I OSK 2107/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2380/12 w sprawie ze skargi M. G. i M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M.G. i M. G. solidarnie kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2380/12 oddalił skargę M. G. i M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że wnioskiem z dnia 22 lipca 2011 r. M. G. i M. G. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 1968 r., nr [...] w sprawie odmowy ustanowienia na rzecz dawnego właściciela W. S. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] d. nr [...], oznaczonego jako "[...]" o pow. 706,1 m2. W toku postępowania Kolegium ustaliło, że spadek po W. S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieście VI Wydział Cywilny, sygn. akt VI Ns 948/06 z dnia 19 lutego 2008 r. nabyły żona J. S. w 2/8 części oraz córki M. P. oraz Z. G. po 3/8 części spadku każda z nich. Spadek po J. S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Wydział II Cywilny z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt II Ns 2180/99 nabyły córki M. P. oraz Z. G. po 1/2 części spadku każda z nich. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Wydział II Cywilny z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt II Ns 2180/99 spadek po Z. G. nabyły dzieci M. G. i M. G.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy II Wydział Cywilny z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt II Ns 404/10, spadek po M.P. na podstawie ustawy w zakresie nieruchomości położonych w Polsce i praw rzeczowych na takich nieruchomościach nabyli mąż J.P. w 1/2 części, siostrzenica M. G. i siostrzeniec M.G. w 1/4 części każde z nich. Organ zauważył, że z aktu notarialnego z dnia 8 stycznia 1991 r., sporządzonego przez notariusza P. A. wynika, iż J.P., wdowiec z pierwszego związku małżeńskiego z M.P. z d. S. oraz małżonek w drugim związku małżeńskim I. P. z d. S., zmarły w dniu 21 września 1990 r. dokonał na rzecz swojej małżonki, w razie jego wcześniejszego zgonu, darowizny obejmującej prawa pełnej własności do całości majątku wchodzącego w skład jego spadku, bez wyjątku i zastrzeżeń, przy zachowaniu postanowienia, iż w razie występowania dzieci, wspomniana darowizna zostanie ograniczona do jednej części dozwolonej przez prawo, wedle wyłącznego wyboru obdarowanej. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt VI Ns 240/05 spadek po I. P. nabyła w całości siostrzenica J. P.. Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia [...] lipca 1968 r. dotyczy interesu prawnego wszystkich następców prawnych byłych współwłaścicieli nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] w W., a więc również spadkobierców - następców prawnych J.P.. Kolegium wyjaśniło, że nie odnalazło w aktach sprawy, poza odpisem aktu notarialnego z dnia 8 stycznia 1991 r. oraz jego tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego z języka francuskiego, postanowienia o nabyciu spadku po J. P.. Zdaniem organu ustalenia spadkobierców po J.P. nie można dokonać na podstawie aktu notarialnego, sporządzonego przed notariuszem we Francji. Zgodnie z art. 1025 § 1 k.c. sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Powyższe – w ocenie organu - oznacza, że do prawidłowego ustalenia spadkobierców zmarłego J.P., niezbędne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego. Organ pierwszej instancji podkreślił również, że ustalenie spadkobierców poprzez przeprowadzenie postępowania spadkowego nie leży po stronie organu administracji, gdyż nie ma on legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem. Kolegium zauważyło również, że zgodnie z art. 11038 § 1 k.p.c., do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą sprawy o prawa rzeczowe na nieruchomości i o posiadanie nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej, jak również sprawy ze stosunku najmu, dzierżawy i innych stosunków dotyczących używania takiej nieruchomości, z wyjątkiem spraw o czynsz i inne należności związane z używaniem lub pobieraniem pożytków z takiej nieruchomości. Do spraw takich należą m.in. sprawy dotyczące własności nieruchomości. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania spadkowego po J.P. znany będzie ostatecznie krąg osób posiadających interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, to znaczy możliwe będzie rozpatrzenie wniosku M. G. i M.G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 1968 r. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W/postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia przez właściwy sąd spadkobierców J. P.. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu przedłożenia przez J. P. dokumentu o przyjęciu spadku przez I.P. potwierdzonego przez sąd polski oraz wezwało J.P. do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, do właściwego sądu powszechnego, z wnioskiem o uznanie skuteczności na obszarze Polski, aktu prawnego - testamentu dotyczącego nabycia spadku po J.P.. Kolegium wskazało, że J.P. swój interes prawny wywodzi ze spadkobrania po I. P.. Natomiast I. P. była spadkobierczynią J. P., spadkobiercy w 1/2 po swej pierwszej żonie, M.P., następczyni prawnej dawnego właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...]. Spadek po zmarłym J. P., obywatelu francuskim, I.P. nabyła na podstawie testamentu sporządzonego i ogłoszonego we Francji. W ocenie organu odwoławczego w sprawie ma zastosowanie art. 1145 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 k.p.c. J. P. powinna wystąpić do właściwego sądu o uznanie skuteczności na obszarze Polski, aktu prawnego - testamentu dotyczącego nabycia spadku po J. P.. Na powyższe postanowienie M. G. i M.G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, bowiem wszelkie niezbędne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po W.S., byłym właścicielu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], zostały złożone do akt sprawy. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art.1145 k.p.c., a także zwrócił uwagę, iż nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego dokonana ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r.(Dz.U. Nr 234, poz. 1571) wyjaśniła istniejące na gruncie poprzedniej regulacji prawnej wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięć podlegających uznaniu. Z przepisu art. 11491 k.p.c. wynika dopuszczalność uznania rozstrzygnięć innych (niż sądy) organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że na gruncie art. 1145 k.p.c. możliwe jest jedynie uznawanie orzeczeń sądów państw obcych. Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego gruntownie przebudowała system uznawania i stwierdzania wykonalności zagranicznych orzeczeń, przy czym zmianę o charakterze fundamentalnym stanowi przyjęcie zasady, że orzeczenia sądów zagranicznych (wobec powyższej uwagi również rozstrzygnięcia innych niż sądy organów państw obcych wydawanych w sprawach cywilnych) podlegają uznaniu z mocy prawa, jeżeli są spełnione przesłanki wynikające z art. 1145 k.p.c. i nie zachodzi żadna z przeszkód określonych w art. 1146 k.p.c. Mimo braku wyraźnego sformułowania w znowelizowanym art. 1145 k.p.c. nie może budzić wątpliwości, że z uznaniem orzeczenia zagranicznego wiąże się jego skuteczność na obszarze Polski. Przez skuteczność orzeczenia rozumie się w doktrynie wywoływanie wszelkich skutków innych niż wykonalność, a więc w szczególności skutek prawotwórczy w wypadku orzeczeń konstytutywnych, powagę rzeczy osądzonej oraz moc wiążącą orzeczenia. Skoro zatem skuteczność zagranicznego orzeczenia jest przesłanką rozstrzygnięcia sprawy przez sąd polski - bądź, jak w sprawie przedmiotowej - przez organ administracji, to po stronie Sądu czy organu występuje uprawnienie do ustalenia dla potrzeb toczącego się postępowania, czy nastąpiło uznanie. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art.1148 k.p.c. możliwe jest również wystąpienie do Sądu z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie Sądu (innego organu) państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu. W każdym jednak wypadku Sąd polski wydaje orzeczenie deklaratywne, stwierdzając czy uznanie nastąpiło. Sąd wywodził dalej, że wobec brzmienia przepisu art. 1145 k.p.c., nie sposób pominąć regulację zawartą w przepisie art.1146 k.p.c. wprowadzającą negatywnie ujęte przesłanki odmowy uznania zagranicznego. Pomimo ograniczenia katalogu tych przesłanek, to nie zmienia faktu, że przesłanki te podlegają każdorazowej kontroli sądu. Zgodnie z art. 1146 § 2 przeszkody określone w § 1 pkt 5 i 6 k.p.c. stosuje się odpowiednio do sprawy zawisłej przed innym niż sąd organem polskim. Reasumując Sąd wskazał, że badanie negatywnych przesłanek odmowy uznania orzeczenia zagranicznego należy do sądu powszechnego a skoro tak, to słusznie organ zawiesił postępowanie w celu ustalenia pełnego kręgu uczestników niniejszego postępowania, do czego zobowiązuje organ przepis art. 10 k.p.a. Powyższej oceny nie może również zmienić fakt błędnej nomenklatury zastosowanej w sentencji zaskarżonego orzeczenia – określenia badanego aktu notarialnego z dnia 8 lipca 1991 r. - testamentem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. G. i M.G.. Wskazując na obie podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r., w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, bowiem wszelkie niezbędne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po W.S., byłym właścicielu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], zostały złożone do akt sprawy; 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 1145 k.p.c., art. 1146 k.p.c. oraz art. 11491 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. wadliwe przyjęcie, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym wskazane przepisy mają zastosowanie, w sytuacji gdy zastosowanie winny mieć regulacje zawarte w Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. tj. z 2005 r., Nr 112, poz. 938). Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z art. 1108 k.p.c. wynika, iż ustalenie istnienia jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych wymaga ustalenia, że spadkodawca był obywatelem polskim, zaś spadkodawca będący cudzoziemcem miał w chwili śmierci miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce. J.P. był obywatelem francuskim, nigdy nie zamieszkiwał w Polsce ani nie miał w Polsce miejsca zwykłego pobytu, zmarł we Francji. Do jurysdykcji krajowej należą również sprawy spadkowe, jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej. Decydujące jest zatem, aby majątek spadkowy znajdował się w Polsce w chwili otwarcia spadku. Zgodnie z art. 11102 k.p.c. jurysdykcja krajowa w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym jest wyłączna w zakresie, w którym rozstrzygnięcie dotyczy praw rzeczowych na nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej w Polsce. Oznacza to, że sprawy o stwierdzenie nabycia spadku w zakresie wchodzących do spadku praw rzeczowych na terenie Polski podlegają wyłącznej jurysdykcji sądów polskich. W ocenie skarżących w niniejszej sprawie powyższe przesłanki nie występują. Skarżący kasacyjnie podnieśli, że żadne z praw rzeczowych nie przysługiwało J.P. w stosunku do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Tym samym do masy spadkowej po J.P. nie weszły żadne prawa rzeczowe na nieruchomości, weszło jedynie roszczenie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi W. S. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości. Roszczenie takie prawem rzeczowym nie jest. Ponadto wskazano, że z art. 64 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe ( Dz.U. Nr 80, poz. 432 ) wynika, iż spadkodawca w testamencie lub w innym rozrządzeniu na wypadek śmierci może poddać sprawę spadkową swojemu prawu ojczystemu, prawu miejsca swojego zamieszkania albo prawu miejsca swojego zwykłego pobytu z chwili dokonania tej czynności lub z chwili swojej śmierci. W razie braku wyboru prawa w sprawie spadkowej właściwe jest prawo ojczyste spadkodawcy z chwili jego śmierci, co ma zastosowanie do J. P.. Zatem wydanie przez polski sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J.P. lub sporządzenie przez notariusza aktu poświadczenie dziedziczenia w oparciu o obowiązujące w Polsce prawo nie jest możliwe bowiem do dziedziczenia po J.P. nie ma zastosowania prawo polskie lecz francuskie. Powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego obowiązujacego we Francji, skarżący kasacyjnie podnieśli, że I.P. nie była zobowiązana do przedłożenia żadnego dokumentu o przyjęciu spadku po jej mężu, a żądanie przedłożenia takiego dokumentu przez J. P. jest nieuzasadnione i pozbawione podstawy prawnej. W polskim systemie prawnym brak jest podstaw do żądania przez organ administracji publicznej dokumentu o przyjęciu spadku przez spadkobiercę. Ustalenia kręgu spadkobierców dokonuje się bowiem w oparciu o akt poświadczenia dziedziczenia lub postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Tym samym postanowienie organu z dnia [...] października 2012 r. powinno zostać uchylone. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, iż zastosowanie w niniejszej sprawie powinien mieć art. 1145 k.p.c., art 1146 k.p.c. oraz art. 11491 k.p.c. Według skarżących akt notarialny z dnia 8 stycznia 1991 r jest zagranicznym dokumentem urzędowym i jako taki ma moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, co wynika z art. 1138 k.p.c. Tym samym Sąd, podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zawieszenia postępowania w celu ustalenia pełnego kręgu uczestników postępowania, dopuścił się naruszenia prawa procesowego, bowiem krąg następców prawnych po W. S. został wykazany na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej, jako ustawa "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Przyczyny nieważności postępowania sądowego są enumeratywnie wyliczone w § 2 wskazanego przepisu. Jedną z przesłanek nieważności postępowania, określoną w art.183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., jest pozbawienie strony możności obrony jej praw. Określenie "pozbawiony możliwości obrony swych praw", nie zostało w ustawie zdefiniowane. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę polega na tym, że strona na skutek uchybień procesowych sądu lub (i) strony przeciwnej nie mogła brać ( nie brała udziału) w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w danej instancji ( por. J.P. Tarno, Komentarz do art.183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis 2013 r.; B. Dauter, Komentarz do art.183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2013 r.). Pozbawienie strony możności obrony należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy tego wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. Omawiane pojęcie może odnosić się do różnych stanów faktycznych. Generalnie jednak rzecz ujmując, należy przyjąć, że pozbawienie strony możności obrony swych praw w procesie stwarza sytuację, w której sąd nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie ma natomiast znaczenia w tym zakresie, czy pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę mogło mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy, czy nie (wyrok NSA z 25 stycznia 2006 r., sygn. II OSK 437/2005, publ. LexisNexis nr 258324, wyrok NSA z dnia 17 maja 2011 r., sygn. II OSK 403/2011, publ.LexisNexis 2534413). Stosownie zaś do art. 33 § 1 p.p.s.a.: "Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony". Z akt sprawy, w której zapadł wyrok zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną, wynika, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. zostało zaskarżone przez M. G. i M.G., reprezentowanych przez adwokata T. K. oraz przez J.P., w imieniu której wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył jej pełnomocnik adw. M. W.. Postanowieniem z dnia [...]października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznało jedynie środek zaskarżenia M. G.– i M.G., zaś o wydanym rozstrzygnięciu nie powiadomiło pełnomocnika J. P. – adwokata M.W. Trzeba przy tym zaznaczyć, że w postanowieniu tym Kolegium nałożyło określone obowiązki na J.P., której wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium nie rozpoznało. Nie budzi też żadnych wątpliwości, że wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy adwokat M.W. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.z dnia [...] sierpnia 2012 r., wskazując zaskarżony akt, jak również przedstawiając argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. Wprawdzie z treści pełnomocnictwa wynika, że adwokat M. W. został ustanowiony do prowadzenia sprawy o odszkodowanie za grunt warszawski, którego dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 1968 r., to jednak wobec wskazania przez niego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że dotyczy on prowadzonego przez organ nadzorczy postępowania o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji, Kolegium powinno było wezwać adwokata M.W. do wyjaśnienia zakresu pełnomocnictwa, nie mogło natomiast pominąć środka zaskarżenia i nie doręczyć rozstrzygnięcia pełnomocnikowi strony skarżącej. To uchybienie organu odwoławczego nie zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji, który także pominął pełnomocnika J. P., nie zawiadomił go ani o terminie rozprawy, ani o podejmowanych w toku postępowania sądowego czynnościach, nie zauważając przy tym, że nie został rozpoznany środek zaskarżenia jednej ze stron postępowania administracyjnego. Tego rodzaju uchybienie oznacza, że doszło do pozbawienia strony postępowania sądowoadministracyjnego możności obrony jej praw, o którym mowa w art.183 §2 pkt 5 p.p.s.a., a które podlega uwzględnieniu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu, nawet bez formułowania w tym zakresie zarzutu kasacyjnego. Uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny tej okoliczności nie jest więc związane z koniecznością jej podniesienia przez strony, których okoliczność ta dotyczy. Stwierdzenie przesłanki nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej i tym samym do istoty sprawy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 1 i § 2 pkt 5 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a