II OZ 989/13

Dnia 15 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. jawna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 219/13 odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. jawna na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 219/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. jawna na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 219/12, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania [...] Sp. jawna prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów postępowania zażaleniowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2013 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia podniesiono, że w przedłożonym przez skarżącą urzędowym formularzu PPPr wskazano, że w związku z kryzysem gospodarczym obroty firmy w przeciągu ostatnich 5 lat spadły z około 4,5 mln zł do 700 tys. zł. Zysk roczny wynosi zaledwie 50 tys. zł, co daje po 25 tys. zł na każdego wspólnika. Dodatkowo podniesiono, że firma ma ogromne problemy z utrzymaniem bieżącej płynności finansowej i regularnym spłacaniem zobowiązań, tak wobec banku, jak i w stosunku do Skarbu Państwa. Każdy nawet najmniejszy wydatek może spowodować utratę płynności finansowej i ogłoszenie upadłości. Skarżąca we wniosku oświadczyła dodatkowo, że wartość środków trwałych, jakimi dysponuje, wynosi 505.600 zł, zysk wyniósł 50.352 zł, stan rachunku to 96.823,64 zł. Skarżąca korzysta z kredytu obrotowego w wysokości 400.000 zł zabezpieczonego hipoteką oraz kredytu w rachunku bieżącym w wysokości 100.000 zł. Zdaniem referendarza przedłożone oświadczenie majątkowe nie uzasadniało twierdzenia, że skarżąca nie dysponuje kwotą 100 zł, niezbędną do uiszczenia opłaty od zażalenia na postanowienie Sądu. Jak wyjaśniono skarżąca kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej, z której uzyskuje zysk. Nie jest wiec tak, jak podnosi skarżąca, że z uwagi na kryzys gospodarczy działalność stała się zupełnie nieopłacalna i Spółka znajduje się w stanie bliskim upadłości. Dodatkowo, choć skarżąca korzysta ze znacznych kredytów obrotowych, to jednak w pełni je obsługuje i nie wskazano, aby miała zaległości w ich bieżącej obsłudze. Sama okoliczność posiadania zadłużenia w celu prowadzenia działalności gospodarczej nie może przesądzać o braku środków na poniesienie opłaty od zażalenia w niniejszej sprawie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca – [...] Sp. jawna, reprezentowana przez adwokata A. J. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w postaci opłaty od zażalenia. Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca Spółka pomimo wskazywanych trudności prowadzi w sposób ciągły działalność dochodową. wykazuje zysk. Co więcej, pomimo deklarowanych trudności dotyczących prowadzonej działalności, skarżąca nie przedstawiła ani we wniosku, ani we wniesionym sprzeciwie, jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby wskazywać, że znajduje się ona w stanie uniemożliwiającym poniesienie kosztów sądowych w wysokości 100 zł. Ze złożonego oświadczenia nie wynika, aby skarżąca znajdowała się w stanie bliskim upadłości. Zdaniem tegoż Sądu, skoro skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, to spoczywa na niej obowiązek partycypacji w kosztach postępowania sądowego. W zażaleniu reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – skarżąca Spółka – zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym normuje art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym jedynie wówczas, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem jedynym kryterium, jakie winno być brane pod uwagę przy ocenie takiego wniosku, winna być rzeczywista sytuacja majątkowa strony. Redakcja art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje też jednoznacznie, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnioskującej, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże". W świetle powyższego strona, która chce skorzystać z prawa pomocy powinna nie tylko podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym, ale również zaprezentować we własnym zakresie lub na żądanie Sądu dowody potwierdzające takie twierdzenie. Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika co prawda, że skarżąca Spółka jest w trudnej sytuacji finansowej, to jednak uwzględniając wysokość obciążenia z tytułu kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (wpis od skargi) w zestawieniu choćby ze środkami finansowymi zgromadzonymi przez Spółkę na rachunkach bankowych, należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto, nie bez znaczenia dla oceny zdolności Spółki do partycypowania w kosztach sądowych miała również, podnoszona przez Sąd pierwszej instancji, wielkość posiadanego przez Spółkę majątku oraz to, że ze złożonego oświadczenia nie wynika, aby skarżąca znajdowała się w stanie bliskim upadłości. Również spłata kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu strona musiała też liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych. Wobec tego odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozbawi skarżącej Spółki konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada ona majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.