II FSK 2336/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Po 47/13 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za odmowę udzielenia informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. II FSK 2336/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za odmowę udzielenia informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 kwietnia 2013 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez wskazanie miejsca zamieszkania – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Doręczenie wezwania do usunięcia braku formalnego skargi skierowane zostało do skarżącego na jedyny podany w nagłówku skargi adres: "I. Spółka z o.o., ul. [...], [...]" i nastąpiło w dniu 12 kwietnia 2013 r., o czym świadczy data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Skarżący nie uzupełnił wskazanego braku formalnego, wobec czego Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", odrzucił skargę. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła skargę kasacyjną, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyjęcie wniesionej skargi do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść wydanego postanowienia (art. 58 par. 1 pkt 5 p.p.s.a.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż zachodzą przesłanki odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w zakreślonym terminie, a także nieważność postępowania poprzez pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw z uwagi na fakt niezawiadamiania jej w sposób prawidłowy o prowadzonym postępowaniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona ponownie powtórzyła, iż Sąd pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy ustalił rzeczywisty krąg podmiotów mających charakter strony w niniejszym postępowaniu. W ocenie strony, jeżeli by przyjąć, iż stroną jest W. S. jako osoba fizyczna to mamy do czynienia z nieważnością postępowania, gdyż nie został on w sposób prawidłowo zawiadomiony o toczącym się postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej argumenty zasługiwały na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż niezrozumiałym wydaje się działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odrzuca skargę w związku z nieuzupełnieniem w terminie jej braków formalnych poprzez niewskazanie adresu do korespondencji strony skarżącej wobec obowiązywania dyspozycji art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Powyższe przeszkody natury formalnej, leżące po stronie skarżącego, są efektem naruszenia przez niego obowiązków wynikających z ustawy. Stosownie bowiem do treści art. 46 § 2 p.p.s.a. strona ma obowiązek podać w pierwszym piśmie w sprawie miejsce zamieszkania, a w razie jego braku – adres do doręczeń. Ma również obowiązek, na podstawie art. 70 § 1 p.p.s.a., zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Natomiast strona zamieszkała za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy, obowiązana jest wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń (art. 299 § 1 p.p.s.a.). Niezachowanie tych wymogów ma charakter braków formalnych. Jednakże jeśli skarżący nie podał adresu lub wskazał zły adres, wówczas skuteczne wezwanie go do usunięcia tych braków (art. 49 § 1 p.p.s.a.), jak również poinformowanie go o ciążących w tym zakresie obowiązkach (art. 70 § 2 p.p.s.a.) mogą okazać się niemożliwe. Wówczas nie będzie można wyciągnąć negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 49 § 2 p.p.s.a. (pozostawienie pisma bez rozpoznania), art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (odrzucenie skargi) czy art. 70 § 2 p.p.s.a. (pozostawienie pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia), i celowe może się okazać zawieszenie postępowania, jeśli sprawie nie można nadać dalszego biegu (M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, str. 287). Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika jednak, że priorytetową sprawą w niniejszym postępowaniu jest prawidłowe ustalenie strony skarżącej. Dopiero wtedy Sąd pierwszej instancji będzie mógł przystąpić do sprawdzania wymogów formalnych pism procesowych składanych przez stronę, co będzie miało niewątpliwie kluczowe znaczenie dla dalszego biegu postępowania w tej sprawie. W tym miejscu wskazać należy, iż od momentu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. S. w każdym piśmie wpisuje własne imię i nazwisko, jednak wyraźnie zaznacza, że występuje jako Prezes Spółki z o. o. I. (k.2, k. 11, k.16), podając adres siedziby Spółki. Ponadto już w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. S. sygnalizuje, iż nie wie kto jest podmiotem postępowania i że jeżeli sprawa dotyczy jego praw i obowiązków o charakterze osobistym to pisma adresowane na spółkę są doręczane w sposób nieprawidłowy. Tym bardziej nielogiczne i niekonsekwentne wydaje się postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który przez pewien czas skarżącego traktuje jako osobę uprawnioną do reprezentowania Spółki, a następnie w wykonaniu zarządzenia przewodniczącego wydziału informuje, że skarżący występuje w sprawie jako osoba fizyczna. Skoro Sąd prowadził do tej pory korespondencję ze skarżącym, przesyłając kolejne pisma w sprawie na adres spółki, to tym bardziej nie powinno być podstaw do odrzucenia skargi wobec nie podania aktualnego adresu do doręczeń strony skarżącej. Na marginesie wskazać należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w rozdziale 4 zatytułowanym "Doręczenia" przewiduje w art. 69, że doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. W jednym ze swoich orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli są trudności z doręczeniem w miejscu zamieszkania, dokonuje się go w miejscu pracy. O wskazaniu miejsca doręczenia tzw. właściwego decyduje sąd, umieszczając na piśmie odpowiedni adres zamieszkania lub miejsca pracy. Doręczyciel nie ma obowiązku poszukiwać miejsca pracy adresata, jeżeli nie jest ono wskazane w adresie podanym przez sąd (por. postanowienie SN z dnia 27 stycznia 1998 r., III CKN 620/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 146). Tak więc jeśli nawet przyjąć, że w niniejszej sprawie skarżącym jest osoba fizyczna, a nie Spółka, dopuszczalne byłoby doręczanie pism procesowych w dotychczasowy sposób, na co expressis verbis zezwala ustawa. Jednakże, co należy ponownie zaakcentować, wszelkie zagadnienia związane ze sposobem, trybem oraz miejscem doręczenia pism będą aktualne po ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji kręgu podmiotów będących stroną w sprawie. Z uwagi powyższe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.