I SA/Lu 253/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2011r. sprawy ze skargi E. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz E. Ś. kwotę zł [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia E. Ś., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Z akt sprawy wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego. Tytuły egzekucyjne obejmują należność podatkową wynikającą z decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązanie "A" Spółki z o.o. w podatku VAT za październik 2007 r., która to decyzja równocześnie była przedmiotem postępowania odwoławczego. Tytuły wykonawcze wraz z zajęciem rachunku bankowego (bezskutecznym) oraz wynagrodzenia za pracę (skuteczne do 31.12.1010 r.) doręczone zostały skarżącemu 15 lipca 2010 r. W zarzucie wniesionym 19 lipca 2010 r. skarżący wskazał, że "A" nie ma zobowiązań, lecz znaczną nadpłatę w podatku VAT, stąd egzekucja jest niezasadna. Organ egzekucyjny, pismo zawierające zarzuty przekazał do będącego wierzycielem Naczelnika Urzędu Skarbowego, który postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. "odrzucił zarzuty" wskazując, że wydana wobec skarżącego decyzja oraz postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności są obecnie przedmiotem postępowania odwoławczego i zażaleniowego. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. uchylił je i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia, zalecając "wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w zakresie stanu faktycznego i prawnego". Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., wydanym na podstawie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: "upea"), wierzyciel uznał zarzuty za niedopuszczalne wskazując, że w przedmiocie obowiązków objętych tytułami wydana została decyzja organu odwoławczego. Wyjaśnił też, że ustalenia kontroli podatkowej nie potwierdziły motywacji zarzutów. Pouczył, że na przedmiotowe postanowienie nie przysługuje zażalenie. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. wydanym na podstawie art. 34 § 1 upea, odmówił uwzględnienia zarzutów ze wskazaniem na art. 34 § 1 upea i postanowienie wierzyciela z dnia [...] listopada 2010 r. Na postanowienie organu egzekucyjnego skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2010 r. zażalenie. W toku jego rozpatrywania Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. pouczył skarżącego, że przysługuje mu również prawo złożenia zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] listopada 2010 r. w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma (doręczonego 14 stycznia 2011 r. ) . Zgodnie z tym pouczeniem, skarżący w dniu 21 stycznia 2011 r. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego – wierzyciela, które Dyrektor Izby Skarbowej w przekazał do załatwienia wierzycielowi przy piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r., a równocześnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił w - w rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] grudnia 2011 r. – postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] grudnia 2010 r. , uznając, że wydane zostało w oparciu o nieostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela. Przy piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej akta sprawy i stosownie do art. 133 kpa, poinformował, że podtrzymuje stanowisko zawarte w swoim postanowieniu z dnia [...] listopada 2010 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela wskazując na treść art. 34 § 1a upea oraz okoliczność rozpatrzenia sprawy istnienia obowiązku objętego tytułami egzekucyjnym w odrębnym postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. Ś. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie postanowień zarzucając naruszenie art. 33 w związku z art. 34 § 1a upea, art. 11 kpa w związku z art. 18 upea oraz art. 128 w związku z art. 144 kpa i w związku z art. 18 upea. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że "wbrew oczekiwaniom Skarżącego postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania podatkowego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "ppsa") Sąd, dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego doń aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a jedynie granicami sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Przedmiotem niniejszej sprawy były czynności wierzyciela podjęte w toku postępowania egzekucyjnego zakończone postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdzającym niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. W związku z tym Sąd zauważa, że wypowiedź wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym może być zawarta w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 1 upea) lub w postanowieniu o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1 a upea). Rozróżnienie tych rozstrzygnięć ustawodawca podkreśla w art. 34 § 4 upea wskazując, że organ egzekucyjny załatwia sprawę zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (a może być ono ostateczne lub nieostateczne w związku z prawem zaskarżenia go zażaleniem – art. 34 § 2 upea) lub po otrzymaniu postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Temu ostatniemu postanowieniu ustawodawca nie przydaje warunku "ostateczności", bo uznał, że nie podlega ono zaskarżeniu zażaleniem, stąd ostateczne jest od daty doręczenia (art. 16 § 1 kpa w związku z art. 18 upea). Również z przepisów art. 34 w związku z art. 17 § 1 upea wynika wprost, że zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 1 i art. 34 § 2 upea) oraz na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów (art. 34 § 4 i art. 34 § 5 upea). W tej kwestii Sąd podziela wykładnię powyższych przepisów i poglądy zawarte w wyrokach NSA z dnia 18 marca 2010 r. – II FSK 2007/09 – Lex 596 157 oraz dnia 15 stycznia 2008 r. – II FSK 1577/06 - Lex 470 980, a w szczególności tezę, że "dopuszczalności zażalenia na postanowienie z art. 34 § 1a upea (...) nie można domniemywać, skoro powinno ono wynikać wprost z przepisu. Przepis art. 34 § 1a upea nie przewiduje zażalenia, a dopuszczalność zażalenia, o którym mowa w art. 34 § 2 upea dotyczy tylko postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela", a nie postanowienia o niedopuszczalności zarzutów. Racjonalny ustawodawca uznał, że skoro nie będący organem egzekucyjnym wierzyciel rozpatrywał w odrębnym postępowaniu podatkowym kwestię wymagalności należności pieniężnej zobowiązanego objętą tytułem egzekucyjnym, to w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku nie można badać ponownie merytorycznie. W sprawie jest poza sporem, że kwestia istnienia obowiązku dochodzonego egzekucyjnie i zakresu tego obowiązku rozpatrywana była w odrębnym postępowaniu podatkowym.. W ocenie Sądu, organ nadzoru nad egzekucją administracyjną błędnie pouczył skarżącego o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1 a upea, a następnie nie zastosował art. 134 kpa w związku z art. 144 kpa i w związku z art. 18 upea, czego rezultatem było wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem art.138 kpa, bowiem niedopuszczalne było zastosowanie tego przepisu dla weryfikacji ostatecznego postanowienia z dnia [...] listopada 2010 r. wydanego na podstawie art. 34 § 1a upea. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i w związku z art. 18 upea oraz art. 152 i art. 200 ppsa, orzeczono jak w sentencji.