergenami środowiskowymi wypadły dodatnio z pyłkami drzew i chwastów, a także z alergenami środowiska pracy takimi jak mąka kukurydziana, mąka żytnia i roztocza magazynowe. Dodatkowo wykazano słabo dodatni odczyn z selerem oraz w teście śródskórnym uczulenie badanej na Pyralginę. Pozostałe testy były ujemne. Zaakcentowano, że podczas wykonywania testów prowokacyjnych wziewnych z mąką pszenną i żytnią obserwowano kliniczna manifestację alergii w obrębie błony śluzowej nosa oraz znamienny wzrost eozynofilii w wymazach. Stąd też biorąc pod uwagą oceną narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, wyniki badania podmiotowego i przedmiotowego oraz całokształt obserwacji klinicznej, w tym zwłaszcza wyniki testów alergologicznych oraz testów prowokacyjnych z mąką pszenną i żytnią lekarze diagności stwierdzili, że istnieją podstawy do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego. W tym miejscu należy podkreślić, iż bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest jednak tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa W wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r. II OSK 859/12 (LEX nr 1216779) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela: "Skoro orzeczenie lekarskie stanowi środek służący stwierdzeniu choroby zawodowej, to nie może ono budzić żadnych wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanej jednostki chorobowej. Organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej nie zawierającej pełnego i wyczerpującego uzasadnienia oraz wyjaśnienia, w sposób zrozumiały dla stron, zajętego w niej przez lekarzy stanowiska ani tym bardziej będącego sprzecznym z zebranym w sprawie materiałem dowodowym." W ocenie Sądu, przedmiotowe orzeczenie lekarskie budzi pewne wątpliwości, które powinny zostać wyjaśnione przez organy inspekcji sanitarnej przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u I. C. Wobec tego w dalszym postępowaniu [...]PWIS powinien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia następujących okoliczności: Po pierwsze – orzeczenie lekarskie nie wyklucza w żaden sposób innych, pozazawodowych przyczyn astmy oskrzelowej u I. C. Skoro stwierdzono w nim, iż testy skórne wykonane metodą prick z pospolitymi alergenami środowiskowymi wypadły dodatnio nie tylko z mąką żytnią (na działanie której była narażona w środowisku pracy), ale także z pyłkami drzew i chwastów, a także z alergenami takimi jak mąka kukurydziana i roztocza magazynowe to rodzi się pytanie o ewentualny wpływ tych czynników ( pozazawodowych w większości przypadków) na powstanie choroby zawodowej. Po drugie – orzeczenie, jak i decyzje organu I i II instancji, nie wyjaśniają w jaki sposób czynniki narażenia zawodowego (pył mączny) mogły spowodować astmę oskrzelową u I. C. w sytuacji, kiedy oddziaływanie tych czynników nie było zbyt intensywne i długotrwałe. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, powołując się na bliżej nie sprecyzowane opracowanie pt. "Choroby zawodowe" autorstwa prof. K. Marka stwierdza, iż nie jest istotne stężenie alergenu oraz okres narażenia na czynnik alergizujący, lecz kontakt z czynnikami alergizującymi, bowiem sam fakt jednorazowego, nawet bardzo krótkiego kontaktu z czynnikami powodującymi alergię, może spowodować wystąpienie schorzenia alergicznego. Do tej pory nie określono bowiem stężenia czynnika alergizującego, który powoduje wystąpienie choroby alergicznej. Stężenia związków uczulających często są tak małe, że bywają pomijane w opisie narażenia zawodowego. Stanowisko to nie odnosi się do astmy oskrzelowej, tylko do alergii, a ponadto kwestia ta powinna zostać wyjaśniona przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie. Po trzecie – w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy odniósł się jedynie formalnie do dowodów przedłożonych przez pełnomocnika skarżących w postaci sprawozdania (opinii) z badań środowiskowych nr [...] i nr [...], sporządzonych przez mgr inż. R. S. z Laboratorium A z dnia 26 marca 20012 r. w celu wykazania, iż stężenie pyłków maki pszennej i żytniej w zakładach pracy prowadzonych przez mocodawców pełnomocnika nie przekracza dopuszczalnych norm. Brak jest natomiast merytorycznej oceny tych dowodów. Przyjdzie w tym miejscu zauważyć, iż przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r. pozwala, a w zasadzie obliguje organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, do podejmowania określonych czynności w przypadkach, kiedy pojawiają się wątpliwości w sprawie. Jeżeli bowiem właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W ocenie Sądu organ odwoławczy, w sytuacji kiedy materiał dowodowy uznać trzeba za niewystarczający, był zobowiązany do skorzystania ze wskazanych wyżej uprawnień w celu jego uzupełnienia. Po czwarte - przepis art. 2351 k.p. wymaga ustalenia z "wysokim prawdopodobieństwem", że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego sporządzonego przez lekarza - specjalistę medycyny pracy w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] w przypadku I. C. zachodzą podstawy do rozpoznania z "przeważającym prawdopodobieństwem" alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego. Być może samo sformułowanie użyte w tym orzeczeniu jest niefortunne, jednakowoż pozostawia wątpliwość czy "przeważające prawdopodobieństwo" pozostaje równoznaczne z "wysokim prawdopodobieństwem". Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.