II SA/Ol 298/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję ; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania M.D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. D., z powodu pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. zarzuciła organowi błędną wykładnię powołanego przepisu i pominięcie dalszej jego treści, tj. słów: "chyba, że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]", powołując się na art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że w pkt 1 sentencji przyznano M. D. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem J. D. na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Natomiast w pkt 2 sentencji decyzji odmówiono wnioskowanego świadczenia od dnia 1 stycznia 2013r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił w pierwszej kolejności, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został już utrwalony pogląd, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza prawną możliwość przyznania świadczenia osobie sprawującej opieką nad małżonkiem nie podlega aprobacie, co oznacza, że fakt pozostawania przez osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą opieki w związku małżeńskim nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez małżonka sprawującego taką opiekę. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego okoliczność ta nie może stanowić jedynej przesłanki negatywnej do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym niezasadna jest odmowa przyznania świadczenia małżonkowi sprawującemu taką opiekę. Organ II instancji podniósł, iż w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, bezspornie można uznać, że M. D. sprawuje opiekę nad mężem i sprawowanie tej opieki jest przyczyną niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dlatego też należało uchylić zaskarżoną decyzję i przyznać świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 listopada 2012 r., tj miesiąca, w którym odwołująca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, do dnia 31 grudnia 2012 r., tj. do dnia zmiany przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśniono, że według aktualnego brzmienia tego przepisu, obowiązującego od dnia 1 stycznia 2013 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia. W związku z tym organ przyjął, iż skoro J. D. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym po 68 roku życia, od dnia 1 stycznia 2013r. wnioskowane świadczenie nie przysługuje. M. D. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się uchylenia pkt 2 rozstrzygnięcia w związku z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich niezastosowanie, a przez to niezasadną odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 30 czerwca 2013r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przepis art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi, iż osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych (obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012r.) zachowują prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu przepis art. 11 ustawy nowelizującej dotyczy osób, co do których w dniu 1 stycznia 2013 r. istniała w obrocie prawnym decyzja administracyjna ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, czyli decyzja nadająca uprawnienie. Osoby, którym przyznano decyzją uprawnienie zachowały je w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r. Organ podkreślił, że art. 11 ust. 1 stanowi o zachowaniu prawa do świadczenia w dotychczasowej wysokości, co oznacza, że świadczenie to w chwili wejścia w życie nowelizacji musiało być już ukształtowane i mieć postać nadanego decyzją uprawnienia. Podniesiono, że odrębne od wskazanego uregulowanie zawiera art. 13 ustawy nowelizującej, który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Kolegium ten przepis ma zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Zauważono, że unormowanie to zawiera ograniczenie czasowe określone słowami "za ten okres", przy czym jedyny okres, jaki wyodrębnić można z treści art. 13 to okres - do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., czyli do dnia 1 stycznia 2013r. Ustalając zatem uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, do którego prawo powstało przed dniem 1 stycznia 2013 r. stosować należy przepisy dotychczasowe i na ich podstawie ustalić to uprawnienie "za ten okres", czyli do dnia 1 stycznia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548, zwanej dalej: "ustawą"). Przepis ten stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Kolegium przyjęło, że zawarty w tym przepisie zwrot "za ten okres" ogranicza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego przed wejściem w życie powołanej nowelizacji, zmieniającej brzmienie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. Uz 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) z dniem 1 stycznia 2013r. – do dnia 31 grudnia 2012r. Sąd takiego stanowiska nie podziela. Zdaniem Sądu, z brzmienia art. 13 ustawy nowelizującej nie wynika, że stanowi on podstawę do przyznania świadczenia jedynie na okres do dnia 31 grudnia 2012 r. Wskazuje on natomiast, że ustalając prawo do świadczenia, które powstało przed tym dniem, organ powinien je przyznawać na dotychczasowych zasadach. Prawidłowe rozumienie znaczenia tego przepisu powinno uwzględniać zmiany wynikające z art. 11 i 12 ustawy nowelizującej. I tak na mocy art. 11 ust. 1 tej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zgodnie z art. 11 ust. 3 wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1. Jak wynika z treści powyższych przepisów zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego osobom uprawnionym zachowanie prawa do świadczeń do dnia 30 czerwca 2013 r., bez weryfikacji tego prawa w odniesieniu do wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2013 r. zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, że osoby które złożyły wniosek o przyznanie świadczenia przed dniem 1 stycznia 2013 r., jednak nie został on przed tym dniem rozpoznany, miałyby być pozbawione prawa do otrzymywania świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r. Podkreślenia wymaga, że w art. 11 ust. 1 ustawy mowa jest o osobach uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, bez określenia, że chodzi wyłącznie o świadczenia przyznane decyzjami wydanymi do dnia 31 grudnia 2012 r. Należy ponadto zauważyć, że przyjęta przez organ interpretacja art. 13 ustawy prowadzi do naruszenia wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości obywateli wobec prawa, zgodnie z którą, że wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Rozumowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego powoduje, że inna jest sytuacja osoby, której przyznano świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 31 grudnia 2012 r. od sytuacji osoby, której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się w wyniku odwołania, już po wejściu w życie nowych uregulowań, w świetle których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tej osobie nie przysługuje. Prezentując taki pogląd organ wprowadził de facto dodatkowe, nie wynikające z przepisów powołanych wyżej ustaw, kryterium oceny wniosku. Kryterium tym posługuje się ustawodawca w art. 12 ustawy i ma ono znaczenie jedynie przy ocenie prawa do uzyskania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, co nie było przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd nie widzi żadnego aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia zróżnicowania sytuacji prawnej osób uprawnionych do otrzymania świadczenia na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego, jedynie z tej przyczyny, że ich wniosek został rozpoznany w późniejszym terminie. Takie samo stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 25 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Gd 189/13 oraz WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 21 maja 2013r, sygn. akt 314/13. Podsumowując, jak wynika z zaskarżonej decyzji, skarżąca należy do kręgu osób, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej, tym samym organ odwoławczy błędnie przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres jedynie do dnia 31 grudnia 2012 r. Powyższe skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i nie narusza sformułowanego w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazu reformationis in peius. Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w żaden sposób nie pogarsza sytuacji prawnej skarżącej bowiem w konsekwencji wyroku Sądu obowiązkiem organu będzie rozważanie możliwości przyznania skarżącej świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r. Dodatkowo Sąd zauważa, że przyznając świadczenie organ winien skonkretyzować w decyzji w jakiej czyni to wysokości. Rozstrzygnięcie w tym względzie jest o tyle istotne, że wartość ta w stosunku do pierwotnego brzmienia ustawy o świadczeniach rodzinnych była waloryzowana, a cytowana ustawa zmieniająca również zmienia wysokość tego świadczenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że została ona wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.