II GZ 517/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 358/13 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 358/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek R. D. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W ocenie Sądu I instancji pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez swojej winy. Zdaniem Sądu brak jednoznacznej regulacji normatywnej i niejednolitej linii orzeczniczej nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminowi. Również okoliczności dotyczące skarżącego – podeszły wiek, stan zdrowia – w sytuacji gdy jest on reprezentowany przed sądem przez profesjonalnego pełnomocnika, którego zadaniem jest dbałości o prowadzenie sprawy przed sądem z należytą starannością nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminowi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W.. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nastąpiło przy dochowaniu należytej staranności, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a zatem miało wpływ na wynik sprawy; 2. art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że na podstawie tego przepisu strona zobowiązana jest do udowodnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, w sytuacji gdy dla przywrócenia terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie okoliczności zachowania należytej staranności, co doprowadziło do odmowy przywrócenia odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a zatem miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w p.p.s.a. brak jest jednoznacznego przepisu rozstrzygającego kwestię rozpoczęcia biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu. W ocenie skarżącego, wobec działania zgodnego poglądem NSA, nie jest możliwie zarzucenie stronie postępowania braku należytej staranności w działaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostało łącznie 5 przesłanek: strona uchybiła terminowi do dokonania czynności, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin, uchybienie terminowi powoduje negatywne konsekwencje dla strony. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. W sprawie sporne jest, czy uchybienie terminowi było zawinione przez stronę. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Zakres pojęcia wina w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410), a więc także pełnomocnika strony. Jeżeli stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbicki, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 410). W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącego w zażaleniu kwestionuje de facto nie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, lecz postanowienie odrzucające skargę kasacyjną jako złożoną po terminie. Wobec tego, należy stwierdzić, że okoliczność złożenia skargi kasacyjnej po terminie wynikającym z art. 177 § 1 p.p.s.a. została już prawomocnie przesądzona i nie podlega ocenie na obecnym etapie postępowania. Oceniając więc li tylko winę w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie wykazał, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Co więcej stwierdził, że "wybrał jedną z dróg procesowych" dostępnych przy ustanowieniu pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja ta nie świadczy w żaden sposób, że pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi z przyczyn niezależnych od niego, dokładając należytej staranności w reprezentowaniu mocodawcy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.