I OSK 2718/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia del WSA Marek Wroczyński Protokolant st. asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 666/13 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty I. oddala skargę kasacyjną; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 8 sierpnia 2013 r., I SA/Wa 666/13 oddalił skargę J. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. Poz. 267; dalej jako: "k.p.a."), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Z kolei, art. 98 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli natomiast w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy do Ł. Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek J. D. z 21 września 2009 r. o zawieszenie prowadzonego przez Wojewodę postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. i J. D. do czasu dołączenia do akt sprawy dodatkowego materiału dowodowego. W dacie tej skarżący złożył także wniosek o przesłuchanie dwóch świadków, tj. S. S. i A. S., a także oświadczenie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Postępowanie skarżącego w kwestii wnioskowania o zawieszenie postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty bez wątpienia było spowodowane koniecznością zgromadzenia i przedłożenia dokumentów, o których to poinformowano skarżącego pismem z 25 lutego 2009 r., które skarżący odebrał w dacie 6 marca 2009 r. Wydanie więc przez Wojewodę postanowienia z 6 października 2009 r. o zawieszeniu postępowania czyniło zadość żądaniu J. D. To treść wniosku skarżącego przesądziła o charakterze aktu jaki podjął organ. Prawidłowo też Wojewoda poinformował w nim skarżącego o treści art. 98 § 2 k.p.a. J. D. postanowienie odebrał w dniu 13 października 2009 r. i powinien mieć świadomość, że niezłożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie trzech lat od daty jego zawieszenia będzie skutkować uznaniem przez organ, że wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie rekompensaty został wycofany. Wobec braku przez okres trzech lat od daty zawieszenia postępowania administracyjnego wniosku skarżącego o jego podjęcie, Wojewoda uprawniony był do wydania decyzji z 31 grudnia 2012 r. o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie sądowym: "W przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe należy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., I OSK 1180/11). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł J. D., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, a zatem powinno być umorzone. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie skarżącego, pomimo iż postępowanie zostało zawieszone na wniosek skarżącego, to w rzeczywistości postępowanie to było nadal prowadzone. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że prowadzone było tylko czynności związane przesłuchaniem świadków w drodze pomocy prawnej, albowiem w przypadku gdyby postępowanie to miało zostać rzeczywiście zawieszone żadne czynności nie powinny być podejmowane, nie istniała bowiem żadna potrzeba dla zabezpieczenia tych dowodów w rozumieniu art. 102 k.p.a. Skarżący, będący osobą starszą i nie znającą się na procedurze administracyjnej mógł uznać, że w takiej sytuacji jednak postępowanie nie zostało zawieszone, tym bardziej, że obecnie skarżący nie wie nawet z jakiego powodu złożył taki wniosek, jak również okoliczność ta nie wynika jednoznacznie z samego wniosku. Tym bardziej, że poza złożonymi wraz z wnioskiem dokumentami żadnych innych już nie przedstawił i przedstawić nie miał zamiaru. Cały materiał dowodowy w sprawie stanowić miały dokumenty załączone do wniosku i wniosku o zawieszenie postępowania. Ponadto podczas rozprawy skarżący wskazywał, że w jego ocenie nie miał on już potrzeby załączać żadnych dokumentów. Ponadto pracownik Urzędu Wojewódzkiego zapewniał go, że nic już więcej załączać nie musi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c zw. z art. 105 § 1 k.p.a., bowiem Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że organy obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, a zatem powinno być umorzone. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest wszczynane na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa – art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., nr 169 poz. 1418). Skarżący 1 grudnia 2008 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A. i J. D., i tym samym wszczął postępowanie w niniejszej sprawie. Następnie złożył wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania, a postanowienie w tej sprawie, w którym prawidłowo pouczono skarżącego o treści art. 98 § 2 k.p.a., zostało doręczone 13 października 2009 r. Jednakże w terminie trzech lat od daty zawieszenia postępowania skarżący nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania i tym samym wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie przyznania rekompensaty zasadnie został uznany za wycofany, a postępowanie administracyjne prawidłowo umorzono jako bezprzedmiotowe, albowiem nie można w tej sprawie prowadzić postępowania z urzędu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.