II SA/Wa 391/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spraw.) Sędzia WSA Adam Lipiński Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy oczekujących na wynajem lokalu komunalnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2) stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Prezydenta [...] W. na rzecz skarżącego P. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. G. w dniu [...] października 2010 r. złożył w Urzędzie T. wniosek o najem lokalu mieszkalnego. Po uzyskaniu opinii Komisji Mieszkaniowej sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia Zarządowi [...] W. Skarżący nie spełniał kryterium metrażowego określonego w Uchwale Nr [...] Rady [...] W. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta W. (Dz. Urz Woj. Maz. z 2009 r., Nr 132 poz. 3937 ze zm.). W związku z niepełnosprawnością ww. Zarząd [...] W. na podstawie § 5 ust. 2 pkt 3 wyżej powołanej uchwały zwolnił P. G. z tego kryterium i zakwalifikował go do najmu lokalu mieszkalnego z zasobów Miasta [...] W. usytuowanych na terenie Dzielnicy T. Umieszczenie ww. na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego nastąpiło na podstawie Uchwały Zarządu [...] Nr [...] w dniu [...] stycznia 2011 r. Następnie Wydział Zasobów Lokalowych dwukrotnie proponował ww. pełnowartościowe lokale mieszkalne, usytuowane w nowych budynkach uwzględniające specyficzne a uzasadnione potrzeby spowodowane jego niepełnosprawnością. P. G. odmówił przyjęcia proponowanych mu mieszkań, ponieważ oczekiwał propozycji mieszkania dwupokojowego z przeznaczeniem jednego pokoju na sprzęt rehabilitacyjny. W dniu [...] kwietnia 2012 r. P. G., będąc drugi rok na liście oczekujących, ponownie wystąpił o najem lokalu komunalnego, umieszczając opiekunkę jako osobę uprawnioną wspólnie z nim do zajmowania lokalu. Po zasięgnięciu opinii Komisji Mieszkaniowej i przeprowadzeniu konsultacji z Biurem Polityki Lokalowej Urzędu [...] W., Zarząd [...] na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2012 r. odmówił zakwalifikowania ww. wraz z opiekunką do najmu lokalu dwupokojowego. Niezależnie od powyższego, na podstawie § 26 ust. 3 powołanej wyżej Uchwały Rady [...] W. dokonano okresowej weryfikacji listy osób zakwalifikowanych i wezwał P. G. do przedstawienia dokumentów dotyczących osiąganego dochodu. Z przedstawionych przez zainteresowanego dokumentów wynikało, że osiąga miesięczny dochód 3.500,00 zł. Kryterium dochodowe dla osób niepełnosprawnych wynosiło 2.285,64 zł. W tej sytuacji Zarząd [...] W. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie skreślenia z listy osób oczekujących na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia [...] marca 2002 r. o ustroju [...] W. (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) oraz § 50 ust. 1 w związku z § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik Nr [...] do Uchwały Rady [...] W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta [...] W. (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 13 lutego 2010 r. Nr 32, poz. 453 oraz poz. 454) zgodnie z § 2 i § 26 ust. 3 w związku z § 4 pkt 2 Uchwały Nr [...] Rady [...] W. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] W. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 Nr 132, poz. 3937 ze zm.) Zarząd [...] W. uchwalił: 1. skreślenie z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego Pana P. G. zam. [...] w W. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, 2. wykonanie uchwały powierza Panu G. G. – Zastępcy Burmistrza. W uzasadnieniu uchwały organ podał, że ww. w oparciu o pozytywną opinię Komisji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r., został zakwalifikowany do najmu lokalu mieszkalnego na terenie Dzielnicy [...] W., a następnie umieszczony na liście osób oczekujących na wynajem lokalu mieszkalnego. Podczas okresowej weryfikacji uaktualniającej warunki uprawniające wnioskodawcę do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2012 r. stwierdzono, że P. G. nie spełnia wymaganego kryterium dochodowego. Z przedstawionych dokumentów wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy uzyskiwał dochód w kwocie 3.500 zł miesięcznie. Zostało zatem rzekroczone kryterium dochodowe określone w § 4 pkt 2 z uwzględnieniem możliwości zwiększenia minimum dochodowego zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 2 Uchwały Nr [...] Rady miasta [...] W. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] W. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r., Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Wobec powyższych ustaleń Zarząd [...] W., działając zgodnie z § 24 ust. 1 i § 26 ww. uchwały, zdecydował o skreśleniu Pana P. G. z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobów [...] W. usytuowanych na terenie Dzielnicy [...] W. Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zarzucając uchwale rażące naruszenie art. 68 ust. 3 i 69 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 28 ust. 2 lit. d Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 25 października 2012 r., poz. 1169), polegające na dyskryminacji osób niepełnosprawnych w dostępie do programów mieszkań komunalnych, wobec przyjęcia kryterium dochodowego bez uwzględnienia faktu braku osiągania dochodu przez osobę niepełnosprawną w jej uprawnieniu na wysoką rentę wyrównawczą ze względu na liczne obrażenia ciała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zasadności skargi P. G. na uchwałę Zarządu [...] W. z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy na uchwałę NSA z dnia 21 lipca 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/08, publ. ONSA i WSA z 2008 r., Nr 6, poz. 90), zgodnie z którą rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej, podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.). Natomiast w postanowieniu z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), NSA sformułował tezę, że skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Dopuszczalne było zatem wniesienie przez skarżącego skargi na rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia go z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej jako u.s.g.) każdy, czy interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wobec takiego brzmienia powołanego przepisu zawsze badanie przez sąd zasadności skargi pod względem merytorycznym, musi być poprzedzone kontrolą spełnienia przesłanek warunkujących skuteczne wniesienie skargi, o których mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Na tym etapie sąd bada, czy skarżący wykazał naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia, jakie nastąpiło na skutek podjęcia zaskarżonego aktu oraz czy zachowany został tryb poprzedzający wniesienie skargi do sądu. Analizując rozpoznawaną sprawę, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący wyczerpał tryb poprzedzający wniesienie skargi, gdyż wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa oraz posiada legitymację do skarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o których mowa w ww. przepisie jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny), albo też norma prawna jednostkowa i konkretna (decyzja stosowania prawa). W skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., II GSK 255/07). W piśmiennictwie prawniczym wyrażony jest pogląd, że podstawą zaskarżenia w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest niezgodność z prawem uchwały organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, wywołującej negatywne następstwa w sferze prawnej skarżącego (zniesienie, ograniczenie, uniemożliwienie realizacji uprawnienia, naruszenie interesu prawnego), zaś podstawą jej wzruszenia – niezgodność z prawem (M. Bogusz, Podstawy zaskarżenia i wzruszania uchwały organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, PiP 1994, z. 12, s. 64 i nast.). Uchwała Nr [...] Rady [...] W. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] W. jako akt prawa miejscowego jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa i może być zaliczana także do prawa administracyjnego publicznego (por. powołana powyżej uchwała NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I OPS 4/08). Interes prawny skarżącego do zaskarżenia przedmiotowej uchwały może być wyprowadzony z powyższej uchwały jako akt prawa miejscowego. Normą prawną, z której można wyprowadzić interes prawny skarżącego jest § 4 Uchwały Rady miasta [...] Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r., zgodnie z którym lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: 1. które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto 2. w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Przesłanki prowadzące do skreślenia zostały przy tym w uchwale szczegółowo opisane. Zgodnie z § 26 ust. 3 uchwały, lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z tej listy. W sytuacji niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do tej weryfikacji, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy (§ 26 ust. 4 ww. uchwały). Do skreślenia z tej listy może także dojść wówczas, gdy wnioskodawca nie przyjmie żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury rodziny wnioskodawcy (§ 27 ust. 2 ww. uchwały), § 4 uchwały określa kryteria, które muszą być spełnione przez osoby ubiegające się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu. O skierowaniu danej osoby do zawarcia umowy najmu lokalu postanawia zarząd dzielnicy w drodze uchwały, z zastrzeżeniem, że jeśli od zakwalifikowania na listę upłynęło więcej niż 6 miesięcy, umieszczenie tej osoby na liście poddaje się weryfikacji uaktualniającej warunki uprawniające wnioskodawcę do zawarcia umowy najmu lokalu. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, wskazać należy, że organ nie wyjaśnił, czy przy ustaleniu przekroczenia kryterium dochodowego zastosowano normy zwiększające współczynnik kryterium dochodowego o 30 % oraz o 60%. Organ nie wskazał również kiedy rok weryfikacyjny minął i od kiedy się rozpoczął. Podkreślić należy, że wzorce konstytucyjne nakładają na władzę publiczną obowiązek zapewnienia opieki zdrowotnej i to w wymiarze "szczególnym", a ponadto nakładają obowiązek pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, a zatem należy rozważyć, czy kategoryczne pozbawienie skarżącego możliwości uzyskania lokalu komunalnego nie jest pogwałceniem tej zasady. P. G. w wyniku wypadku komunikacyjnego odniósł 24 ciężkie obrażenia, [...]. Wymaga stałej opieki drugiej osoby. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Sąd Okręgowy W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., zabezpieczył skarżącemu rentę wyrównawczą, zobowiązując ubezpieczyciela do wypłaty kwoty 3.500 zł. Renta ta stanowi jedynie wyrównanie usprawiedliwionych potrzeb codziennych. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego P. G., organ powinien jeszcze raz rozważyć, czy renta wyrównawcza pobierana przez osobę niepełnosprawną stanowi dochód w rozumieniu § 1 pkt 24 Uchwały Rady Miasta [...] W. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku.