III SA/Lu 51/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak,, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Burmistrz B. orzekł o odmowie wymeldowania J. J. z pobytu stałego z lokalu znajdującego się w miejscowości K. [...], Gmina B., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie brakiem spełnienia dyspozycji zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności. Po rozpatrzeniu odwołania A. W., decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody L., utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. J. zamieszkuje w lokalu znajdującym się w miejscowości K. [...]. Powyższe potwierdzili świadkowie oraz A. W. Organ przywołał treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do wymeldowania J. J., ponieważ nie nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Odnosząc się do zarzutu A. W., że J. J. został zameldowany bezprawnie, bez jego zgody, organ odwoławczy stwierdził, że z wyjaśnień J. J. wynika, że został zameldowany przez E. W., który ma w przedmiotowej nieruchomości ustanowioną dożywotnią służebność. Organ podał, że zgodnie z zeznaniami świadków, J. J. prowadzi wspólne gospodarstwo z E. W. Stosownie do art. 301 Kodeksu cywilnego osoba mająca służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Organ uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że J. J. w dacie zameldowania zamieszkiwał w lokalu, w którym został zameldowany. Nie można jednak definitywnie stwierdzić, kto potwierdził fakt jego pobytu na druku zgłoszenia zameldowania na pobyt stały, ponieważ druki są przechowywane przez pięć lat od daty zameldowania, a po tym terminie są anulowane. Organ podkreślił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w miejscu zameldowania. Zameldowanie w żaden sposób nie odnosi się do uprawnienia do lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. W. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 301 Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody L. z dnia [...] grudnia 2012 r. o odmowie wymeldowania J. J. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. [...], Gmina B. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z przywołanego wyżej przepisu (w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejscu pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2012 r. We wniosku tym skarżący zawarł dwa żądania: o wymeldowanie J. J. i o anulowanie czynności materialno technicznej polegającej na zameldowaniu J. J. Żądanie anulowania zameldowania J. J. było również mocno akcentowane w odwołaniu A. W. z dnia [...] listopada 2012 r. od decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu, organy administracji w niniejszej sprawie nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, ponieważ bezpodstawnie przyjęły, bez sprecyzowania treści wniosku z dnia [...] września 2012 r., że żądanie A. W. dotyczy wymeldowania J. J. Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a., żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W świetle dyspozycji art. 61 § 1 k.p.a., zasadniczym obowiązkiem organu administracji jest więc właściwe, precyzyjne ustalenie treści wniosku (podania) strony zwracającej się do niego o wydanie decyzji. Konieczność ustalenia tego wynika z zasady, że jednostka rozporządza swoim prawem. W tym zakresie strona dysponuje inicjatywą wszczęcia postępowania wynikającą z art. 61 § 1 k.p.a. Organ nie może zastępować strony w określeniu przedmiotu postępowania, gdyż tylko strona może rozporządzać swoim prawem (zasada dyspozycyjności), chyba że następuje wszczęcie postępowania z urzędu. Wobec powyższego wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, postępowanie w niniejszej sprawie było przeprowadzone bez wyjaśnienia istotnej okoliczności, czego dotyczy żądanie A. W. Jak już wyżej wspomniano w piśmie z dnia [...] września 2012 r. skarżący wniósł o wymeldowanie J. J. i o anulowanie czynności materialno technicznej polegającej na zameldowaniu J. J. na pobyt stały w lokalu położonym w miejscowości K. [...], Gmina B. Instytucja anulowania zameldowania jest instytucją odrębną od wymeldowania. Celem decyzji o anulowaniu zameldowania jest doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego istniejącego w dacie dokonania zameldowania ze stanem prawnym. Celem wymeldowania jest natomiast potwierdzenie, że dana osoba nie przebywa już w dotychczasowym miejscu pobytu. Inaczej mówiąc, wymeldowanie służy doprowadzeniu do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Organy administracji w niniejszej sprawie dysponując pismem z dnia 7 września 2012 r., zawierającym dwa odrębne żądania, mając na uwadze art. 7, 9 i 61 § 1 k.p.a., powinny zwrócić się do skarżącego o sprecyzowanie żądania. Obowiązkiem organów było wyjaśnienie skarżącemu prawnych i faktycznych konsekwencji określonego stanowiska. Postępowanie, w wyniku którego wydane zostały decyzje pierwszej i drugiej instancji, zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia treści żądania strony. W tym miejscu nadmienić należy, że przy ustalaniu, jaki charakter ma pismo procesowe strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w nim zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. O tym, jaki charakter ma mieć ostateczne pismo decyduje strona, ale w razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie stosownych informacji w ramach obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a., o jej sytuacji procesowej, przysługujących środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia - w tym celu, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1296/05). Z powyższych względów decyzja Wojewody L. z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz decyzja Burmistrza B. z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie wymeldowania J. J. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego znajdującego się w miejscowości K. [...], podlegały uchyleniu. Potraktowanie przez organy wniosku z dnia [...] września 2012 r. jako wniosku o wymeldowanie J. J., bez usunięcia wątpliwości co do treści żądania, stanowiło nieuprawnione wkroczenie w uprawnienia procesowe strony. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczne jest wyjaśnienie rzeczywistego żądania strony. Dopiero wówczas będzie możliwe dokonanie pełnej analizy stanu faktycznego i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia przez organ. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.