II SA/Wa 1886/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Sławomir Fularski Ewa Grochowska-Jung (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., podjętą na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. w przedmiocie zwolnienia Z. B. z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Szef Sztabu Generalnego WP rozkazem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. zwolnił [...] Z. B. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. Przedmiotowy rozkaz doręczono zainteresowanemu w dniu [...] maja 2006 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na egzemplarzu aktowym. W dniu [...] grudnia 2007 r. Z. B. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego z dnia [...] kwietnia 2006 r. o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. zawieszono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. dotyczącego zwolnienia ww. podoficera z zawodowej służby wojskowej, z uwagi na toczące się postępowanie karne prowadzone przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w S. Następnie, w związku z tym, że ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie, postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. podjęto zawieszone postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego WP. Od powyższej decyzji Z. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i uniemożliwienie jej przez to brania czynnego udziału w postępowaniu oraz art. 156 pkt 2 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej wykładni i w konsekwencji jego niezastosowanie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego uniemożliwiło mu złożenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia, iż to nie on podpisał wypowiedzenie stosunku służbowego. Zdaniem skarżącego rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. został wydany z rażącym naruszeniem przepisu art. 115 ust. 1 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ze względu na brak wypowiedzenia dokonanego przez Z. B. Rozpoznając sprawę ponownie Minister Obrony Narodowej stwierdził, że decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie zawierała wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Podniósł, że decyzja o zwolnieniu została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 i art. 115 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozkazu, a zatem nie można uznać, iż została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że kwestie dotyczące podpisu na wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej leżą poza obszarem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Z. B. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] oraz stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] kwietnia 2006 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu w konsekwencji jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału przed wydaniem decyzji oraz poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżanej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga Z. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy nastąpiło m.in. rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykłe. Z powyższymi pojęciami ustawa wiąże bowiem różne skutki prawne. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane rozszerzająco. Orzecznictwo sądowe prezentuje pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Naruszenie prawa jest rażące wówczas, gdy w jego wyniku powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożności akceptacji zaskarżonego orzeczenia jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. stanowił art. 111 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozkazu. Zgodnie z dyspozycją przywołanego przepisu, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Art. 114 ust. 1 przywołanej ustawy stanowił natomiast, że żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Ponadto, zgodnie z ust. 5 i 6 tego przepisu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następowało po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza lub doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca, przy czym okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej mógł być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, a kończyć się musiał ostatniego dnia miesiąca. Dodatkowo, wskazać należy, że organem właściwym do zwolnienia zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej był – zgodnie z art. 115 ust. 1 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej – Szef Sztabu Generalnego WP. Zgodzić się należy z organem, iż bezspornym jest fakt, że w dniu [...] lutego 2006 r. w kancelarii Jednostki [...] zostało złożone – przez nieustaloną w postępowaniu karnym osobę – wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej [...] Z. B. Zaznaczyć przy tym należy, że wypowiedzenie to odpowiadało wszystkim wymogom określonym w § 11 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483, z późn. zm. – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), gdyż było skierowane do właściwego organu zwalniającego – Szefa Sztabu Generalnego WP, zostało dokonane w formie pisemnej, zawierało oświadczenie woli żołnierza zawodowego wskazujące jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego oraz zostało złożone w kancelarii jednostki wojskowej. Tym samym stwierdzić należy, że zaskarżony rozkaz personalny wydał uprawniony organ wojskowy, który prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa, realizując wolę żołnierza, przejawioną w dokonanym wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. został skarżącemu doręczony w dniu [...] maja 2006 r. Od rozkazu tego skarżący nie odwołał się, stał się on ostateczny w administracyjnym toku instancji. Za chybiony uznać należy zatem zarzut skarżącego, jakoby zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej nastąpiło bez podstawy prawnej oraz wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się natomiast do zarzutów związanych z podpisem widniejącym pod wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, podtrzymać należy stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, że są to kwestie leżące poza obszarem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Z kasacyjnego charakteru decyzji o stwierdzeniu nieważności (lub o odmowie stwierdzenia nieważności) decyzji administracyjnej wynika bowiem, że poza zakresem orzekania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej leży okoliczność (wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej podpisane przez nieustaloną osobę), na podstawie której Szef Sztabu Generalnego WP wydał rozkaz personalny zwalniający Z. B. z zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się natomiast do kwestii niedopełnienia zapisanej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, podkreślić należy, że niewypowiedzenie się strony co do zebranego w sprawie materiału dowodowego nie miało wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Natomiast skarżący, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i będąc reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, miał możliwość złożenia wszelkich wniosków dowodowych w toku prowadzonego przez organ postępowania. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Weryfikacja decyzji w trybie tzw. "zwykłym" i nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności, podlega różnym reżimom. Skarżący w podnoszonych przez siebie zarzutach domaga się w istocie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie zwolnienia ze służby, nie dostrzegając, że wszczął postępowanie w trybie nadzwyczajnym, które podlega regułom określonym w art. 156 k.p.a. Reguły te dookreśla orzecznictwo i tak, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 490/05 lex nr 196696 zawarto tezę, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. W kolejnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05 lex 196694, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a więc, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Reasumując, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że decyzja o zwolnieniu ze służby wydana została w oparciu o obowiązujące w dacie jej wydania przepisy prawa, przez właściwy organ – nie zawierała wad powodujących jej nieważność. Tym samym uznać należało, iż zaskarżona decyzja, przedmiotem której była odmowa stwierdzenia nieważności, odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.