II SA/Wa 5/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Danuta Kania, Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat – oddala skargę – Komendant [...] Policji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania [...] D. K. – byłego policjanta KPP w [...] od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu decyzji podano, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. [...] D. K. zwrócił się o zaliczenie do wysługi lat w Policji dla celów uposażeniowych okresu pracy w Agencji Ochrony Mienia [...] od dnia [...] września 1990 r. do dnia [...] lutego 1991 r. oraz okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r. Do wniosku wymieniony załączył: – pismo Urzędu Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. informujące, iż Urząd nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o wykonywaniu przez D. K. pracy w gospodarstwie rolnym rodziców H. i A. K. w okresie od [..] września 1985 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r., położonym w miejscowości [...], – oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów z dnia [...] maja 2012 r., w którym oświadczył, iż w podanym okresie wykonywał prace w gospodarstwie rolnym rodziców o powierzchni 4,5 ha, w miejscowości [...], – zeznania świadków K. P. i K. G. potwierdzające, że D. K. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, – poświadczenie z Urzędu Gminy [...] stwierdzające, że D. K. był zameldowany na pobyt stały w miejscowości [...] w okresie od [...] lutego 1970 r. do dnia [...] czerwca 1986 r., – zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. potwierdzające, iż H. i A. K. byli posiadaczami gospodarstwa położonego we wsi [...] gm. [...] w latach 1966–1980 o pow. 2,31 ha, w latach 1980–1999 o pow. 4,26 ha, od 1999 r. do chwili obecnej o pow. 3,366 ha, – zaświadczenie z Zespołu Szkół Samochodowych i Licealnych nr [...] w [...] potwierdzające, że D. K. ukończył 5-letnie Technikum Samochodowe, w którym nauka trwała od [...] września 1985 r. do dnia [...] czerwca 1990 r., – oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2012 r.w którym podał, że dojeżdżał on do szkoły pociągiem ok. 80 min. w jedną stronę. Komendant Powiatowy Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. ustalił [...] D. K. wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 27 lipca 2012 r. w wysokości 22%. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 3, § 4 ust. 1 pkt 1, 4, 5 oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.). Ustalając wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat organ zaliczył [...] D. K. do wysługi uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego na dzień przyjęcia do służby w Policji, następujące okresy składkowe: w Policji – 1 dzień, w zakładach pracy – 5 miesięcy i 16 dni, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym – 2 miesiące i 25 dni, łącznie 8 miesięcy i 12 dni. Uwzględniając okres służby w Policji od [...] lutego 1991 r. do dnia złożenia wniosku, tj. [...] lipca 2012 r., który wynosi 21 lat 5 miesięcy i 11 dni, zaliczono wymienionemu do łącznej wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego 22 lata 1 miesiąc i 21 dni, oraz ustalono na dzień [...] lipca 2012 r. procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 22%. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie zaliczył [...] D. K. do wysługi uposażeniowej okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. z uwagi na fakt, iż wymieniony uczył się w tym okresie w szkole ponadpodstawowej – Technikum Samochodowym w [...], co uniemożliwiło mu wypełnienie przesłanki codziennej pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto, organ zauważył, iż w okresie od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] lutego 1986 r. wymieniony nie spełniał również innej ustawowej przesłanki domownika, gdyż nie miał ukończonych 16 lat. Od powyższej decyzji D. K. złożył odwołanie do Komendanta [...] Policji, wnosząc o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] lutego 1986 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r., przyznając w odwołaniu, iż zasadnie nie został mu zaliczony do celów uposażeniowych okres od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] lutego 1986 r., gdyż w tym okresie nie miał ukończonego 16 roku życia, jednakże nie zgodził się z organem w kwestii niezaliczenia do wysługi okresu od dnia [...] lutego 1986 r. do dnia 6 czerwca 1990 r. w wymiarze 4 lat 3 miesięcy i 18 dni. Odwołujący się zarzucił organowi przyjęcie, że nie pracował codziennie w gospodarstwie rolnym, wbrew dowodom z zeznań świadków, których to organ bezpodstawnie nie uwzględnił przy ocenie materiału dowodowego. Ponadto podniósł, iż powołane w decyzji wyroki sądowe są wyrwane z kontekstu i wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt OSK 650/10, w którym Sąd wyjaśnił, iż bez znaczenia pozostaje fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, o ile z całokształtu okoliczności wynikało, że nauka nie wykluczała pracy w gospodarstwie rolnym. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w [...], działając na podstawie art. 113 k.p.a. z urzędu sprostował w rozkazie personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oczywistą omyłkę pisarską, wskazując, iż w wierszu 15 od góry zamiast "na poziomie 22% winno być na poziomie 21%" oraz w wierszu 101 od góry zamiast "w wysokości 22% winno być 21%". Komendant [...] Policji nie stwierdził podstaw do uwzględnienia odwołania. Podzielając stanowisko organu I instancji, iż brak jest podstaw do zaliczenia okresu od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, organ odwoławczy podkreślił, że szkoła ponadpodstawowa, w której wnioskodawca pobierał naukę, oddalona była od jego miejsca zamieszkania o ok. 55 km. Zgodnie z oświadczeniem strony, dojazd pociągiem do szkoły zajmował 80 min. w jedną stronę, w szkole przebywał od godz. 7:00 do 13:00, zaś do lekcji przygotowywał się w pociągu. Praca na roli zajmowała mu 7-8 godz. dziennie w okresie zimowym oraz 8-10 godz. dziennie w okresie wiosennym do 16 godzin w okresie letnim. Odnosząc się do powyższego, organ stwierdził, iż nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, zadania domowe oraz przygotowanie się do zajęć szkolnych, jak wskazuje doświadczenie życiowe, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu potrzebnego na naukę, potrzebny był czas na dojazd do szkoły znacznie oddalonej od miejsca zamieszkania oraz czas na odpoczynek i posiłki. Nie sposób zatem uznać, iż mając tyle obowiązków, młody człowiek mógł jeszcze świadczyć pracę o charakterze stałym w gospodarstwie rolnym. W ocenie organu odwoławczego, strona mogła co najwyżej wykonywać jedynie prace zwyczajowo wymagane od członków rodziny rolnika, w tym od dzieci, które nie miały charakteru stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Odnosząc się do przedstawionych przez wnioskodawcę zeznań świadków z dnia [...] maja 2012 r., uzupełnionych następnie pismami z dnia [...] sierpnia 2012 r. Komendant [...] Policji stwierdził, iż organ I instancji mógł odmówić im wiarygodności, gdyż w obydwu przypadkach zeznania te nie są oparte na ciągłej obserwacji, gdyż obaj świadkowie we wnioskowanym okresie nie przebywali stale w miejscu zamieszkania, gdyż pracowali zawodowo w [...], oddalonej od ich miejsca zamieszkania ok. 55 km. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż zgromadzony w sprawie obszerny materiał dowodowy dowodzi, iż wnioskowany okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. nie miał charakteru pracy stałej, a tym bardziej praca ta nie stanowiła głównego źródła utrzymania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Policji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1984 r. nr 24, poz. 133 ze zm.), szczególnie w kwestii określenia "pracy o charakterze stałym". Podniósł też, iż bezpodstawnie odmówiono wiarygodności wskazanych przez niego świadków. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zaliczenie mu do wysługi lat okresu od dnia [...] lutego 1986 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r., pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według słuszności. Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej reguł, Sąd stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Podstawę odmowy zaliczenia D. K. okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców do wysługi lat uwzględnionej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, organy orzekające w sprawie oparły na uznaniu, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] września 1985 r. do [...] czerwca 1990 r. nie miała charakteru pracy stałej, była to jedynie pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Powyższe uznanie organ oparł na ustaleniu, iż w tym okresie D. K. pobierał naukę w systemie dziennym w Technikum Samochodowym w [...], dojeżdżając do szkoły z miejscowości zamieszkania oddalonej ok. 55 km. Zatem w niniejszej sprawie należy ocenić, czy okres, w którym skarżący uczył się w technikum i dojeżdżał do szkoły w [...] można zaliczyć do wysługi lat policjanta, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, a konkretnie czy czas poświęcony na naukę w szkole ponadpodstawowej wraz z dojazdami do szkoły, które skarżący określa na 80 min. w jedną stronę, realnie mógł pozwolić na świadczenie stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Dokonując tych ocen należy wskazać, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Stosownie zaś do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. nr 152, poz. 1732 ze zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej m.in. w art. 102 powołanej ustawy o Policji, do wysługi lat uwzględnionej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się: 1) okres służby w Policji, 2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej, 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku, 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Do takich odrębnych regulacji należy ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu do okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Na mocy § 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r., do czasu służby, od którego zależy przyznawany policjantom omawiany dodatek, wlicza się również przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.) obowiązującej od 1 stycznia 1991 r., pod pojęciem domownika należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat i pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Treść przytoczonego przepisu ustawy ubezpieczeniowej nie pozostawia wątpliwości, że wszystkie zawarte tam przesłanki definiujące domownika muszą być spełnione łącznie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11, ustawodawca w art. 6 pkt 2c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. przy charakterystyce domownika kładzie akcent na pracę, która chociaż wykonywana poza stosunkiem pracy, ma być stała. Oznacza to, że przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentach, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomoc, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż – na przykład ze względu na rodzaj produkcji – niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik. Ten element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie nie wyklucza co do zasady innych form aktywności zawodowej domownika. Obowiązujące przepisy nie stawiają wymogu, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jedyne czy główne źródło utrzymania, ani by była ona wykonywana w ściśle określonym rozmiarze. Jednakże, skoro w przypadku funkcjonariuszy do wysługi lat podlegają zaliczeniu okresy innego zatrudnienia, jeżeli było ono wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy wymaganym w danym zawodzie lub na danym stanowisko, to także i z tych przyczyn nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do tak liberalnego traktowania byłych domowników rolnika i przyjmowania, że nawet drobne i okazjonalne prace w gospodarstwie, wykonywane przez nich w czasie przerw między innymi, licznymi zajęciami zawodowymi, należy uznawać za stałą pracę w gospodarstwie rolnym w omawianym znaczeniu. Byłoby to nadmierne uprzywilejowanie osób wykonujących pracę w gospodarstwie rolnym w stosunku do pracowników (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1997 r., sygn. II UKN 318/97 OSNP 1998/16/491). Dla oceny, czy zachodzą przesłanki do zaliczenia określonych okresów pracy w gospodarstwie do stażu pracy istotne znaczenie ma również to, czy osoba w sposób należyty wykazała, że w takich okresach wykonywała stałą pracę na rzecz osoby bliskiej prowadzącej gospodarstwo. Należy zatem zwrócić uwagę, że D. K., ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji, powołał się tylko na pracę w Agencji Ochrony Mienia "[...]". Nie wspomniał o pracy w gospodarstwie rolnym, co może świadczyć, o tym że nie traktował jako stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Należy zauważyć, iż skarżący wskazał na pracę w gospodarstwie rolnym odchodząc ze służby w Policji. W ocenie Sądu rację ma organ twierdząc, że okres nauki skarżącego w Technikum Samochodowym w [...] połączony z codziennymi dojazdami do szkoły, nie może być uznany za okres stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Nauka w szkole ponadpodstawowej nie ogranicza się tylko do uczestnictwa w zajęciach szkolnych, ale także przygotowania się do zajęć lekcyjnych. Poczynione w sprawie ustalenia nie pozwalają podzielić twierdzeń skarżącego o możliwości pogodzenia nauki w szkole oddalonej o ok. 55 km. od miejsca zamieszkania ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym. Z zeznań świadków K. P. i K. G. wynika, iż D. K. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i ta okoliczność w sprawie nie jest kwestionowana. Do organu natomiast pozostała ocena, czy praca skarżącego w okresie nauki w [...] w okresie od [...] września 1985 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. miała charakter stałej pracy w gospodarstwie rolnym. W przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy nie można uznać, by praca ta miała charakter stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.