II FZ 733/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 382/13 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. II FZ 733/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 382/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") działając na podstawie art. 87 § 5 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. określanej dalej: "p.p.s.a"), odrzucił wniosek H. N. (dalej: "skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 29 sierpnia 2011 r. nr [...]. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w dniu 5 marca 2013 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że w związku z doręczeniem jej w dniu 4 i 5 marca 2013 r. zarządzeń Sądu o wezwaniu do uiszczenia wpisów sądowych od skarg na postanowienia Dyrektora IS: z dnia 23 maja 2012 r. nr [1] oraz z dnia 22 czerwca 2012 r. nr [2] i nr [3] uwzględniając ustawowy termin zwraca się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r., gdyż jej zdaniem sprawy objęte ww. skargami i niniejszą skargą są ze sobą ściśle powiązane. Zaznaczyła, że pomimo iż, wyżej wymienione postanowienia zostały wydane w późniejszym terminie, to nie można rozstrzygnąć tych spraw bez szczegółowego przeanalizowania przez Sąd decyzji Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 kwietnia 2013 r. wezwano skarżącą do podania, w terminie 7 dni kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r. nr [...]. Pouczono przy tym, że nie wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu może skutkować odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia, w terminie 7 dni, okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi pouczając, że nie wskazanie wyżej wymienionych okoliczności może skutkować oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi skarżąca w piśmie z dnia 18 kwietnia 2013 r. podała, że w dniu 22 lutego 2013 r. otrzymała postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r. oddalające zażalenie na postanowienie WSA z dnia 26 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 1008/12 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu. Wskazała następnie, że w terminie 7 dni od dnia 22 lutego 2013 r. miała możliwość "zainicjowania postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia ww. sprzeciwu", od czego odstąpiła, natomiast w dniu 5 marca 2013 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zatem zdaniem skarżącej powyższy wniosek wraz ze skargą złożyła mieszcząc się w siedmiodniowym terminie od dnia ustania przyczyny, tj. w dniu 5 marca 2013 r., gdzie za datę ustania przyczyny uznała datę 1 marca 2013 r. W dalszej części pisma, uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, podniosła, że sprawa ciągnie się od 2000 r., a "zagadnienie wstępne w sprawie w Polsce nie zostało rozwiązane" gdyż ustanowiony dla niej w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 489/05 i I SA/Gl 490/05 (dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. i 2001 r.) pełnomocnik nie sporządził skarg kasacyjnych. Podkreśliła, że decyzja z dnia 29 sierpnia 2011 r., stanowiąca przedmiot skargi w niniejszej sprawie, zawiera błędy i braki, o uzupełnienie których wnosiła parokrotnie w trakcie trwających postępowań, jednakże jej żądania nie zostały uwzględnione i odmówiono sprostowania i uzupełnienia ww. decyzji, w której jak zaznaczyła "fikcyjnie powiększono jej dochód za 2008 r." Podniosła, że kolejna próba sprostowania tychże decyzji poprzez złożenie skargi do WSA na postanowienie Dyrektora IS z dnia 22 czerwca 2012 r., z uwagi na oddalenie przez NSA zażalenia spowodowała wniesienie przez nią przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą. Końcowo zaznaczyła, że przedmiotowy wniosek złożyła w obawie przed utratą szansy na rozpatrzenie całości sprawy za 2008 rok przez Sądy, za co "włącznie z wydaniem przez pocztę nieterminowo przesyłki listowej nie ponosi winy". Postanowieniem z 6 maja 2013 r. WSA odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując jednocześnie na brzmienie przepisów art. 85, art. 86 § 1, i art. 87 p.p.s.a. WSA wskazał, że z powyższych przepisów wynika, że niezawinione uchybienie terminu nie uzasadnia jego przywrócenia, jeżeli minął rok od upływu tego terminu, a rozpatrywany przypadek nie ma charakteru wyjątkowego. W ten sposób ustawodawca ochrania utrwalony na skutek upływu czasu stan powstały w wyniku uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej, zastrzegając, że powrót do sytuacji sprzed upływu tego czasu jest możliwy tylko w wypadku wyjątkowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, publ. OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86). WSA wskazał i podzielił pogląd wyrażany już wielokrotnie w orzecznictwie, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie oraz czy moc tych argumentów pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi wypadek, który można uznać za wyjątkowy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, publ. OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86). Należy przy tym podkreślić, iż pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt II OZ 961/06, niepublikowane). WSA przypomniał, że jak wynika z akt sprawy decyzja Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r. została doręczona skarżącej w dniu 1 września 2011 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony dopiero w dniu 5 marca 2013 r., zatem stwierdzić należy, iż powyższy wniosek został złożony po upływie roku od uchybionego terminu do wniesienia skargi. Wobec tego Sąd jest zobowiązany zbadać, czy w sprawie wystąpił przypadek wyjątkowy, pozwalający na przywrócenie terminu. Skarżąca we wniosku wskazuje, że na tak późne złożenie skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia wpływ miały postępowania toczące się przed WSA i Naczelnym Sądem Administracyjnym w innych sprawach. W ocenie WSA sprawy te nie mają żadnego związku ze sprawą niniejszą, zatem nie wystąpił wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Z wniosku skarżącej nie wynika również, aby wystąpiły nadzwyczajne przeszkody uniemożliwiające złożenie wcześniej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Reasumując WSA przyjął, że tym stanie rzeczy wniosek o przywrócenie terminu złożony w niniejszej sprawie należy uznać za niedopuszczalny, a taki wniosek zgodnie z art. 88 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę, a tym samym o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania sprawy, należy zacząć od wskazania na kasacyjny charakter postępowania zażaleniowego. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (§ 2). Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Zgodnie zatem z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Dodatkowo artykuł 87 § 5 zaostrza warunki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, z uwagi na złożenie go po upływie roku od uchybienia terminowi, od wypadków wyjątkowych. Ich niezaistnienie skutkuje odrzuceniem wniosku jako niedopuszczalnego. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła ani okoliczności wskazujących na brak winy w niedokonaniu czynności, ani też nie powołała się na sytuację wyjątkową uzasadniającą przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. Za stwierdzeniem WSA należy bowiem przypomnieć, że jak wynika z akt sprawy decyzja Dyrektora IS z dnia 29 sierpnia 2011 r. została doręczona skarżącej w dniu 1 września 2011 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony dopiero w dniu 5 marca 2013 r., zatem stwierdzić należy, iż powyższy wniosek został złożony po upływie roku od uchybionego terminu do wniesienia skargi. Zgodnie zaś z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należy się z WSA, że w niniejszej sprawie nie wystąpił wyjątkowy przypadek o jakim mowa w wyżej przywołanym przepisie. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął bowiem WSA, że postępowania toczące się przed WSA i NSA w innych sprawach (na jakie powołuje się skarżąca jako powód tak późnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu) nie mają żadnego związku ze sprawą niniejszą. Z wniosku skarżącej nie wynika natomiast, aby wystąpiły nadzwyczajne przeszkody uniemożliwiające złożenie wcześniej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nie można zatem stwierdzić aby wystąpił wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a Reasumując zgodzić należy z oceną WSA, że przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niedopuszczalne, skoro w dniu jego wniesienia upłynął rok od uchybionego terminu, a w jego treści nie wskazano na istnienie okoliczności świadczących o wyjątkowości sytuacji. Ocena determinującej odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki wyjątkowej sytuacji, umożliwianej przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia, dokonana przez WSA była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.