II SA/Sz 1146/12
WyrokWSA w Szczecinie2013-05-14
Skład orzekający: Iwona Tomaszewska, Stefan Kłosowski, Danuta Strzelecka-Kuligowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody o przekazaniu nieruchomości rolnej Skarbu Państwa, mimo zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i niepełnego materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony skarżącej, a jego wywód był wewnętrznie niespójny. Ponadto, stwierdzono, że ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie są przedwczesne, ponieważ zależą od rozstrzygnięcia innej sprawy dotyczącej zatwierdzenia projektu scalania gruntów, w której Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania. W związku z tym, organ powinien uwzględnić te ustalenia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.Stan faktyczny
Firma A. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody o przekazaniu nieruchomości rolnej Skarbu Państwa. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, niepełnego materiału dowodowego oraz błędnych ustaleń faktycznych, wskazując na wieloletnie problemy związane z własnością i użytkowaniem gruntów w wyniku postępowania scaleniowego. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja Wojewody była jedynie deklaratoryjna i dotyczyła praw Skarbu Państwa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Firmy A. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Firmy A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] w sprawie przekazania nieruchomości rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Firmy A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca S.w jednym piśmie wniosła skargę na trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane w dniu [...]
1) Znak [...] orzekającą o utrzymanie mocy decyzji SKO
z dnia [...] znak [...] odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody znak [...] dnia[...] r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi B.oraz warunków objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia;
2) Znak[...] – orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji SKO
z dnia [...]r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] r., znak : [...] o przekazaniu A.
3) Znak[...] – orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji SKO
z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie wygaśnięcia użytkowania gruntów przekazanych S.
Przewodniczący Wydziału na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. zarządził rozdzielenie skarg i tak skarga na decyzję opisaną w pkt 1 została wpisana do rep. pod sygnaturą akt II SA/Sz 1145/12,
- skarga w pkt 2 – pod sygnaturą akt II SA/Sz 1146/12,
- skarga z pkt 3 – pod sygnaturą akt II SA/Sz 1147/12.
Na rozprawie w dniu 07 maja 2013 r., na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. II SA/Sz 1145-12, II SA/Sz 1146/12 i II SA/Sz 1147/12 do łącznego rozpoznania, ale odrębnego wyrokowania, gdyż stwierdził,
że pomiędzy zaskarżonymi decyzjami istnieje związek, bowiem decyzje opisane w pkt 2 i 3 są konsekwencjami decyzji – opisanej w pkt 1 rozstrzygającej o zatwierdzeniu projektu scalania gruntów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , na podstawie art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157
i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16, 17 i 19 ustawy
z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), po przeprowadzeniu na wniosek S. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody znak[...] z dnia [...]r. o przekazaniu A. nieruchomości rolnej Skarbu Państwa znajdującej się w faktycznym władaniu S. o pow. [...] ha, położonej w B. działka nr [...] – odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] r. znak : [...]
Kolegium w uzasadnieniu decyzji podniosło, że pismem z dnia [...] r. S. reprezentowana przez radcę prawnego L. W. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] r. o przekazaniu A. znajdującej w faktycznym władaniu S. o pow. [...] ha położonej w B działka nr [...]
Uzasadniając wniosek strona podniosła, że S. (obecnie S. nabyła na mocy umowy sprzedaży zawartej dnia [...] r. w formie aktu notarialnego Nr. Rep. [...] działki o numerze [...]położone w B. , wchodzące w skład nieruchomości rolnej, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr[...] (dawna KW [...]). Nadto zgodnie ze stanem faktycznym wskazanym w uzasadnieniu postanowienia Starosty z dnia [...]r. w wyniku przeprowadzonego w [...] r. przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy Oddział postępowania odnośnie scalania gruntów we wsi B. , zatwierdzonego decyzją Wojewody z dnia [...] r., utworzone zostały działki o nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha z działki o numerze [...] o pow.[...] ha.
Następnie działkę nr [...] oraz działkę nr [...] będącą w użytkowaniu S. na mocy decyzji Powiatowej Rady Narodowej nr [...]z dnia [...] r. połączono w działkę [...]o pow. [...] i wpisano jako działkę będącą własnością Skarbu Państwa. Działka nr [...] decyzją Wojewody z dnia r[...].,[...] została przekazana na własność Skarbu Państwa – A. , przy czym S. nie brała udziału w przekazywaniu tej działki i sporządzeniu protokołu zdawczo – odbiorczego.
Wnioskodawczyni podniosła, że niemożliwym jest aby na mocy decyzji Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] r., Nr[...] , dokonano połączenia działek Nr [...] i utworzenia działki nr[...] a następnie połączenia działki [...] utworzenia działki nr [...] gdyż postępowanie scaleniowe toczyło się dopiero w[...] r., a decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...]r. dotyczyła przekazania dla K. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości rolnej na terenie wsi B. – działki o nr [...]
Strona odnosząc się do stanowiska Starosty Powiatowego będącego odpowiedzią na pisma S. , odnośnie działki nr [...]będącej jej własnością wskazała, że w wyniku postępowania scaleniowego przeprowadzonego
w [...] r. nastąpiło połączenie działki nr [...] z działką nr [...] (otrzymana w wyniku scalania własna działka) oraz z działką nr [...] o pow. [...] ha (przekazaną
w użytkowanie S. na mocy decyzji Naczelnika Miasta Gminy z dnia [...]) i utworzono działkę o nr [...], wpisując ją błędnie jako będącą w użytkowaniu S. . Na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...]r. wygasło użytkowanie tej działki a działka została przekazana A. . Strona zaznaczyła, że decyzja z dnia [...]r. wydana została z uwagi na rzekomy brak wniosku S. odnośnie przejęcia tych gruntów i braku nowych umów sprzedaży, dzierżawy lub najmu, podczas gdy składane wnioski przez S. pozostawały bez odpowiedzi i rozpoznania. Również bez udziału i powiadomienia Spółdzielni sporządzono w dniu 01 lutego 1995 r. protokół zdawczo – odbiorczy gruntów objętych decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego
co wynika choćby z faktu, że brak jest trzeciej strony protokołu, a dołączona strona
z podpisem Prezesa Zarządu S. K. O. pochodzi z innego dokumentu. Ponadto na przekazanych gruntach znajdowały się budynki oraz zabudowania będące własnością S. i nigdy nie zostały zwrócone z tego tytułu jakiekolwiek nakłady.
Strona podkreśliła, że wobec treści księgi wieczystej działki nr [...] nadal istnieją i stanowią własność S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wobec złożenia wniosku
o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej rolą organu w niniejszym postępowaniu jest stwierdzenie czy kwestionowana decyzja narusza prawo, przy czym naruszenie to może stanowić podstawę oczekiwanego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy ma ono charakter rażącego naruszenia prawa. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa uznaje się sytuację, gdy w sposób oczywisty naruszono prawo, gdyż decyzja została wydana wbrew zakazowi lub nakazowi ustanowionemu w przepisie prawa względnie, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązki. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło treść art. 17 i 16 ustawy
z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Wojewodę i wskazało, że decyzją z dnia
[...]r. Wojewoda przekazał AWRSP nieruchomości rolne znajdujące się w faktycznym władaniu S. , co do których nie została zawarta umowa określająca warunki dalszego użytkowania. Działka nr [...] została przekazana A. protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia [...] r.
Kolegium podniosło, że działka nr [...] w dacie przekazania figurowała
w ewidencji gruntów i obejmowała grunty działki nr [...] (stanowiącej własność S. ) połączonej z działką nr [...] (będącą w użytkowaniu S. na mocy decyzji Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...]r.). Jak wynika z ustaleń Starosty (pismo z dnia [...] r.), w ewidencji w dacie orzekania nie odzwierciedlono, że grunty objęte granicami działki [...] , są przedmiotem własności dwóch różnych podmiotów (S. ) i wpisano jako właściciela jedynie Skarb Państwa.
Kolegium uznało, że Wojewoda był uprawniony, a nawet miał obowiązek, zgodnie z art. 16 ust. 2 powyższej ustawy, przekazania Agencji prawa własności działki nr [...] w zakresie w jakim jej właścicielem był Skarb Państwa. Wprawdzie zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu badanej decyzji pominięto analizę prawa własności działki nr [...] i nie wyartykułowano, że była ona przedmiotem współwłasności S. . Nie zmienia to jednak faktu, że Wojewoda był uprawniony do rozporządzenia prawem do tej działki w zakresie w jakim mu ono przysługiwało. Wydając decyzję Wojewoda wskazał, że przekazuje nieruchomość w zakresie w jakim S. wykonuje faktyczne władztwo.
W ocenie Kolegium, nie sposób twierdzić – w oparciu o treść decyzji, aby Wojewoda zamierzał orzekać w inny sposób niż tylko co do dysponowania prawem własności gruntu przysługującego Skarbowi Państwa. Kolegium stwierdziło, że kwestionowana decyzja jest niewątpliwie nieprecyzyjna. Nie zmienia to jednak faktu, że organ mógł,
a nawet był zobowiązany przekazać wykonanie prawa należne Skarbowi Państwa innemu podmiotowi – Agencji. Działania Wojewody niewątpliwie były skuteczne jedynie co do prawa po wygasłym użytkowaniu w zakresie w jakim nieruchomość była (współwłasnością) Skarbu Państwa. Nawet brak wyraźnego wyartykułowania współwłasności Skarbu Państwa z innymi podmiotami na przekazanym gruncie nie zmienia faktu, że decyzja wpływała jedynie na sposób wykonywania prawa własności Skarbu Państwa.
Kolegium podkreśliło, że skutkiem decyzji Wojewody nie było przeniesienie prawa własności lecz jedynie wydanie i przekazanie wykonywania praw własności Skarbu Państwa na wyspecjalizowany podmiot – Agencję. W istocie zatem decyzja nie wpływała bezpośrednio na prawa i obowiązki innych podmiotów, w tym S. W tym postępowaniu Kolegium nie było władne badać czy działanie organów administracyjnych, wskutek którego nie doszło do zmiany zasad użytkowania gruntów w zakreślonym terminie były zgodne z prawem czy też je naruszało.
Odnosząc się do treści protokołu zdawczo – odbiorczego Kolegium stwierdziło, że nie było uprawnione w tym postępowaniu do oceny tej czynności dokonanej już po wydaniu decyzji przez Wojewodę. Mając powyższe na uwadze, Kolegium nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wobec tego stwierdzenia uznało też brak podstaw do badania czy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że błędne było wydanie przez SKO aż trzech osobnych decyzji w jednej sprawie, która ma za przedmiot tę samą nieruchomość w ramach toczącej się w latach 80 poprzedniego wieku postępowania scaleniowego. Podział sprawy na cząstkowe postępowanie był nieuzasadniony i spowodował zbędną dekoncentrację i rozdrobnienie wspólnego dla całej sprawy materiału dowodowego.
Zdaniem strony kwestionowana decyzja została wydana w oparciu
o niekompletny materiał dowodowy, gdyż pominięty został wniosek strony z dnia
[...] r. doprecyzowujący i uzupełniający żądanie zawarte w pkt 1 pisma
z dnia [...]r. Niezbędne było uzupełnienie materiału dowodowego
o wszystkie akta prowadzonych postępowań toczących się z wniosków, skarg i pism wnioskodawcy odnośnie bezprawnego pozbawienia własności przedmiotowych działek z żądaniem ich zwrotu, wszczęcia postępowania uchylającego błędne decyzje, jak też skarg na naruszenie słusznego interesu i prawa spółdzielni związanych ze zwrotem na jej rzecz nieruchomości rolnych.
Strona we wniosku z dnia [...]r. wniosła o włączenie do akt postępowania załączonych do pism S. z dnia [...]r. w sprawie sygn. [...] dowodów w postaci pism składowych w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiących własność spółdzielni oraz w sprawie uwłaszczenia gruntów będących w użytkowaniu S. i skarg na niezałatwienie tych wniosków, mających istotne znaczenie dla sprawy, a które zostały pominięte i nie znalazły się w aktach niniejszej sprawy.
Zdaniem S. błędne i chybione są ustalenia SKO, że przez blisko trzydzieści lat strona nie podejmowała żadnych starań w celu wyjaśnienia i dokonania zmian stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., [...] , na podstawie art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 i art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16, 17 i 19 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. – utrzymało decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak [...]
z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody znak [...] z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło ustalenia i stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] r. odnośnie wniosku S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] r. o przekazaniu A. nieruchomości rolnej Skarbu Państwa znajdującej się we władaniu S. o pow. [...] ha, oznaczonej jako działka [...]
Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium uznało je za niezasadne wskazując, że z art. 156 k.p.a. wynika wprost, że postępowanie prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności dotyczy konkretnych aktów administracyjnych i jego zakres wytycza treść weryfikowanego
w trybie nadzwyczajnym aktu administracyjnego. Pomimo zapadnięcia osobnych rozstrzygnięć działanie Kolegium następowało w oparciu o całość skoncentrowanego
i analizowanego materiału w jednym czasie materiału dowodowego, co umożliwiało uwzględnienie całości okoliczności sprawy i twierdzeń strony.
Wbrew zarzutowi w aktach sprawy znajdowały się pisma wymienione w piśmie z dnia [...] r. Nie dotyczyły one jednak – poza sprawą [...] rozstrzygnięć administracyjnych, a jedynie zwykłej korespondencji prowadzonej przez stronę z organami administracji. Strona wnosząc o pozyskanie kolejnych dokumentów nie wskazywała ich znaczenia dla stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
W ocenie Kolegium, w kwestionowanej decyzji z dnia [...] r. organ dokonał wyczerpującej analizy stanu prawnego i zweryfikował prawidłowość odpowiednich przepisów. Kolegium dostrzegło uchybienia w działaniu organu choćby
w zakresie wyczerpującego przedstawienia ustaleń w uzasadnieniu decyzji, lecz uchybienia te nie mogły jednak zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Kolegium ponownie rozpoznając sprawę taką ocen uznało za prawidłową, szczególnie jeśli zważy się na fakt, że badana decyzja nie miała charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny. Z ocenianej decyzji wynikało wystarczająco jasno, że Wojewoda dokonywał przekazania gruntów jedynie w tym zakresie w jakim sam owym prawem dysponował. Zasadnie przyjęto także, że kwestionowana decyzja nie kształtowała prawa własności Spółdzielni czy innych podmiotów, a jedynie dotyczyła określenia podmiotu właściwego dla dalszego wykonywania praw Skarbu Państwa co do nieruchomości.
W ocenie Kolegium, żadne z podniesionych przez stronę twierdzeń nie dawało podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, zatem zasadnie odmówiono stwierdzenia nieważności tej decyzji.
S. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego L. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skargę uzupełnioną pismem z dnia [...]
Skarżąca S. zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem
art. 6, art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12, art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy i błędną jego ocenę.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, a wskazywane przez stronę dokumenty stanowiły wyłącznie korespondencję między stronami nic nie wnoszącą do sprawy. Zdaniem strony, odmowa połączenia przez SKO wszystkich spraw do jednego postępowania, spowodowała brak przejrzystości orzeczniczej. Za nietrafne i sprzeczne z prawem strona skarżąca uznała powoływanie się przez SKO, że przy ocenie podstaw stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej organ miał na uwadze to, iż w dacie wydania tej decyzji PRL była państwem socjalistycznym i był inny od aktualnego sposób ukształtowania przepisów postępowania administracyjnego oraz zasad konstytucyjnych, w tym dotyczących ochrony własności. Świadczy to o zaniechaniu merytorycznego rozstrzygnięcia skomplikowanego, a w rzeczywistości powstałego w sprzeczności z prawem stanu faktycznego, będącego efektem błędów popełnionych na przestrzeni kilkudziesięciu lat przez organy administracji państwowej, samorządowej i podmioty dokonujące czynności materialno – technicznych na podstawie tych decyzji.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła, że decyzja Wojewody z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem art. 14 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, polegającym na niezbadaniu projektu scaleniu i wymiany gruntów oraz braku skorygowania z urzędu decyzji, która naruszała istotne przepisy prawa. Działki nr [...] nie stanowiły dla skarżącej ekwiwalentu gruntów przedscaleniowych, były bowiem własnością strony i za te działki strona skarżąca nigdy nie otrzymała ekwiwalentu, a więc tym bardziej niemożliwym było uznanie, iż w tym zakresie doszło do przeniesienia na inny podmiot prawa własności nieruchomości należącej do skarżącej.
Strona skarżąca podkreśliła, że w wyniku wydania i realizacji decyzji scaleniowej doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez pozbawienie jej możliwości wykonywania prawa własności, a w efekcie końcowym do bezprawnego przeniesienia tego prawa na osoby i podmioty trzecie. Decyzja zawierająca tego typu uchybienia wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwowe prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w ocenie strony skarżącej, nie rozważyło w ogóle sprawy w aspekcie skutków społecznych i gospodarczych jakie wywołała decyzja scaleniowa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1265 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. utrzymująca w mocy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzję własną z dnia [...]r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...]r. o przekazaniu A. nieruchomości rolnej Skarbu Państwa znajdującej się w faktycznym władaniu S. o pow. [...] ha położonej działka Nr [...]
Stwierdzenie nieważności decyzji następuje w trybie o charakterze wyjątkowym, bowiem służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi tzw. kwalifikowanymi wadami, których zamknięty katalog został zawarty w art. 156 § 1 k.p.a. Wyeliminowanie decyzji z porządku prawnego na podstawie art. 156 k.p.a. następuje tylko i wyłącznie wówczas, gdy organ stwierdza, że jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie wystarczy zatem takie naruszenie prawa, które nie ma charakteru kwalifikowanego.
Dlatego również zakres przedmiotowy administracyjnego postępowania
w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter ograniczony, bowiem nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, ale ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji których pozostawanie w tym obrocie byłoby sprzeczne przede wszystkim z zasadą praworządności i legalności stanowiących normatywne wytyczne dla organów administracji publicznej (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.).
Wskazać też trzeba, że podstawą uznania za zgodne z prawem dokonanych ocen prawnych jest stwierdzenie, że zastosowanie konkretnego przepisu prawa materialnego zostało poprzedzone niebudzącymi wątpliwości ustaleniami stanu faktycznego.
W niniejszej sprawie wyznaczając termin jej rozpoznania i wydając postanowienie o połączeniu do wspólnego rozpoznania ze sprawami o sygn. akt
II SA/Sz 1145/12 i SA/Sz 1147/12, Sąd miał na uwadze okoliczność pozostawania tej sprawy w związku z tymi sprawami, a szczególnie ze sprawą II SA/Sz 1145/12
o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...]r. zatwierdzającej projekt scalania między innymi działki o Nr [...]. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyjęty w sprawie o zatwierdzenie projektu scalania stan faktyczny, ma wpływ na ocenę prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych w zaskarżonej decyzji.
W sytuacji, gdy w sprawie o sygn. II SA/Sz 1145/12 dotyczącej scalania Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego
w zakresie stanu faktycznego i uchylił decyzje, ta część ustaleń, która mieści się
w zakresie przedmiotowym objętym tymi decyzjami, nie może stanowić elementu stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Z tych względów za co najmniej przedwczesne uznać trzeba orzeczenie merytoryczne w niniejszej sprawie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien kierować się ustaleniami
w przedmiocie scalenia, wynikającymi z ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia, co wymaga rozważenia celowości zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] r.
o przekazaniu A. działki nr [...], do czasu rozstrzygnięcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie odniosło się do zarzutu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
w którym strona skarżąca kwestionuje ustalenia organu, sprowadzające się do stwierdzenia, że "Wojewoda dokonywał przekazania gruntów jedynie w zakresie jakim sam owym prawem dysponował". Wewnętrznie niespójny wywód Kolegium, w ocenie Sądu, doprowadził do sprzeczności z rozstrzygnięciem, że decyzja Wojewody z dnia [...] r. nie obejmuje zakresu przekazanych nieruchomości będących w posiadaniu S.
W tym stanie sprawy przyjąć należało, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., których naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższe zapatrywania Sądu.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach postępowania w pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w pkt III wyroku na podstawie art. 152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło