II GSK 805/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-14
Skład orzekający: Joanna Kabat- Rembelska, Zofia Borowicz, Krystyna Anna Stec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku małżonków prowadzących odrębne gospodarstwa rolne i posiadających rozdzielność majątkową, możliwe jest nadanie każdemu z nich osobnego numeru identyfikacyjnego w krajowym systemie ewidencji producentów, mimo że jeden z małżonków posiada już taki numer?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji, uznając, że przepis art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który ograniczał możliwość nadania numeru identyfikacyjnego tylko jednemu z małżonków, został uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny. W związku z tym, decyzje wydane na podstawie tego przepisu nie mogły się ostać, a skarżący powinien zostać wpisany do ewidencji i otrzymać numer identyfikacyjny.Stan faktyczny
R.S. złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. Jego małżonka posiadała już taki numer. Organy administracji odmówiły wpisu i anulowały nadany R.S. numer, powołując się na przepis ograniczający nadanie jednego numeru na małżeństwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R.S. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów, uznając, że przepis stanowiący podstawę odmowy był niekonstytucyjny.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 530/13 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R. S. 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 530/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu 25 listopada 2009r. R. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o wpis do ewidencji producentów.
Pismem z dnia 2 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wskazując, że współmałżonka wnioskodawcy jest już zarejestrowana w systemie ewidencji producentów i posiada nadany numer identyfikacyjny.
W odpowiedzi na wezwanie złożono pismo, w treści którego R. S. i K. P.-S. zgodnie oświadczają: "Pozostając w związku małżeńskim niniejszym oświadczamy, że każde z nas prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą (uprawy sadownicze) i grunty, które posiadamy i uprawiamy znajdują się w naszym majątku osobistym każdego z małżonków. Płody rolne zebrane z tych gruntów przeznaczamy do majątku osobistego każdego z małżonków osobno".
W dniu 10 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał R. S. zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dokonania wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru ewidencyjnego.
Następnie w dniu [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję, którą wykreślił R. S. z ewidencji producentów i anulował nadany uprzednio numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 ust. 4 i 6, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 86; dalej: ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w świetle przepisu art. 12 ust. 4 ww. ustawy możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków. Żona R. S. – K. P.-S., była już zarejestrowana w systemie ewidencji producentów i posiadała nadany numer identyfikacyjny. Stąd organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obowiązkiem tego organu było uchylenie wadliwie dokonanego wpisu i wadliwie nadanego numeru ewidencyjnego.
Na powyższą decyzję R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.
Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), wskazał, że w myśl art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.
Analiza ww. przepisu doprowadziła WSA do przekonania, że małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny bez względu na to, czy posiadają oddzielne gospodarstwa rolne oraz niezależnie od tego jaki ustrój majątkowy ich obowiązuje. W sytuacji, gdy jeden z małżonków posiada już numer identyfikacyjny, uniemożliwia to przyznanie takiego numeru drugiemu z małżonków nawet wówczas, gdy posiada on osobne gospodarstwo rolne jako majątek odrębny.
Zdaniem Sądu I instancji, skoro w rozpoznawanej sprawie żona skarżącego w 2004 r. została wpisana do ewidencji producentów rolnych i nadano jej numer identyfikacyjny, to brak było podstaw do wpisania R. S. w 2009 r. do ewidencji i nadania mu numeru identyfikacyjnego. Za bez znaczenia WSA uznał fakt, że małżonkowie posiadają odrębne gospodarstwa rolne i każde z nich realizuje własne przedsięwzięcie gospodarcze. Zdaniem Sądu nadto dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia wyrok TK z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, dotyczący sytuacji, gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa.
Z zebranego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby skarżący wraz z żoną posiadali taką rozdzielność.
Dalej, Sąd I instancji uznał, że organy w prawidłowej formie, tj. w formie decyzji administracyjnej, wykreśliły skarżącego z ewidencji producentów rolnych, anulowały numer identyfikacyjny oraz odmówiły wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego. W tym zakresie zaznaczył, że przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów nie określiły w jakiej formie prawnej winno nastąpić wykreślenie z ewidencji i anulowanie nadanego numeru identyfikacyjnego. WSA powołał się na pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialnotechniczną ale czynnością z zakresu administracji publicznej dokonywaną zgodnie z wnioskiem strony i bez zastrzeżeń innych zainteresowanych, zatem eliminacja tej czynności z obrotu prawnego powinna następować w formie umożliwiającej stronie obronę jej interesów. W razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu - na zasadzie analogii - art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. S., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Ł., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie:
I. prawa materialnego, a to:
1. art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../, w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 18 Konstytucji, poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, podczas gdy prawidłowa wykładania treści wskazanego przepisu uwzględniająca treść orzeczenia TK z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, prowadzi do wniosku, że każdy z małżonków prowadzących dwa odrębne i niezależne gospodarstwa rolne, może skutecznie ubiegać się o wpisanie do ewidencji producentów w myśl powołanej wyżej ustawy, a tym samym może mu zostać nadany numer identyfikacyjny;
2. art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../, przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki odmowy wpisu do ewidencji producentów, podczas gdy skarżący nie składał ponownego wniosku o wpis do ewidencji, co uzasadnia twierdzenie, że WSA powinien uwzględniając skargę uznać nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji,
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji niestwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji podczas, gdy prawidłowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadziłaby do przyjęcia, że organy orzekały mimo spełnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
2. art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.; dalej: k.p.c.), w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. przejawiające się w nieprawidłowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięciu niektórych dowodów oraz zaniechaniu całościowej oceny dowodów i ich wnikliwego zbadania, w szczególności poprzez pominięcie dowodu z dokumentów wskazanych przez skarżącego w załączeniu pisma z dnia 12 grudnia 2013 r., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż została ona rozstrzygnięta z pominięciem dowodów potwierdzających fakt kilkuletniego prowadzenia odrębnych i samodzielnych gospodarstw przez R. S. oraz jego małżonkę K. P. - S.
Przy piśmie z dnia 5 maja 2015 r., pełnomocnik skarżącego złożył wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt [...], o ustanowieniu z dniem 3 listopada 2009 r. rozdzielności majątkowej R. S. i K. P.-S.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, zachodziły też podstawy do rozpoznania skargi na podstawie niespornego stanu faktycznego, przyjętego przy orzekaniu przez Sąd I instancji.
Skargę kasacyjną oparto na obu prawem przewidzianych podstawach, tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie jak i na naruszeniu przepisów postępowania - przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ocena zarzutu wadliwego oddalenia skargi, z naruszeniem art. 151 p.p.s.a., wymaga odniesienia się w pierwszym rzędzie do zarzutów naruszenia prawa materialnego, a to art. 12 ust. 4 i art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../. Niewątpliwie u podstaw wydania kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji o wykreśleniu skarżącego z ewidencji, anulowaniu nadanego mu numeru identyfikacyjnego oraz o odmowie wpisu do ewidencji i odmowie nadania numeru indentyfikacyjnego - z powołaniem art. 13 ust. 1 ww. ustawy - legła regulacja zawarta w jej art. 12 ust. 4.
W toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji poza sporem było, że skarżący R. S. pozostawał w związku małżeńskim z K. P.-S., która w 2004 r. została wpisana do ewidencji producentów /.../ i nadano jej numer identyfikacyjny.
Tymczasem, zgodnie z art. 12 ust. 4 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku małżonków /.../ nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków /.../, co do którego współmałżonek /.../ wyraził pisemną zgodę. Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli m. in. wnioskodawcy został już uprzednio nadany numer identyfikacyjny.
Należy też mieć na względzie, że Sąd I instancji orzekając w sprawie uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, nie miał wpływu na wynik sprawy.
Zgodnie z tym wyrokiem "Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji".
Zdaniem WSA, po pierwsze, wyrok dotyczy sytuacji gdy między współmałżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, a taki stan faktyczny w sprawie nie zachodzi. Po drugie, TK orzekł, że przepis art. 12 ust. 4 traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku ustaw RP – a w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia wyrok TK ogłoszony nie został.
Wobec powyższego należy wskazać, że zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem - odnośnie możliwość określenia przez Trybunał Konstytucyjny, na mocy art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu innego niż data ogłoszenia wyroku - obowiązywanie aktu normatywnego nie do końca należy utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania. Rozważając skutki takiego rozstrzygnięcia należy mianowicie uwzględnić powody, dla których TK odroczył w czasie utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne (por. np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 2419/13).
W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ w zakwestionowanym zakresie nie jest wystarczające dla przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 tej ustawy, z uwzględnieniem wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności. Stworzenie niezbędnej regulacji prawnej w nowym stanie prawnym, jaki powstanie w wyniku niniejszego wyroku, związane jest również ze spoczywającym na właściwych organach polskich obowiązkiem sprawowania kontroli dla ochrony interesów gospodarczych Unii Europejskiej oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nienależnie beneficjentom.
W tym stanie rzeczy zgodzić należy się z wywodem, że motywy jakimi kierował się TK - odraczając utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji - uzasadniają przyjęcie, że regulacja ta, do czasu utraty mocy zgodnie z orzeczeniem TK, powinna nie tylko formalnie obowiązywać, ale także powinna być stosowana.
Kwestia ta zdaje się zresztą być w sprawie poza sporem. W podstawach skargi kasacyjnej nie postawiono bowiem Sądowi I instancji zarzutu zastosowania przepisu, domniemanie konstytucyjności którego TK usunął. W skardze kasacyjnej ograniczono się do wskazania na niekonstytucyjną wykładnię art. 12 ust. 4 ustawy.
Jednakże ocena, czy znajduje usprawiedliwienie oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), wymaga uwagi, że stan prawny - w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny - kształtuje się odmiennie od tego, który obowiązywał zarówno w dacie wydania kwestionowanych decyzji jak i w dacie wydania zaskarżonego wyroku.
Ustawą z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz.1872) - jak wynika z uzasadnienia jej projektu - dostosowano system prawa do ww. wyroku TK z dnia 3 grudnia 2013 r.
Objęty podstawami skargi kasacyjnej art. 12 ustawy z dniem 1 stycznia 2015 r. otrzymał nowe brzmienie, art. 13 z tym dniem został zaś uchylony.
Zgodnie ze znowelizowanym art. 12 według jego ust. 4 pkt 1 nadal w przypadku małżonków /.../ nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków /.../, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jednakże art. 12 ust. 4 pkt 2 stanowi, że nadaje się odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Nadto w myśl zaś ust. 4a, wnioskodawcę, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wpisuje się do ewidencji producentów i nadaje mu się odrębny numer identyfikacyjny.
Wprawdzie zasadą jest, że w sprawie należy stosować przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia podlegającego ich zakresowi (hipotezie).
Skład orzekający podziela jednak pogląd, że w przypadku derogacji przepisu ustawy w następstwie orzeczenia TK, który obalił domniemanie zgodności tego przepisu z Konstytucją, zasada tempus regit actum nie ma zastosowania. Zasada przedłużonego działania przepisów dawnych nie może dotyczyć przepisów uchylonych lub zmienionych z powodu niekonstytucyjności (por. R. Hauser, J. Trzciński – Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego; Wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 50 i powołane tam orzeczenia jak i poglądy doktryny).
W tym stanie rzeczy, wobec zmiany przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ w związku z orzeczeniem TK i nadania mu nowego brzmienia, w określonych prawem sytuacjach nie ma prawnych możliwości do ograniczenia uprawnienia osób pozostających w związku małżeńskim tylko do jednego numeru identyfikacyjnego. Skoro zatem niekonstytucyjny przepis nie może być stosowany do stanów faktycznych sprzed jego derogacji, to znaczy, że decyzja o wykreśleniu wpisu, anulowaniu nadanego numeru oraz odmowa dokonania wpisu i odmowa nadania numeru nie znajduje oparcia w prawie.
W dotychczasowym orzecznictwie, na tle ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ w brzmieniu sprzed jej nowelizacji, pojawiła się rozbieżność co formy prawnej eliminowania - na podstawie art. 13 ust. 1 - wadliwych wpisów i nadanych numerów identyfikacyjnych a także - w następstwie tego - odmowy dokonania wpisu i odmowy nadania numeru. Powołany art. 13 ust. 1 stanowił o braku podstaw do wpisu do ewidencji producentów (skutkującym odmowną decyzją) nie tylko gdy wnioskodawca nie był producentem, ale także gdy został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.
Ta niegdyś sporna kwestia - w obecnym stanie prawnym - utraciła na znaczeniu. Ustawodawca zmieniając ustawę o krajowym systemie ewidencji /.../ w wykonaniu wyroku TK nie tylko nadał nowe brzmienie art. 12 ale i uchylił art. 13. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym wpisy dokonywane są w drodze decyzji (art. 11 ust. 1). Ponadto na mocy art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. W myśl zaś ust. 2 zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów.
Zauważyć należy też, że art. 14 w ust. 3 znowelizowanej ustawy przewiduje możliwość zmian danych w ewidencji producentów. Brak natomiast jednoznacznych unormowań regulujących doprowadzenie do zgodności wpisów już dokonanych do wymogów związanych z wprowadzonymi zmianami. Kwestia ta pozostaje jednak poza granicami rozpoznawanej sprawy.
W świetle dotychczasowych rozważań, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku uznać należało za uzasadniony. Kwestionowane decyzje zostały bowiem wydane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy, który orzeczeniem TK nie tylko został pozbawiony domniemania konstytucyjności, ale i w następstwie wyroku, w wyniku dostosowania ustawy do jego treści, ww. przepis został zmieniony, a art. 13 uchylony.
Fakt, że w sprawie nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniał rozpoznanie skargi.
Zdaniem składu orzekającego NSA brak regulacji uzasadniających pozbawienie małżonków możliwości wpisania do ewidencji producentów i nadania im odrębnych numerów identyfikacyjnych - tylko z tego tytułu, że jeden z nich uzyskał już taki wpis i numer identyfikacyjny - czyni skargę wniesioną do Sądu I instancji zasadną.
Na zakończenie wymaga uwagi, że NSA uwzględnił treść rozstrzygnięcia TK, zawartego w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/2012 (niekonstytucyjność art. 12 ust. 4 ustawy tylko w odniesieniu do sytuacji gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne) oraz treść zmian ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ wprowadzonych w wykonaniu ww. wyroku TK, w tym uchylenie art. 13, w przedmiocie którego TK nie wypowiadał się.
Powyższe, zdaniem składu orzekającego, przemawia za przyjęciem, że podstawę prawną uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego) oraz art. 135 p.p.s.a. - nie zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. b czy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – jak wskazano w skardze kasacyjnej.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego za obie instancje wydano na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło