II SA/Lu 210/13

WyrokWSA w Lublinie2013-04-30

Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Krystyna Sidor, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym (art. 51 Prawa budowlanego) jest zobowiązany do zbadania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym kwestii przekroczenia granicy działki?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest zobowiązany do zbadania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niezbadanie tej kwestii, w tym zarzutu przekroczenia granicy działki, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Projekt budowlany zamienny musi być zgodny nie tylko z przepisami prawa budowlanego, ale także z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy.
Stan faktyczny
Właściciele sąsiedniej działki, A. i W. G., zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o istotnych odstępstwach od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie budynku gospodarczego przez inwestora A. M. PINB wstrzymał roboty budowlane, a następnie zobowiązał inwestora do wykonania projektu budowlanego zamiennego. Po przedłożeniu projektu, PINB zatwierdził go i udzielił pozwolenia na wznowienie robót. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał decyzję PINB w mocy. Skarżący zarzucili organom nieuwzględnienie przekroczenia granicy ich działki oraz niezgodność projektu z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił obie decyzje, uznając naruszenie przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. i W. małżonków G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. i W. małżonków G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) na skutek zawiadomienia A. i W. małżonków G., właścicieli działki nr (...) sąsiadującej z terenem inwestycji, wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności i prawidłowości robót budowlanych wykonanych przez inwestora A. M. na działce nr (...) położonej (...) na podstawie decyzji Starosty (...) z dnia (...) czerwca 2002 r., nr (...). W toku postępowania organ przeprowadził oględziny nieruchomości, na podstawie których ustalił, że A. M. na działce nr (...) zrealizowała budynek gospodarczy niezgodnie z zatwierdzonym ww. decyzją projektem budowlanym. Istotne odstępstwa polegają na: zmianie wymiarów budynku (kubatury, powierzchni zabudowy i wysokości), zmianie zamierzonego sposobu użytkowania całego budynku, zmianie ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto dokonano szeregu nieistotnych odstępstw polegających na wykonaniu w ścianie oddzielenia pożarowego drzwi balkonowych i płyty balkonowej oraz wyposażeniu budynku w instalacje: elektryczną, wodno-kanalizacyjną i centralnego ogrzewania. W związku z powyższym PINB (...) postanowieniem z dnia (...) lutego 2012 r. wstrzymał roboty budowlane wykonywane przy jego budowie wskazując, że dokonanie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego dopuszczalne jest jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w trybie art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego. Inwestor jednak decyzji takiej nie posiada. Jak zaś stanowi art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego w takim przypadku wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Postanowienie to w wyniku wniesienia zażalenia przez A. i W. małżonków G. organ odwoławczy utrzymał w mocy. Następnie PINB (...) decyzją z dnia (...) kwietnia 2012 r. zobowiązał inwestora do wykonania projektu budowlanego zamiennego wykonanego budynku uwzględniające zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w terminie do (...) sierpnia 2012 r., w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Inwestor wykonując powyższą decyzję przy piśmie z dnia (...) sierpnia 2012 r. złożył wymagany projekt budowlany zamienny wraz z wnioskiem o jego zatwierdzenie i umożliwienie dokończenia budowy budynku. W odpowiedzi na wniosek PINB (...) decyzją z dnia (...) października 2012 r. (...) w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zatwierdził złożony projekt budowlany zamienny i udzielił A. M. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego, a także zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu przed przystąpieniem do jego użytkowania. W motywach decyzji organ wskazał, że inwestor złożył wymagany projekt budowlany, który spełnia wymogi prawa, co w pełni uzasadnia zatwierdzenie zamiennego projektu i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Odnośnie zaś głównego zarzutu małżonków G. dotyczącego przekroczenia granicy należącej do nich działki przez inwestora, organ wyjaśnił, że kwestia ta powinna być rozstrzygnięta w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, na drodze postępowania sądowego. Natomiast kwestia samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku będzie prowadzona w dalszej części postępowania administracyjnego. Odwołanie od tej decyzji wnieśli A. i W. małżonkowie G. wskazując, że A. M. wybudowała budynek mieszkalny zamiast gospodarczego, który dodatkowo został posadowiony w części na ich działce. Budynek ten nie posiada wytyczenia geodezyjnego, kierownika budowy, protokołu odbioru końcowego i przekazania go do użytkowania. Budynek ten od 7 lat jest zasiedlony i wyposażony we wszystkie media. Wskazując na powyższe wnieśli o rozbiórkę części budynku posadowionej na ich działce. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) zaskarżoną decyzją z dnia (...) stycznia 2013 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zawarł opis przebiegu postępowania, zaakceptował jego ocenę faktyczną i prawną dokonaną przez organ pierwszej instancji. W całości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec faktu wykonania przez inwestora obowiązku złożenia projektu budowlanego zamiennego zasadnym było wydanie zaskarżonej decyzji. Odnośnie zaś zarzutów odwołania organ podniósł, że fakt, iż wybudowany budynek usytuowany jest w części na działce odwołujących, nie ma znaczenia w sprawach prowadzonych przez organ nadzoru budowlanego, ponieważ sprawa naruszenia prawa własności należy do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję A. i W. G., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji wskazali na naruszenie art. 51 ust. 4 w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez nie dopełnienie obowiązku sprawdzenia zgodności projektu budowlanego zamiennego z wymogami prawa i zatwierdzenie projektu mimo zajęcia części nieruchomości sąsiedniej oraz naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności przekroczenia przez inwestora granic działki. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący wskazali, że w sytuacji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego organ ma obowiązek stosować art. 33-35 Prawa budowlanego, które m.in. nakazują inwestorowi przedłożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organy obu instancji pominęły natomiast zupełnie tę kwestię, uznając ją za nieistotną, choć orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na taki obowiązek. Skarżący cytując orzecznictwo tych sądów zarzucili organom pominięcie okoliczności przekroczenia granic działki przez inwestora, co uzasadnia wniosek o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę postulował jej oddalenie z przyczyn wskazanych w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na jej wynik. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest wydana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) decyzja zatwierdzająca projekt budowlany zamienny i udzielająca pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego na działce nr (...) położonej (...). Wskazania jednak wymaga, że decyzja ta została poprzedzona decyzją organu nakładającą obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, która została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Przepis ten wraz z art. 50 Prawa budowlanego reguluje tzw. tryb legalizacyjny, stosowany w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 tej ustawy, wymienionych enumeratywnie w ust. 1 pkt 1-4 art. 50 Prawa budowlanego. Norma ust. 1 pkt 4 tego przepisu dotyczy robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ w drodze decyzji, nakłada, określając termin wykonania, - obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz (w razie potrzeby) - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Z przepisu tego wynika, iż przed wydaniem decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy, organ musi podjąć następujące czynności: 1) szczegółowo ustalić czy i jakich odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę inwestor się dopuścił, 2) ocenić czy i które z tych odstępstw mają charakter istotny w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, 3) dokonać oceny, czy istotne odstępstwa od projektu budowlanego mogą podlegać legalizacji wyłącznie w drodze sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i jego późniejszego zatwierdzenia przez organ, czy też w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i zaakceptowania inwestycji zrealizowanej istnieje konieczność wykonania przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych. O tym co stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego rozstrzyga wykładany a contrario art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. W jego świetle za istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego należy uznać zmianę zakresu objętego projektem zagospodarowania działki, zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, a to m.in. jego kubatury, powierzchni zabudowy, długości lub szerokości, zmianę zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, zmianę ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub zmianę dotyczącą zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie, którego wyniki bezspornie świadczą o tym, że inwestor- A. M. istotnie odstąpiła od zatwierdzonych warunków pozwolenia na budowę spornego budynku. Innymi słowy, istnieją znaczące rozbieżności pomiędzy tym co zostało wybudowane, a tym, co strona miała prawo wybudować. Wprowadzone samowolnie zmiany dotyczą zarówno parametrów obiektu budowlanego, jak i sposobu użytkowania budynku oraz ustaleń decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla przedmiotowej inwestycji. W konsekwencji tego prawidłowo organ nadzoru budowlanego uruchomił postępowanie naprawcze celem doprowadzenia do zgodności z prawem zrealizowanych robót budowlanych. W przypadku kontrolowanej sprawy w postępowaniu takim należało ocenić, czy można wykonaną w części na podstawie pozwolenia na budowę inwestycję uznać (mimo naruszenia warunków pozwolenia na budowę) za zgodną z prawem, czy też nie, tj. czy dokonane przez inwestora zmiany nie naruszają obowiązujących przepisów prawa. Aby dokonać takiej oceny prawidłowo zatem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz określił termin wykonania tego obowiązku. Zastrzeżenia Sądu budzi natomiast ocena organów dotycząca zgodności z prawem przedłożonego projektu budowlanego zamiennego. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że projekt zamienny nie pełni funkcji inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych. Jest on sporządzany w konkretnym celu przewidzianym w art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, którym jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta kończy postępowanie legalizacyjne i oznacza zaakceptowanie inwestycji. Wydana decyzja zatwierdzająca projekt budowlany zamienny odpowiada decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, która zgodnie z art. 36 a ust. 1 powinna być wydana przed realizacją robót. Oczywistym jest, iż organ może wydać decyzję zatwierdzającą projekt budowlany jedynie w sytuacji zgodności tego projektu z przepisami prawa. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy za stan zgodny z prawem należy zaś uznać stan nie tylko odpowiadający przepisom prawa budowlanego (na czym skupiły się organy), lecz również przepisom o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które są nierozerwalnie związane z przepisami prawa budowlanego w sytuacji realizacji obiektów budowlanych. Innymi słowy projekt budowlany zamienny powinien być zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku plan. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w odniesieniu do projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące projektu budowlanego "pierwotnego". Te zaś zawarte m.in. w art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego stanowią, iż projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stosownie zaś do art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, znajdującego w stosunku do projektu zamiennego odpowiednie zastosowanie, przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego właściwy organ sprawdza nie tylko jego zgodność z wymaganiami ochrony środowiska, zgodność zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń; wykonanie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 lecz również zgodność takiego projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu. Dopiero w razie spełnienia wszystkich wymagań określonych powyżej oraz dochowania wymogów formalnych wniosku właściwy organ uprawniony jest do wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz przedłożony przez inwestora projekt budowlany zamienny, nie zawierają dowodów potwierdzających zgodność projektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani też dowodów świadczących o dokonanej, przez organy, jakiejkolwiek analizie w tym zakresie. Można jedynie stwierdzić, że projekt budowlany zamienny budynku jest niezgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jaka została wydana dla przedmiotowej inwestycji przez Burmistrza Miasta (...) w dniu (...) marca 2002 r., bowiem narusza jej ustalenia w zakresie usytuowania budynku mieszkalnego w miejscu zabudowy gospodarczej. W nawiązaniu do tego, wskazania wymaga, iż również kwestia ustalenia rodzaju przedmiotowego budynku nie została należycie przez organy rozstrzygnięta. Zważyć bowiem należy, że inwestor legitymował się wyłącznie prawem wykonania budynku gospodarczego, tj. budynku przeznaczonego do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Jednakże na skutek wykonanych prac, zamiast niego został wykonany typowy budynek mieszkalny wyposażony w instalacje, urządzenia i pomieszczania typowe dla tego rodzaju obiektu. W takiej sytuacji projekt budowlany powinien dotyczyć nie budynku gospodarczego, lecz budynku mieszkalnego. Jak już bowiem wskazano projekt budowlany zamienny powinien uwzględniać wszystkie zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, a tym samym również te dotyczące zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu. Zupełnie bezpodstawne było zatem przyjęcie przez organy, iż kwestia zmiany sposobu użytkowania spornego budynku wyłączona jest do odrębnego postępowania. Tryb postępowania zawarty w art. 51 Prawa budowlanego jest bowiem uregulowaniem kompletnym, gdyż decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego kończy postępowanie legalizacyjne i oznacza zaakceptowanie inwestycji w jej całokształcie w tym również w zakresie zgodności sposobu jej użytkowania z przepisami prawa. W ocenie Sądu nie sposób się również zgodzić z poglądem organów dotyczącym istotnej kwestii przekroczenia przez inwestora granic działki, do której ma tytuł prawny, zgodnie z którym kwestia naruszenia prawa własności należy do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych i organy nadzoru budowlanego nie mogą jej badać. Wskazania w tym zakresie wymaga, iż kwestia ta nie jest jednoznaczna w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2007r., II OSK 1160/06, Lex nr 3747625, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt: II OSK 967/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 28 maja 2009r. II SA/Wr 673/08, czy też wyrok WSA w Poznaniu z 4 grudnia 2008r., II SA/Po 384/08). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi jednak na stanowisku, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego są uprawnione do badania kwestii prawa do nieruchomości. Wprawdzie przepis art. 51 ust.1 pkt 3 tej ustawy nie formułuje takiego obowiązku, jednakże do projektu budowlanego zamiennego, którego obowiązek przedłożenia nałożono na inwestora w postępowaniu legalizacyjnym, należy zastosować w drodze analogii regulację z art. 40 ust. 2 tej ustawy. Jak wyjaśnił, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10 (ONSAiWSA z 2011 r. nr 2 poz. 22) "decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wydaje się w przypadku ustalenia przez właściwy organ na podstawie stanu faktycznego sprawy, iż nastąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Decyzją wydaną na podstawie tego przepisu właściwy organ nakłada, określając termin wykonania, konkretny obowiązek polegający na sporządzeniu i przedstawieniu projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wykonanie przez zobowiązanego decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 prowadzi do wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 4, to jest o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Należy jednak mieć na uwadze regulację art. 40 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stosownie do której decyzję o wznowieniu robót budowlanych (art. 51 ust. 4) przenosi się, tak jak decyzję o pozwoleniu na budowę, po przedłożeniu przez inwestora oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 3 pkt 2, a więc oświadczenia o prawie inwestora do dysponowania terenem na cele budowlane". Podobnie jak w przypadku ubiegania się o pozwolenie na budowę, czy też legalizację samowoli budowlanej, której dotyczy art. 48 i 49b, oświadczenie to jest dowodem w sprawie i powinno być dołączone przez inwestora do dokumentacji budowlanej. Co prawda uregulowania art. 48 ust. 3 pkt 2 i 49b ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego jednoznacznie wskazują, że organ nakłada postanowieniem obowiązek przedłożenia oświadczenia o prawie do terenu na cele budowlane, jednakże w przypadkach, w których brak jest jednoznacznego wskazania w ustawie, że obowiązek ten nakłada się postanowieniem, niezłożenie wymaganego prawem oświadczenia wraz z dokumentacją budowlaną, stanowi brak formalny, który podlega usunięciu również postanowieniem, z tym że na podstawie art. 64 k.p.a. Ponadto, jak dalej słusznie wywodzi NSA w opisanej uchwale, kwestia skutków usunięcia z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę uregulowana jest przepisem art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten wskazuje zaś, że w razie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, wydaje się decyzję o wznowieniu robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4, przy czym z uwagi na to, że jej istotą jest pozwolenie na wykonywanie robót budowlanych, mając na uwadze zasadę określoną w art. 4 Prawa budowlanego oraz wymóg wynikający z art. 40 ust. 2, inwestor powinien przed wydaniem decyzji o wznowieniu robót budowlanych złożyć oświadczenie o prawie do terenu na cele budowlane. Konkludując powyższe rozważania, które w pełni podziela skład orzekający, stwierdzić należy, iż w kontrolowanym postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do zbadania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Za taką interpretacją przepisów prawa budowlanego regulujących tryb naprawczy przemawia również treść art. 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Tym samym wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością gruntową ma zasadnicze znaczenie dla wszelkich inwestycji budowlanych (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., II OSK 1783/11). Organ nie poczynił żadnych działań w tym zakresie, a tym samym nie sprostał regułom proceduralnym zmierzającym do ustalenia prawdy obiektywnej w rozpatrywanej sprawie. Przedstawione rozważania przemawiają zatem za koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł, na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy, zasądzając zwrot wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę treść powyższych rozważań Sądu. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło