II OZ 621/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1049/12 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1049/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego, odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu to pełnomocnik został wezwany do uiszczenia wpisu, zaś okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu nie dotyczą pełnomocnika, ale skarżącego. Zdaniem Sądu przywrócenia terminu do dokonania czynności przez pełnomocnika skarżącego w żadnym razie nie może usprawiedliwiać ciężka choroba skarżącego, gdyż to nie on, ale jego pełnomocnik został wezwany do dokonania czynności. Ponadto bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu pozostają ustalenia dokonane pomiędzy pełnomocnikiem a jego mocodawcą, że to mocodawca osobiście uiści wpis. W związku z powyższym Sąd uznał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do uiszczenia wpisu bez swojej winy. Dlatego na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanych wniesionym zażaleniem, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1/ art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez: - błędne uznanie, że obowiązek uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej ciąży na pełnomocniku, a nie na stronie, a jednocześnie wadliwe przyjęcie, iż we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego winny zostać wskazane okoliczności dotyczące pełnomocnika, podczas gdy przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. dotyczy czynności strony, 2/ art. 87 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez: - odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sytuacji spełnienia przez stronę wszystkich przesłanek uwzględnienia wniosku, - błędne przyjęcie, że ciężka choroba strony nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, - błędne przyjęcie, że ciężka choroba strony nie stanowi również okoliczności dotyczącej bezpośrednio pełnomocnika, - pominięcie związku pomiędzy wpływem sytuacji faktycznej w jakiej znalazła się strona oraz możliwością skutecznego podejmowania czynności przez pełnomocnika, 3/ art. 214 § 1, art. 220 § 1 w zw. z art. 173 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie za prawidłowe zarządzenie z dnia 22 kwietnia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, podczas gdy: - wezwany został pełnomocnik, a zgodnie z naruszonymi przepisami skargę kasacyjną wnosi strona i strona jest zobowiązana do opłacenia wpisu sądowego, co w konsekwencji wskazuje na konieczność wezwania do uiszczenia wpisu strony reprezentowanej przez pełnomocnika, a nie zaś wezwania pełnomocnika strony, - pełnomocnik został niewłaściwe określony w zarządzeniu – wskazano r.pr. W.K., podczas gdy pełnomocnikiem S.S. jest r.pr. W.K., - wskazano błędną datę skargi kasacyjnej – 17 kwietnia 2013 r., podczas gdy skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 22 kwietnia 2013 r.; W uzasadnieniu wskazano, że zakwestionowane postanowienie jest wadliwe i jako takie winno zostać zmienione przez Sąd. Podniesiono także, że pełnomocnik strony poczynił ze stroną ustalenia, iż to strona osobiście uiści wpis sądowy, jednakże ciężka choroba na którą zapadła uniemożliwiła jej dokonanie tej czynności w zakreślonym terminie. Nadto podniesiono, że przez ciężką chorobę strona nie mogła skontaktować się z pełnomocnikiem, by zapobiec uchybieniu terminowi. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Sąd wadliwie uznał, że choroba strony nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu, gdyż wezwanie było skierowane do jej pełnomocnika. Wskazując zaś na przepis art. 214 § 1 i art. 173 § 2 P.p.s.a. podniesiono, że skoro skargę kasacyjną wnosi strona, to również obowiązek uiszczenia wpisu ciąży na stronie jako podmiocie wnoszącym pismo. Zatem to strona, a nie jej pełnomocnik, winna zostać wezwana do uiszczenia wpisu. Ponadto pełnomocnik jedynie sporządza, a nie wnosi skargę kasacyjną. Zwrócono także uwagę na wadliwe wskazanie pełnomocnika w zarządzeniu z dnia 22 kwietnia 2013r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu mimo wadliwego uzasadnienia. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oceniając brak winy w uchybieniu terminu, Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, również jego postępowanie winno być wzięte pod uwagę przy ocenie zawinienia w uchybieniu terminu. Profesjonalny pełnomocnik, któremu powierzono prowadzenie sprawy odpowiada za dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony. Skuteczność dokonania przed sądem czynności, polegającej na wniesieniu pisma od którego należy uiścić opłatę, zależy od uiszczenie wpisu. Rację ma skarżący, że materialny obowiązek uiszczenia opłaty ciąży na samej stronie, co jednak nie zdejmuje z pełnomocnika obowiązku zapewnienia skuteczności czynności procesowej, dokonywanej w granicach pełnomocnictwa. Obowiązku tego nie należy utożsamiać z koniecznością uiszczenia opłaty z własnych środków pełnomocnika, lecz z taką organizacją prowadzenia spraw strony w postępowaniu sądowym, która zapewni skuteczne dochodzenie jej interesów. Warunkiem należytego dbania o interesy strony jest skuteczne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik powinien, kierując się logiką i doświadczeniem zawodowym związanym z prowadzeniem spraw sądowych, czynić przewidywania co do przebiegu czynności procesowych. Brak porozumienia pomiędzy pełnomocnikiem, a klientem w zakresie konieczności zabezpieczenia ze środków strony kwot na prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej należy uznać za brak staranności pełnomocnika, który winien dbać o właściwą komunikację z klientem, w tym informować mocodawcę o konieczności ponoszenia kosztów sądowych. Złożenie skargi kasacyjnej w sprawie, w której na mocy art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. należny jest wpis sądowy, a w której nie składano wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, powinno skłonić fachowego pełnomocnika do takiego zaplanowania prowadzenia sprawy, które pozwoli na dokonywanie prawnie skutecznych czynności procesowych (porównaj: postanowienie NSA z dnia 13.09.2012 r., sygn. akt II FZ 689/12, LEX nr 1223294, postanowienie NSA z dnia 29.06.2011 r., sygn. akt II FZ 266/11, LEX nr 1083177). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że co do zasady choroba strony, w sytuacji gdy działa za nią jej pełnomocnik, nie usprawiedliwia braku winy w uchybieniu terminu. I nie mają tutaj znaczenia ustalenia pełnomocnika z mocodawcą, iż to mocodawca osobiście uiści wpis. Zwrócić bowiem należy uwagę, że profesjonalny pełnomocnik posiada wiedzę co do przebiegu postępowania, zatem wiedział, że wniesienie skargi kasacyjnej będzie wiązało się z obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego. W związku z tym możliwe było podjęcie kroków w celu zabezpieczenia ze środków skarżącego odpowiedniej kwoty na ten cel. Zaś jeśli mocodawca nie zastosuje się do sugestii czy rad swojego pełnomocnika w tym zakresie, to wówczas winien się liczyć z negatywnymi konsekwencjami swojego postępowania związanymi choćby z uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu. W tej sytuacji, z punktu widzenia treści art. 86 § 1 P.p.s.a. nie można mówić o braku winy po stronie skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Odnosząc się zaś do zarzutu wadliwego sformułowania przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w postaci wezwania pełnomocnika, a nie strony do wykonania tego obowiązku oraz niewłaściwego określenia pełnomocnika w treści tego zarządzenia, stwierdzić należy, że powyższe uchybienia nie mają wpływu na kwestię oceny braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności. Z treści zarządzenia z dnia 22 kwietnia 2013 r. wynika bowiem, że do uiszczenia wpisu rzeczywiście wezwano r.pr. W.K., ale jako pełnomocnika skarżącego. Zaś brak drugiego członu nazwiska pełnomocnika należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską, która przecież nie była na tyle istotna by wprowadzić pełnomocnika strony w błąd. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.