II SA/Op 158/13
WyrokWSA w Opolu2013-05-14
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do merytorycznej kontroli opinii służbowej stwierdzającej nieprzydatność funkcjonariusza do służby w Służbie Więziennej, stanowiącej podstawę do zwolnienia ze służby?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli opinii służbowej stwierdzającej nieprzydatność funkcjonariusza do służby. Badanie opinii przez sąd powinno ograniczać się do kwestii formalnych, takich jak kompletność danych. Decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie negatywnej opinii jest decyzją związaną, a organ administracji nie ma swobody wyboru treści rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Funkcjonariusz P. B. został zwolniony ze Służby Więziennej z powodu nieprzydatności do służby, stwierdzonej w prawomocnej opinii służbowej sporządzonej w okresie służby przygotowawczej. Powodem negatywnej opinii było usunięcie funkcjonariusza ze szkolenia zawodowego z powodu powrotu pod wpływem alkoholu. Funkcjonariusz odwołał się od decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przeprowadzenie dodatkowych dowodów, w tym dotyczących postępowania dyscyplinarnego. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, uznając, że negatywna opinia służbowa jest obligatoryjną przesłanką do zwolnienia i nie podlega merytorycznej kontroli w postępowaniu administracyjnym ani sądowym. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionował brak możliwości oceny opinii służbowej przez sąd oraz podnosił kwestię niezakończonego postępowania dyscyplinarnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 11 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza służby więziennej oddala skargę.
Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...], decyzją personalną
z dnia 20 grudnia 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 218 ust. 1 pkt 1, ust. 3 oraz art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 79, poz. 523 ze zm.) zwolnił w dniu 31 grudnia 2012 r. szer. P. B. – strażnika w dziale ochrony, ze Służby Więziennej z powodu nieprzydatności funkcjonariusza do służby, stwierdzonej w prawomocnej opinii służbowej z dnia 27 listopada 2012 r., sporządzonej w okresie służby przygotowawczej.
W odwołaniu od ww. decyzji P. B., powołując się na art. 135 K.p.a., art. 138 § 2 K.p.a., art. 132 § 1 K.p.a., wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. Wskazując na art. 136 K.p.a., wniósł o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci: odwołania z dnia 30 grudnia 2012 r. od orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] z dnia 27 grudnia 2012 r. (znak [...]), prawomocnego rozstrzygnięcia w powyższym postępowaniu dyscyplinarnym, kopii biletów do kina z dnia 7 listopada 2012 r., zeznań wydających opinię w pierwszej i drugiej instancji. Złożony wniosek dowodowy, w ocenie funkcjonariusza, miał na celu wykazanie niewinności odwołującego się, brak ukarania dyscyplinarnego oraz brak podstaw do uznania przez opiniujących go przełożonych winnym przewinienia dyscyplinarnego.
Organ II instancji – Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu, decyzją
z dnia 11 lutego 2013 r., nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania szer. P. B. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ II instancji ustalił, że szer. P. B. został przyjęty do Służby Więziennej w dniu 1 marca 2011 r. na okres służby przygotowawczej i mianowany na stanowisko strażnika w dziale ochrony w Zakładzie Karnym w[...]. W okresie od 17 września do 7 grudnia 2012 r. szer. P. B został zakwalifikowany do stanu osobowego szkolenia zawodowego na pierwszy stopień podoficerski w systemie skoszarowanym w Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w [...]. Dalej podał, że w dniu 12 listopada 2012 r. do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] wpłynęła pisemna informacja Komendanta Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w [...] z dnia 8 listopada 2012 r., [...] o usunięciu ze szkolenia zawodowego na pierwszy stopień podoficerski Służby Więziennej szer. P.B. W informacji tej zawarto stwierdzenie, że szer. P. B. w dniu 7 listopada 2012 r. powrócił z przepustki poza terenem Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w [...] pod wpływem alkoholu. Czyn ten, jak wywodzono, noszący znamiona przewinienia dyscyplinarnego, uniemożliwiał funkcjonariuszowi dalszy udział w szkoleniu, co z kolei, spowodowało wyłączenie go ze składu osobowego szkolenia zawodowego w dniu 8 listopada 2012 r. i obowiązek stawienia się w macierzystej jednostce organizacyjnej w dniu 9 listopada 2012 r.
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2012 r., znak [...], Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] wszczął przeciwko szer. P. B. postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu naruszenie dyscypliny służbowej oraz popełnienie czynu sprzecznego ze złożonym ślubowaniem, poprzez powrócenie z przepustki w dniu 7 listopada 2012 r., w trakcie trwania szkolenia zawodowego w OSSZ w [...], pod wpływem alkoholu, czym naruszył przepisy art. 230 ust. 1 i 2, ust. 3 pkt 4 i 7 ustawy o Służbie Więziennej.
Jednocześnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wyjaśnił, że w dniu 27 listopada 2012 r., kierownik działu ochrony Zakładu Karnego Nr [...] w [...] sporządził szer. P. B. opinię służbową, w której stwierdzono o nieprzydatności funkcjonariusza do służby, co zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej skutkuje zwolnieniem opiniowanego ze służby.
P.B., po zapoznaniu się z treścią opinii w dniu 28 listopada 2012 r., zgodnie z otrzymanym pouczeniem, w dniu 10 grudnia 2012 r. złożył do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...], za pośrednictwem kierownika działu ochrony, wniosek o jej zmianę. Przełożony uznał wniosek za niezasadny i przekazał go wraz z opinią i swoim stanowiskiem wyższemu przełożonemu. Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...], utrzymał zaskarżoną opinię w mocy, informując opiniowanego o sposobach rozpatrzenia wniosku i motywach podjętej decyzji. Opinię, zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy o Służbie Więzienne włączono do akt osobowych funkcjonariusza.
W tak ustalonym stanie faktycznym, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej uznał, że odwołanie funkcjonariusza nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie swoich rozważań organ odwoławczy zważył, że na podstawie ustawy
o Służbie Więziennej funkcjonariusz podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu, mającemu na celu, m.in. ustalenie przydatności do służby, ocenę wywiązywania się
z obowiązków służbowych oraz przydatność na zajmowanym stanowisku. W okresie służby przygotowawczej, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy, funkcjonariusz podlega dwukrotnemu opiniowaniu służbowemu – nie później niż 30 dni przed upływem pierwszego roku służby i 60 dni przed mianowaniem na stałe, a także niezależnie od tych terminów, na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 4 ustawy – w przypadku m.in. stwierdzenia nieprzydatności do służby w okresie przygotowawczym. Nieprzydatność do służby, stwierdzona w opinii służbowej, stanowi obligatoryjną przesłankę do zwolnienia funkcjonariusza ze służby- zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Organ uznał, że decyzja wydana z powodu nieprzydatności do służby stwierdzonej
w opinii służbowej jest decyzją związaną z treścią prawomocnej opinii i jej wnioskami. Wywodził organ, że opinia stanowiąca podstawę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez wyższego przełożonego, w związku z czym podlegała wykonaniu. Zwracając jednocześnie uwagę, na informację zamieszczoną
w końcowej części opinii o skutkach prawnych stwierdzenia nieprzydatności do służby, polegających na zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej. W ocenie organu, ta pisemna informacja, z którą zapoznano odwołującego, jest jednoznaczna z wszczęciem z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. W dalszym ciągu organ zaznaczył, że z uwagi na podstawę prawną zwolnienia – art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy
o Służbie Więziennej, przedmiotowe postępowanie nie wymagało przeprowadzenia innych dowodów, a w szczególności wnioskowanych w odwołaniu, bowiem zaskarżona decyzja jest obligatoryjnym skutkiem stwierdzenia – w prawomocnej opinii służbowej, sporządzonej w okresie służby przygotowawczej – nieprzydatności do służby.
Organ zaakcentował, że decyzja organu I instancji jest decyzją wykonawczą, wynikającą z opinii służbowej, zaś odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że rozstrzygnięcie decyzji o zwolnieniu ze służby nie jest powodowane toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym. Argumentowano, że niezależnie od wyników postępowania dyscyplinarnego, istotne jest, że odwołujący został wydalony ze szkolenia zawodowego, zaś brak przeszkolenia dyskwalifikuje go do dalszej służby. Na zakończenie decyzji organu odwoławczego podkreślono, że opinię o nieprzydatności
w służbie sporządził bezpośredni przełożony funkcjonariusza – kierownik działu ochrony, natomiast wniosek o zmianę opinii rozpatrzył wyższy przełożony Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...].
W skardze do Sądu P. B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 11 lutego 2013 r., znak [...], ewentualnie o uchylenie tej decyzji, podnosząc zarzut naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i inne naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w tym samym dniu wszczęto postępowanie
i wydano decyzję (opinię służbową). Opinia o nieprzydatności do służby i decyzja Dyrektora Zakładu Karnego zostały doręczone stronie jednocześnie, co w ocenie skarżącego, oznacza, że organ podjął decyzję personalną na bazie niedoręczonej decyzji. Skarżący zarzucał, że organ II instancji nie ocenił przebiegu całego postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, nie zbadał żadnych dowodów, pozbawił skarżącego możliwości zgłoszenia wniosków i odniesienia się do dowodów, podszedł bezkrytycznie do opinii służbowej. Skarżący zakwestionował zapisy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o braku kompetencji sądu administracyjnego do oceny opinii służbowej. Wywodził jednocześnie, że niezakończenie postępowania dyscyplinarnego oznacza domniemanie niewinności skarżącego, przywołując art. 249 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, stanowiący, że obwiniony funkcjonariusz jest niewinny do chwili prawomocnego rozstrzygnięcia.
Zaznaczył, że nie jest w sprawie wykluczone, że postępowanie w sprawie w pierwszej instancji prowadziła osoba, która podlegała wyłączeniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że rozstrzygnięcie decyzji o zwolnieniu ze służby nie było powodowane toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym. Dodatkowo wskazał organ, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji postępowanie dyscyplinarne przeciwko szer. P. B. nie zostało prawomocnie zakończone. Natomiast w dniu 8 marca 2013 r., na podstawie orzeczenia nr [...], wydanego w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu, orzeczenie dyscyplinarne nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 27 grudnia 2012 r., zostało uchylone w całości, a postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji umorzone. Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii dotyczącej wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., w związku z tym, że dowody, na podstawie których ustalono, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe lub decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, organ ponownie wskazał, że podstawą zwolnienia skarżącego ze służby nie było orzeczenie dyscyplinarne. Podkreślono, że skarżący został zwolniony w związku z nieprzydatnością do służby, stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Ponadto zwrócono uwagę na zasadę, że wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu fałszerstwa orzeczeniem sądu lub właściwego organu, natomiast odstąpienie od tejże zasady może mieć charakter wyjątkowy i zostało określone w art. 145 § 2 K.p.a.
W konsekwencji, w ocenie organu, nie można uznać, że decyzja została wydana na podstawie fałszywych dowodów, jak również, że do wydania doszło w wyniku przestępstwa, którego skarżący nie wskazuje ani nie określa, o czym świadczy użyte przez skarżącego sformułowanie "iż nie możemy wykluczyć, że przy wydawaniu decyzji doszło do przestępstwa". Reasumując, organ uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracyjnych i wydawać orzeczenia o charakterze decyzji administracyjnej.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a.). - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, zwalniającej szer. P. B. ze służby, według wskazanego wyżej kryterium legalności, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji były przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. nr 79, poz. 523 ze zm.), dalej zwanej ustawą. Zgodnie z treścią 96 ust. 1 pkt 1 ustawy funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby stwierdzonej w opinii służbowej
w okresie służby przygotowawczej. Kwestie związane z opiniowaniem funkcjonariuszy zostały uregulowane w rozdziale 10 ustawy. Stosownie do przepisu art. 86 ustawy funkcjonariusz podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu, które ma na celu stworzenie podstaw do określenia indywidualnego programu rozwoju zawodowego, ustalenie przydatności do służby, ocenę wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz przydatności na zajmowanym stanowisku, wyłaniania kandydatów do mianowania i powoływania na wyższe stanowiska służbowe oraz awansowania na wyższe stopnie Służby Więziennej. Opinię służbową o funkcjonariuszu wydaje się w okresie służby przygotowawczej – nie później niż 30 dni przed upływem pierwszego roku tej służby i 60 dni przed mianowaniem na stałe (art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Na wstępie należy uznać za błędne stanowisko skarżącego, że organy administracyjne
i sąd administracyjny władne były dokonać oceny legalności opinii służbowej w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby
w Służbie Więziennej, w sytuacji prawomocnego postępowania zakończonego wydaniem opinii o nieprzydatności tego funkcjonariusza do służby.
Sąd administracyjny rozpoznając sprawę na decyzję o zwolnieniu ze Służby Więziennej, wydaną w związku z negatywną opinią służbową, nie jest władny kontrolować ocen lub stwierdzeń zawartych w takiej opinii. Taka opinia podlega badaniu przez Sąd jak każdy dowód w sprawie.
Badanie takie powinno się więc sprowadzać do kwestii formalnych, takich jak kompletność danych samej opinii z punktu widzenia dyrektyw zawartych w przepisach art. 86 i nast. ustawy oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości dnia 16 czerwca
2010 r. w sprawie wzoru arkusza opinii służbowej funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. nr 121, poz. 816).
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania w takiej sprawie prawidłowości samej oceny wyrażonej w opinii o przydatności funkcjonariusza do służby (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1996 r, sygn. akt II ARN 66/95 – publ. ONSAPU
z 1996 r. nr 17, poz 244; z dnia 22 lutego 1996 r., Sygn. akt III ARN 67/95 – publ. OSNAPU z 1996 r., nr 17 poz. 245.
Wyjaśnić należy, że zatrudnienie w charakterze funkcjonariusza służby więziennej opiera się na mianowaniu. Przepisy ustawy o Służbie Więziennej szczegółowo określają przesłanki zdolności kandydata do podjęcia służby i stawiają wysokie wymagania, gdy chodzi o warunki psychiczne, fizyczne, profil etyczny, wykształcenie, kwalifikacje zawodowe ubiegającego o przyjęcie do pracy w charakterze funkcjonariusza (art. 27
i następne ustawy o Służbie Więziennej). Podjęcie pracy funkcjonariusza więziennictwa uzależnione jest zatem od spełnienia szeregu przesłanek. Ustawodawca nie poprzestał przy tym na badaniu wstępnym przydatności kandydata, ale ustanowił dwuletni okres służby przygotowawczej mający na celu weryfikację wyrażonej na wstępie oceny (art. 42 ust. 1 - 4 ustawy) pod kątem sprawdzenia cech osobistych, charakteru i zdolności. Tak długi okres służby przygotowawczej znajduje uzasadnienie w szczególnym charakterze zadań postawionych przed Służbą Więzienną oraz we właściwościach
i warunkach tej służby. Zauważyć należy, iż wykonywany zawód funkcjonariusza służby więziennej to wymagająca dyspozycyjności służba, której pełnienie zarezerwowane jest wyłącznie dla osób legitymujących się przydatnością do tej służby nie tylko od strony formalnej (stosownego wieku, niekaralności, wykształcenia). Celem służby przygotowawczej jest po pierwsze – przygotowanie funkcjonariusza do służby (tzn. przygotowanie do specyficznych zadań służby, trudnych warunków, dyspozycyjności, zwiększonej dyscypliny, zmianowości, pełnienia służby na jednoosobowych stanowiskach oraz zwiększonego zakresu obowiązków), po drugie wyszkolenie funkcjonariusza (czyli wyposażenie w niezbędną wiedzę zawodową, poznanie przepisów regulujących funkcjonowanie Służby Więziennej, przepisów określających sposób wykonywania obowiązków na zajmowanym stanowisku), po trzecie sprawdzenie przydatności do służby w oparciu o sprawdzenie kwalifikacji merytorycznych (tj. cechy osobiste, umiejętność planowania, organizowania
i podejmowania trafnych decyzji, odpowiedni charakter). Ważnym, o ile nie najistotniejszym, elementem oceny przydatności funkcjonariusza do służby są predyspozycje osobiste i charakter kandydata. Sprawdzenie tych cech możliwe jest jedynie w trakcie praktycznego wykonywania czynności zawodowych w czasie służby przygotowawczej. Niewątpliwie mogą się zdarzyć przypadki, w których pozytywna ocena wstępna nie zostanie poparta opinią o przydatności do służby, sporządzoną po upływie służby przygotowawczej, tak jak w rozpatrywanej sprawie. Dopiero uzyskanie pozytywnej opinii o przydatności do służby po odbyciu okresu przygotowawczego powoduje, iż funkcjonariusz zostaje mianowany na stałe.
Sporządzenie zatem opinii o przydatności do służby w okresie przygotowawczym jest istotnym elementem poprzedzającym mianowanie na stałe i jednocześnie stanowi poddanie się panującej w zawodzie hierarchii służbowej. Stwierdzić należy, iż pragmatyka służbowa przewiduje własny, szczegółowy tryb sporządzania oraz weryfikacji opinii służbowej, ograniczając przy tym możliwość zaskarżenia opinii tylko do wyższego przełożonego. Opinia nie podlega dalszej kontroli instancyjnej. Nie stanowi także przedmiotu weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. W szczególności organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do kontrolowania prawidłowości i zasadności opinii. Również sąd administracyjny nie kontroluje treści opinii służbowej.
Zauważyć należy, iż opinia służbowa jest przejawem uprawnienia przełożonego
w zakresie doboru kadry. Opinia ta stanowi podstawę do podjęcia decyzji w zakresie dalszego pozostawania funkcjonariusza w służbie i mianowania go na stałe. Sporządzenie opinii o nieprzydatności do służby to zatem suwerenny akt przełożonego, który podlega weryfikacji jedynie przez wyższego przełożonego (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 2402/11, orzeczenie zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1103/10, dostępny LEX 1086680.
Dodatkowo podnieść należy, że kierownik działu ochrony, w którym służył skarżący, jest osobą mogącą najpełniej ocenić przydatność funkcjonariusza do służby, skoro miał możliwość bezpośredniej obserwacji jego pracy. Przyznanie mu kompetencji do rozstrzygania o przydatności funkcjonariusza do służby jest więc uzasadnione. Sporządzenie opinii negatywnej przesądza automatycznie o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Zwolnienie w takim wypadku nosi cechy decyzji związanej. Organ podejmujący decyzję o zwolnieniu nie dysponuje swobodą wyboru treści rozstrzygnięcia. Zarzuty co do prawidłowości i zasadności opinii służbowej nie mogą wpływać na meritum decyzji o zwolnieniu.
Ustawodawca regulując sprawy opiniowania funkcjonariuszy Służby Więziennej
w przepisach art. 86 i nast. ustawy, konsekwentnie wyłączył je spod działania kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie to ma charakter wewnętrzny i toczy się w ramach struktury organizacyjnej Służby Więziennej z udziałem podmiotów pozostających w zależności służbowej. Nowy podmiot tego postępowania – wyższy przełożony – może zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy lub uchylić w całości
i polecić wydanie nowej opinii z uwzględnieniem wskazanych okoliczności, funkcjonariusza informuje się na piśmie, za pośrednictwem wydającego opinię
o sposobie rozpatrzenia wniosku – art. 92 ust. 1 – 4 ustawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący został zwolniony ze służby z uwagi na jego nieprzydatność stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż rzeczywiście w wydanej opinii stwierdzono nieprzydatność P. B. do służby i opinia ta została utrzymana w mocy przez wyższego przełożonego. Spełnione zatem zostały przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby, określone w art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Należy ponownie zaznaczyć, że w razie spełnienia przesłanek, o których mowa w wymienionym przepisie istnieje obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby a nie jedynie możliwość takiego zwolnienia.
W ramach postępowania dotyczącego zwolnienia funkcjonariusza ze służby, co wynika z przedstawionych rozważań, organ administracji nie dokonuje ponownej kontroli wydanej opinii służbowej, która legła u podstaw uruchomienia tego postępowania lecz ogranicza się jedynie do ustalenia konsekwencji, jakie związane są z tą opinią służbową. Konsekwencją negatywnej opinii służbowej jest zwolnienie ze służby. Zwolnienie ze służby funkcjonariusza w służbie przygotowawczej ma charakter obligatoryjny, o czym stanowi przywołany wyżej przepis ustawy o Służbie Więziennej. Jeszcze raz powiedzieć przyjdzie, że negatywny wynik opiniowania, w odniesieniu do funkcjonariusza służby przygotowawczej stanowi przesłankę zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, organ orzekający ma obowiązek ustalenia czy rzeczywiście w opinii służbowej stwierdzono nieprzydatność danego funkcjonariusza do służby w okresie służby przygotowawczej, oraz że wyczerpany został przewidziany w ustawie tryb odwoławczy przewidziany co do opinii służbowej, tzn. czy upłynął termin do złożenia do wyższego przełożonego wniosku o zmianę opinii (art. 90 ust. 3), a w razie złożenia takiego wniosku czy wyższy przełożony nie uchylił dotychczasowej opinii na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Trafnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wskazał na wyczerpanie przez skarżącego trybu odwoławczego przewidzianego ustawą w sprawie opinii służbowych funkcjonariuszy SW oraz zasadnie zwrócił uwagę na okoliczność, że Dyrektor Zakładu Karnego nr [...] w [...], po szczegółowym rozpatrzeniu argumentacji podnoszonej przez skarżącego, utrzymał w mocy opinię, informując opiniowanego na piśmie (pismo z dnia 20 grudnia 2012 r., - [...] – w aktach adm.) o sposobie rozpatrzenia wniosku i motywach podjętej decyzji, zgodnie z art. 92 ustawy.
Jak już wyżej powiedziano organy orzekające na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy
o Służbie Więziennej w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie są uprawnione do weryfikacji opinii służbowej o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej, czego w istocie skarżący domagał się w odwołaniu i w skardze.
Z tej przyczyny zarzuty skargi, podważające zasadność wydanej skarżącemu opinii służbowej oraz odnoszące się do postępowania dyscyplinarnego, uznać trzeba za bezprzedmiotowe dla sądowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oparta została na prawidłowych ustaleniach faktycznych, mających znaczenie dla materialnoprawnej podstawy jej podjęcia
i prawidłowo również została uzasadniona, zarówno pod względem wyjaśnienia podstawy faktycznej jak i prawnej.
W tym stanie sprawy, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekając jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło