II SA/Lu 247/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ...o odmowie przyznania T. W. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D. Ć. We wniosku o przyznanie tego świadczenia T. W. wskazał, że D. Ć. jest jego ciotką (siostrą jego matki M. W.), osobą samotną i z uwagi na to, że matka ze względów zdrowotnych nie może sprawować nad siostrą opieki, to on faktycznie się nią opiekuje. W toku postępowania organy ustaliły, że D. Ć. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (posiada zaświadczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z 1991r. zaliczające ją do pierwszej grupy inwalidzkiej) – cierpi na chorobę Alzheimera, a obecnie jest po złamaniu kości udowej prawej. Jej siostra M. W. również cierpi na liczne schorzenia (nadciśnienie, niewydolność serca, cukrzycę, zwyrodnienie kręgosłupa) i z tej przyczyny nie może opiekować się siostrą – opiekę tę sprawuje zatem jej siostrzeniec – T. W., pomagając jej w prostych czynnościach życia codziennego, zapewniając konieczne wizyty lekarskie i przyjmowanie lekarstw. Mimo to organy odmówiły przyznania T. W. świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że nie należy on do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, uprawnionych do otrzymania świadczenia rodzinnego, gdyż nie spoczywa na nim względem ciotki obowiązek alimentacyjny - jest bowiem jej siostrzeńcem, a więc nie jest jej krewnym w linii prostej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, wyraził pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć szeroko, "w ten sposób, że inną osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko osoba spokrewniona w pierwszym stopniu czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale także każda spokrewniona, na której obowiązek ten nie ciąży, tj. będąca członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie, faktycznie sprawująca opiekę." W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności), a także opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle cytowanego wyżej przepisu uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zatem osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, przy czym krąg takich osób należy ustalać w oparciu o przepisy ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (krio). Stosownie natomiast do treści art. 128 krio - obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (a więc zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo – na siostrzeńcu, jako osobie niespokrewnionej nie ciąży więc obowiązek alimentacyjny w powyższym rozumieniu. Wprowadzenie przez ustawodawcę jako przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istnienia pokrewieństwa pomiędzy osobą wymagającą opieki a osobą ubiegającą się o świadczenie wynika również - zdaniem Sądu – z art. 17 ust. 1a ustawy, który stanowi o pierwszeństwie osób uprawnionych do uzyskania takiego świadczenia, należących wyłącznie do osób spokrewnionych ("Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki (...)"). Zdaniem Sądu, wykładnia przepisu art. 17 ust.1 pkt 2 i art. 17 ust. 1a wskazuje na intencję ustawodawcy, by kręgiem osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego objąć wyłącznie osoby spokrewnione (a także ojca i matkę, co wprost wynika z art.17 ust. 1 pkt 1 oraz opiekuna faktycznego dziecka, art. 17 ust. 1 pkt 3). W świetle powyższych przepisów stwierdzić należy, że świadczenie pielęgnacyjne siostrzeńcowi nie przysługuje. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że skarżącemu T. W. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciotką D. Ć. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter związany, co oznacza, że organ rozstrzygając sprawę ocenia wyłącznie to czy zachodzą ustawowe przesłanki, nie może natomiast uwzględniać innych okoliczności, w tym względów społecznych. Skoro więc ustawa o świadczeniach rodzinnych nie daje podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrzeńcowi w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciotką, to organy administracji nie mogły wydać decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego. Ubocznie należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż zrezygnował z zatrudnienia bądź nie może podjąć zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciotką, co jest – jak wyżej wskazano – podstawową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270).