I FZ 322/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 376/13 w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2009 r. oraz od czerwca do grudnia 2009 r. postanawia oddalić zażalenie W piśmie wniesionym w dniu 11 lutego 2013 r. A. N. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wydaną w jego sprawie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2009 r. oraz od czerwca do grudnia 2009 r. Postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 376/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia ww. terminu. W motywach rozstrzygnięcia przyjęto, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy, jak i nie zdołał podważyć skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Przesyłka ta została wysłana na adres zamieszkania skarżącego w C., ul. W. 2. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz wyjaśnień Urzędu Pocztowego w C., została ona odebrana przez I. N. (syna), pełnoletniego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749) w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Sąd uznał, że z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Przyjął, że syn, odbierający przedmiotowe wezwanie jako domownik strony, uchylił się od oddania pisma adresatowi, skoro odbiór korespondencji w tym charakterze pod powyższym rygorem potwierdził własnoręcznym podpisem. W tej sytuacji, mając na uwadze art. 149 Ordynacji podatkowej, sąd przyjął, że doręczenie decyzji nastąpiło prawidłowo. Skarżący twierdząc, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję nie została prawidłowo doręczona, nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu. Nawet jednak, jeśli przyjąć, że domownik faktycznie nie oddał skarżącemu przedmiotowej przesyłki, której odbiór pokwitował, to jego zaniechanie, jak wspomniano, obciąża samego skarżącego. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostawała okoliczność, że skarżący spodziewał się otrzymać decyzję w terminie późniejszym. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia skargi, dopuszczenie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia czy podpis znajdujący się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru należy do I. N., dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka I. N. na okoliczność niezamieszkiwania ze skarżącym i nieskładania podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W uzasadnieniu zażalenia argumentował, że zamieszkuje sam, a jego syn zamieszkuje w tej samej miejscowości aczkolwiek pod innym adresem wraz z rodziną. Ponadto syn nie jest uprawniony do odbioru korespondencji skarżącego, zaprzecza jakoby odebrał korespondencję, oraz że podpis znajdujący się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru należał do niego - na potwierdzenie tych okoliczności załączono oświadczenie i dowód osobisty syna. W opinii skarżącego sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że I. N. jest domownikiem skarżącego, który podjął się oddania pisma adresatowi. Skarżący podkreślił, że korespondencja z decyzją organu do niego nie dotarła. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi, więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 593/12 https://cbois.nsa.gov.pl). Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas - nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem naruszono przepisy o doręczeniu, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który zdaniem strony nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze się nie rozpoczął. Podkreślenia wymaga, że to czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do prawidłowego doręczenia decyzji, nie jest przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestia ta podlega ocenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu jej złożenia. Ewentualny negatywny wynik takiej kontroli skutkuje podjęciem rozstrzygnięcia z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a, tj. odrzucenia skargi, które może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że skarżący w zażaleniu wskazał na okoliczności, które jego zdaniem świadczą o tym, że przesyłka nie została mu doręczona, nie wskazał jednak żadnych okoliczności wskazujących na to, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Odnośnie do wniosków skarżącego dotyczących, dopuszczenia dowodu z opinii biegłego grafologa, oraz dowodu z przesłuchania świadka, wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd wskazuje również, ze dowodów takich nie będzie mógł także przeprowadzić Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a ani dowód z przesłuchania świadka, ani powołanie biegłego grafologa nie jest dowodem z dokumentów. Konkludując, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przywrócenie uchybionego terminu (art. 86 p.p.s.a.) uzasadniając swoje żądanie nieprawidłowością doręczenia decyzji. W związku z takim uzasadnieniem, należy podkreślić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy strona nie kwestionuje, że uchybiła terminowi. Natomiast w sytuacji, gdy skarżący podważa prawidłowość zastępczego doręczenia przewidzianego w art. 149 O.p., a więc podważa moment rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi, to twierdzenia te nie mogą być przedmiotem rozważań w postępowaniu weryfikującym dochowanie terminu do dokonania czynności procesowych, dopóki nie zostanie przesądzone w sposób prawomocny, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia skargi, gdyż złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia jest przedwczesny. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekła jak w sentencji postanowienia.