I SA/Kr 203/13

|Sygn. akt I SA/Kr 203/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r., sprawy ze skargi Z. S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12 grudnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych - skargę oddala - Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2012 r. skarżący Z.S. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie w całości należności składkowych na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – należności głównych, odsetek, kosztów upomnienia, kosztów egzekucyjnych i innych, z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. W uzasadnieniu decyzji skarżący powołał się na swoją sytuację majątkową i rodzinną. Postanowieniem nr [...] z dnia 3 października 2012 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając w oparciu o art. 64 e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 79 570,70 zł. W uzasadnieniu organ podał, że prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku skarżącego w oparciu o wystawione przez siebie tytuły wykonawcze, obejmujące zaległości skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 1999-2003 r., powstałych w związku prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Zdaniem organu, nie wystąpiła żadna z okoliczności przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Organ wskazał, że skarżący zarabia 760,00 zł brutto z tytułu zatrudnienia na stanowisku Prezesa Zarządu w S. Sp. z o.o. i z całokształtu zgromadzonego materiału nie wynikało żeby nie był w stanie pozyskiwać wyższych lub dodatkowych dochodów umożliwiających dogodną spłatę zadłużenia - w tym podjęcia pracy na pełny etat. Ponadto skarżący nie wykazał i nie udokumentował wszystkich dochodów oraz ponoszonych wydatków. W złożonym oświadczeniu nie wykazał również, że jest właścicielem samochodu Volkswagen Golf z 1991 oraz użytkowaniem wieczystym nieruchomości objętej Księgą Wieczystą – [...]. Zdaniem organu nie zachodziła zatem przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Organ nie stwierdził również istnienia przesłanki ważnego interesu skarżącego ze względu na chorobę skarżącego lub opiekę nad członkiem rodziny oraz przesłanki ważnego interesu publicznego bowiem skarżący nie korzystał z pomocy MOPS, a jego niepełnosprawną córką opiekowała się żona. W zażaleniu skarżący zarzucił, że organowi naruszenie: - art.64 e §2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż pomimo wystąpienia przesłanek organ nie wydał postanowienia o umorzeniu kosztów egzekucyjnych. Zdaniem skarżącego koszty egzekucyjne były nieściągalne z uwagi na jego niewypłacalność; - przepisów prawa procesowego, w szczególności dotyczące postępowania dowodowego poprzez wydanie orzeczenia, które nie korespondowało z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie; - przepisów zapewniających stronie czynny udział w postępowaniu. Dodatkowo, skarżący poinformował, że od dnia 1 września 2012 r. jest zatrudniony w pięciu spółkach, w każdej na 1/8 etatu, na stanowisku Prezesa Zarządu, z wynagrodzeniem po 300 zł (łącznie 1500 zł). Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odnosząc się do art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił uwagę, że w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku, nie można brać pod uwagę przesłanki stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, a także przesłanki opartej na powstaniu niewspółmiernych wydatków przy ściągnięciu samych kosztów egzekucyjnych. Zasadność umorzenia kosztów egzekucyjnych w rozpatrywanej sprawie, mogła być rozpoznawana zatem w granicach przesłanki niemożności ich poniesienia przez skarżącego bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej oraz przesłanki ważnego interesu publicznego. Ponadto umorzenie kosztów egzekucyjnych przewidzianych przepisem art. 64 e § 1 ww. ustawy winno być stosowane dopiero po wyczerpaniu innych możliwości chociażby częściowego uregulowania zaległych zobowiązań. Organ odnosząc się do treści z art. 871 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 ze zm.), podał, że w przypadku skarżącego zatrudnionego na 1/8 etatu, z wynagrodzeniem 300 zł brutto, kwotą wolną od potrąceń jest kwota stanowiąca iloczyn minimalnego wynagrodzenia oraz wymiaru czasu pracy (1500 zł x 1/8). Potraceniu podlegałaby więc nadwyżka osiąganego wynagrodzenia ponad kwotę 187,50 zł z uwzględnieniem obowiązkowych odliczeń. Przy zatrudnieniu w pięciu spółkach istniałaby więc możliwość egzekwowania należnych kosztów - zatem nie została spełniona przesłanka nieściągalności kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne w wysokości 79 570,70 zł stanowiły zaledwie 4,8% należności głównej wraz z odsetkami (1 649 664,55 zł). Zatem odmowa umorzenia samych kosztów egzekucyjnych w konsekwencji miałaby niewielki wpływ na sytuację skarżącego w świetle obowiązku zapłacenia znacznie wyższej kwoty należności głównej i odsetek za zwłokę. Organ podał, że nie zostały naruszone przepisy o zapewnieniu stronie czynnego udziału w sprawie, bowiem skarżący był zawiadamiany zarówno o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, jaki i poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co zebranych dowodów. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił postanowieniom organów obu instancji naruszenie: - art. 64 e §2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podał, że pomimo, że wystąpiły ku temu przesłanki organ nie wydal postanowienia o umorzeniu kosztów egzekucyjnych; - przepisów prawa procesowego, a w szczególności przepisy dotyczące postępowania dowodowego co doprowadziło do wydania orzeczenia, które nie korespondowało z materiałem dowodowy zgromadzonym w sprawie. W szczególności nie uwzględniono dowodów i stanu faktycznego wynikającego z pisma - zażalenia z dnia 26 października 2012 r. Z treści wniosku i załączników wynikało bowiem jednoznacznie, że występuje przesłanka nieściągalności. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie była zasadna. Przedmiotem sporu była ocena stanu faktycznego tj. stanu majątkowego skarżącego w świetle ww. art. 64 e §1 i §2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§1). Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (§2 pkt 1). Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że skarżący dysponuje majątkiem z którego możliwa jest egzekucja. Bezspornym bowiem było, że wobec majątku skarżącego trwało nadal postępowanie egzekucyjne. Sam skarżący, czego nie ukrywał, uzyskiwał z kilku źródeł dochody z wynagrodzenia, które potencjalnie mogły wzrosnąć. Organ zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wskazywał, że skoro niepracująca zawodowo małżonka skarżącego opiekuje się ich niepełnosprawną córką to istnieje możliwość zwiększenia dochodów z wynagrodzenia. Dodatkowo, organ ustalił, że skarżący jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości – tej okoliczności skarżący również nie kwestionował, pomimo, że początkowo utrzymywał, że nie ma żadnego majątku. Sąd podziela pogląd wyrażany przez sądy administracyjne, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 21 września 2011 r. , I SA/Po 420/11 i I SA/Po 957/11). Organ działając w zakresie tzw. uznania administracyjnego ma prawo rozważając zasadność umorzenia należności publicznoprawnych (a takimi są również koszty egzekucyjne) wziąć pod uwagę nierzetelność wnioskodawcy w informowaniu o swoim statusie majątkowym oceniając tłumaczenia co do przyczyn błędnego informowania organu o wielkości posiadanego majątku lub sytuacji osobistej. Zdaniem Sądu, organ może więc odmówić umorzenia kosztów egzekucyjnych jeżeli samodzielnie ustali, że pomimo zapewnień wnioskodawcy o braku majątku umożliwiającego ściągnięcie dochodzonego obowiązku, majątek taki w rzeczywistości istnieje i pozwala, nawet w niewielkim zakresie, zaspokoić się wierzycielowi. Skarżący w zażaleniu wyjaśniał, że dopiero z pisma komornika (otrzymanego po złożeniu wniosku o umorzenie) dowiedział się o posiadanym prawie wieczystego użytkowania. Jednocześnie skarżący wskazywał, że prawo to nabył w latach 90-tych XX wieku i był przekonany, że mu ono nie przysługuje bo sąsiedzi korzystali z posiadanego przez niego gruntu (podnosząc, że nastąpiło jego zasiedzenie), a samo prawo miało być przedmiotem sprzedaży przez syndyka w postępowaniu upadłościowym rozpoczętym w 2003 r., a zakończonym w 2006 r. W ocenie Sądu taka argumentacja jest wewnętrznie sprzeczna i niewiarygodna. Skarżący od lat 90-tych XX wieku prowadził działalność gospodarczą. Dalej jest prezesem zarządu kilku spółek, co oznacza, że powinien być osobą doskonale orientującą się w podstawowym zakresie przepisów związanych z nabywaniem i zbywaniem takich rzeczy i praw jak prawo wieczystego użytkowania gruntów. Sam skarżący podnosił w zażaleniu, że informacje o ewentualnej licytacji przez syndyka posiadanego prawa powziął w okresie trwania w latach 2003 - 2006 postępowania upadłościowego swojej firmy. Nie jest więc wiarygodne powoływanie się na przeświadczenie o braku posiadania prawa wieczystego użytkowania gruntów, skoro z racji doświadczenia zawodowego oraz napływających do skarżącego informacji o postępowaniu upadłościowym – skarżący musiał wiedzieć i zdawać sobie sprawę, że nadal ma majątek, który teoretycznie może podlegać egzekucji. Powyższe oznacza, zdaniem Sądu, że skarżący w sposób zamierzony ukrył część informacji w celu wykazania, że nie posiada żadnego majątku nadającego się do egzekucji. Mając powyższe na względzie orzekający Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa. Ustalenia faktyczne dotyczące wielkości posiadanego majątku w rzeczywistości nie były sporne. Trudno więc zaaprobować zarzuty skarżącego o naruszeniu ww. art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skoro nadal istniała potencjalna możliwość egzekwowania należności wraz z kosztami egzekucyjnymi. Organ rozważając zasadność umorzenia dodatkowo prawidłowo argumentował co do braku "interesu publicznego" (art. 64 §2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) odnosząc się do braku przyczyn losowych w powstaniu zaległości. Z akt sprawy wynika przy tym, że ściągane wierzytelności powstały w wyniku permanentnego niepłacenia należnych składek. Dodatkowo, rację miał organ, że tak naprawdę umorzenie kosztów egzekucyjnych niewiele by zmieniło w sytuacji skarżącego – wobec wielkości należności głównej. W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.