V SA/Wa 2558/12
WyrokWSA w Warszawie2013-06-03
Skład orzekający: Michał Sowiński, Irena Jakubiec-Kudiura, Dorota Mydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatek na zakup maszyn, który przyczynia się do zwiększenia efektywności pracy i komfortu, ale nie bezpośrednio zmniejsza ograniczenia zawodowe wynikające z niepełnosprawności, może być sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach indywidualnego programu rehabilitacji i zakwalifikowany jako pomoc de minimis?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wydatek na zakup maszyn, który służy zmniejszeniu ograniczeń zawodowych spowodowanych niepełnosprawnością, nawet jeśli jednocześnie zwiększa komfort i efektywność pracy, może być sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach indywidualnego programu rehabilitacji i zakwalifikowany jako pomoc de minimis. Przepis § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie wymaga, aby zakup dotyczył sprzętu wyłącznie specjalistycznego, a jedynie, aby przyczynił się do wyeliminowania lub zmniejszenia ograniczeń zawodowych.Stan faktyczny
Skarżąca firma zwróciła się o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatek związany z zakupem maszyn, który został zakwalifikowany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organy odmówiły wydania zaświadczenia, uznając, że zakupione maszyny stanowią wyposażenie miejsca pracy i modernizację, a nie celowe działania zmniejszające ograniczenia zawodowe wynikające z niepełnosprawności pracowników. Firma wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2013r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w O. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. I. Uchyla zaskarżone postanowienie. II. Zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S. z siedzibą w O. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. w O. (dalej: strona lub skarżąca), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...], wydane w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z [...] października 2011 r. S.w O. zwróciła się o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatek związany z zakupem [...], który został zakwalifikowany zgodnie z § 2 ust 1 pkt 12 f rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245 poz. 1810 z późn. zm.). Wydatku dokonano na podstawie indywidualnych programów rehabilitacji opracowanych dla [...] osób niepełnosprawnych, które wykonują pracę na stanowiskach [...]. Fundusz, pismami z dnia [...] listopada 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r. zwrócił się do strony o przekazanie m.in. kserokopii indywidualnych programów rehabilitacji, na podstawie których dokonano wydatku zgodnie z fakturą VAT nr [...] z dnia [...]października 2011 r.
Strona uzupełniła dokumentację w dniach [...] listopada 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r.
Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na dzień [...] października 2011 r. w kwocie [...] zł, co stanowi równowartość [...] euro.
W ocenie organu I instancji wydatki poniesione na zakup [...] stanowią wyposażenie miejsca pracy; nie zmniejszają natomiast ograniczeń zawodowych uczestników IPR. Z uwagi na powyższe organ i Instancji odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie zaskarżając je w całości i zarzucając jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa:
1. materialnego, w szczególności art. 8 i 33 ustawy o rehabilitacji (...) w zw. z § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (DZ.Urz. UE L Nr 379 z 28 grudnia 2006 r.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
2. procesowego, w szczególności art. 6, 7, 8, 11 i 12 kpa w sposób mający wpływ na treść orzeczenia między innymi poprzez rozstrzygniecie nie mające uzasadnienia w źródłach prawa; pominięcie części materiału dowodowego bez podania przyczyn oraz nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz,
3. art. 5 oraz art. 37 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2007 r. Nr 57, poz. 404) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. Nr 53 poz. 354 ze zm.)
Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie ww. postanowienia i wydanie zaświadczenia zgodnie z wnioskiem strony z [...] października 2011 r.
Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...], wydane w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister wskazał, że w niniejszej sprawie nie może uznać zakupu [...] za wydatki, które mogą być poniesione na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810 z późn. zm.). Zdaniem organu, nie można uznać, iż poniesione wydatki przyczyniają się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracowników, dla których zostały dokonane. Organ wskazał, iż do podstawowych obowiązków pracodawcy należy zapewnienie właściwego oprzyrządowania stanowiska pracy w narzędzia służące wykonywaniu obowiązków pracowniczych na danym stanowisku. Pracodawca zgodnie z art. 94 pkt 2 Kodeksu pracy jest obowiązany, w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy. Z powyższego wynika obowiązek zapewnienia pracownikom właściwego sprzętu, który przyczyni się do realizacji przywołanych w powyższym przepisie celów. W konsekwencji, zdaniem organu, należy uznać, iż wydatki poniesione na wyżej wskazany cel powinny być sfinansowane ze środków własnych pracodawcy. Nie można tym samym uznać, iż cel wskazany w ww. rozporządzeniu (zmniejszenie ograniczeń zawodowych) został spełniony poprzez zakup ww. maszyn.
Zdaniem organu w swoich wyjaśnieniach skarżąca nie dostrzega różnicy pomiędzy zmniejszaniem ograniczeń, które wynikają z niepełnosprawności pracownika a modernizacją, czy też zwiększaniem komfortu w miejscu pracy. Podnoszone przez stronę: większy wkład wysiłku i gorsze oświetlenie, o których wspomina przy okazji starych maszyn i chęć wyeliminowania tych niedogodności poprzez dokonane zakupy nie mogą stanowić uzasadnienia dla wydania zaświadczenia. Organ zwrócił uwagę, że strona sama podnosiła kwestię poprawy efektywności, która w ocenie organu była jedynym powodem dokonania zakupu ww. maszyn z pominięciem celu na jaki mogą być wydatkowane środki w ramach IPR.
Dalej wskazano, że analizując materiał dowodowy, w tym opracowane dla pracowników IPR ustalono, że pracownicy Ci zatrudnieni są na stanowiskach [...]. Wśród przeciwwskazań dla ww. pracowników znalazły się natomiast: praca w stresie, w porze nocnej, w wysokich temperaturach, ciężka fizycznie, nadmiernie obciążająca kręgosłup oraz kończyny dolne i górne, praca wymagająca stałego kontaktu słuchowego, wymagająca dźwigania, praca wymagająca częstego poruszania się poza stanowisko pracy, praca w hałasie, praca w złym oświetleniu, na wysokościach i wśród wirujących przedmiotów. Organ nie dostrzegł jednak związku pomiędzy niepełnosprawnością pracowników i ww. przeciwwskazaniami a zakupem [...]. W konsekwencji Minister uznał, iż modernizacja stanowisk pracy wpłynie na zwiększenie efektywności pracy a nie na zmniejszenie ograniczeń zawodowych.
Odnosząc się do twierdzenia strony, iż jednym z głównych celów zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności jest podniesienie efektywności pracownika niepełnosprawnego organ podkreślił, iż celem IPR nie jest zwiększanie efektywności pracowników ale zmniejszanie ograniczeń zawodowych. Zdaniem organu skarżąca błędnie rozumie nadrzędny cel wskazany w ustawie o rehabilitacji (...). To właśnie temu celowi przyświecają opracowywane indywidualne programy rehabilitacji i dokonywane w ich ramach zakupy. Zwiększanie efektywności pracy może być co najwyżej pochodną zmniejszenia ograniczeń wynikających z niepełnosprawności a nie celem samym w sobie.
Minister Pracy i Polityki Społecznej podkreślił, że w ramach indywidualnych programów mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem. Taka sytuacja może mieć miejsce wówczas, gdy niepełnosprawny pracownik posiada poważne ograniczenia w zakresie mobilności wynikające z jego niepełnosprawności, co w poważnym stopniu utrudnia mu wykonywanie obowiązków służbowych. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, by zakupione maszyny w jakikolwiek sposób zmniejszały ograniczenia i dostosowywały stanowiska do potrzeb niepełnosprawnych pracowników. Organ powołując sie na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że zasadność poniesienia wydatku musi wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych z niepełnosprawności pracownika, dla którego został opracowany. Ponadto wskazał, iż IPR osób niepełnosprawnych nie mogą służyć do dokonywania w firmie inwestycji związanych z modernizacją stanowiska pracy nie mających związku z niepełnosprawnością.
Organ również zwrócił uwagę, że wydatki publiczne - w myśl art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych (Dz. U. 249, poz. 2104 z późn. zm.) - a takimi są środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, które pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej tworzy ze środków, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.
Konkludując, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie poniesiony przez pracodawcę wydatek nie wpływa w żaden sposób na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracowników, a jedynie przyspiesza a w konsekwencji zwiększa efektywność i wydajność pracy; nie zachodzi natomiast związek pomiędzy tym, czy praca z użyciem zakupionych maszyn wykonywana jest przez pracowników w pełni sprawnych czy też niepełnosprawnych. Zwiększenia efektywności pracy nie można bowiem utożsamiać ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracowników. W konsekwencji wydatki te, w ocenie organu, należy uznać za modernizację stanowisk pracy, z pogwałceniem celu na jakie powinny zostać przeznaczone środki zgromadzone na realizację indywidualnych programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w S. Organ podkreślił, że z przedstawionych przez skarżącą indywidualnych programów rehabilitacji nie wynika, by dokonane przez stronę wydatki miały związek z niepełnosprawnością zatrudnionych w S. pracowników. Brak jest zatem podstaw do obciążania zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych kwotą wydatkowaną na ww. cele oraz do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. w O. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa:
← materialnego a w szczególności art. 8 i art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. z 2008 r. Dz. U. Nr 14. poz. 92 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
← procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8 art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w sposób mający wpływ na treść orzeczenia między innymi poprzez rozstrzygnięcie nie mające uzasadnienia w źródłach prawa; pominięcie części materiału dowodowego bez podania przyczyn oraz nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz,
← art. 5, art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404, ze zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53 Poz. 354 ze zm.).
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, ponieważ przeprowadzona kontrola sądowo-administracyjna wykazała naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie mają przepisy ustawy o rehabilitacji oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r., nr 245, poz. 1810, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 33 ust. 1 i ust. 4 ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej: fundusz rehabilitacji), którego środki są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków.
Rodzaj wydatków i sposób ich ponoszenia z funduszu rehabilitacji, w tym w ramach zasady de minimis, regulują szczegółowo przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810 ze zm. ). – dalej: z.f.r.o.n.
W § 2 z.f.r.o.n. zostały określone rodzaje wydatków, na które przeznaczone są środki funduszu rehabilitacji. Wśród tych wydatków w pkt 12 lit. a - f ujęto finansowanie indywidualnych programów rehabilitacji, mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności. W ramach tych celów finansowane są w szczególności koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e), ale także inne koszty, niż wymienione pod lit. a – e (§ 2 ust. 1 pkt. 12 lit. f).
Stosownie do § 6 z.f.r.o.n. warunkiem wykorzystania środków funduszu rehabilitacji na wydatki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 jest opracowanie indywidualnego programu rehabilitacji.
Z kolei warunkiem zakwalifikowania wydatków sfinansowanych przez pracodawcę z funduszu rehabilitacji do pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy (§ 9 ust. 1 z.f.r.o.n.).
Tak więc, aby konkretny wydatek mógł być zaliczony do pomocy de minimis musi być poniesiony w ramach indywidualnego programu rehabilitacji (§ 6 ust. 1 z.f.r.o.n.), musi mieć na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, musi być przeznaczony na sfinansowanie pomocy, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 z.f.r.o.n., a także musi być sfinansowany ze środków funduszu rehabilitacji (§ 9 ust. 2a z.f.r.o.n.).
Zatem odmowa uznania wydatków za pomoc de minimis mogłaby dotyczyć tylko tych wydatków, które nie byłyby objęte programem, albo nie miałyby na celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji poddały pod wątpliwość fakt eliminowania ograniczeń zawodowych pracowników poprzez zakup [...] mimo, iż zgodnie z indywidualnymi programami rehabilitacji było to wskazane, ze względu na stan zdrowia pracowników objętych indywidualnymi programami rehabilitacji.
Organy uznały bowiem, że tego rodzaju wydatki nie mogą wchodzić w zakres pomocy realizowanej w ramach indywidualnego programu rehabilitacji, który nie może stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji związanych z modernizacją stanowiska pracy nie mających związku z niepełnosprawnością.
Organy nie dostrzegły związku pomiędzy niepełnosprawnością pracowników i przeciwwskazaniami dla tych pracowników wynikających z IPR a zakupem [...]. W konsekwencji organy uznały, iż modernizacja stanowisk pracy wpłynie na zwiększenie efektywności pracy a nie na zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Organy uznały również, że przedmiotowy wydatek nie może wpłynąć na zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracowników niepełnosprawnych, a poprawi jedynie komfort i standard ich pracy niezależnie od niepełnosprawności.
W ocenie Sądu organy dokonując takiej interpretacji przepisu § 2 ust. 1 pkt. 12 z.p.f.r.o.n. naruszyły przepisy prawa materialnego. Przepis ten bowiem nie wymaga, aby zakup dotyczył sprzętu wyłącznie specjalistycznego, adresowanego wyłącznie do osoby niepełnosprawnej. Dotyczy każdego sprzętu niezbędnego do wykonywania pracy przez osobę niepełnosprawną, który przyczyni się do wyeliminowania lub zmniejszenia ograniczeń zawodowych osoby niepełnosprawnej. Zatem w ramach powołanego przepisu jest możliwe dokonywanie wydatków, które służą zmniejszeniu ograniczeń zawodowych spowodowanych niepełnosprawnością, jak też podnoszą komfort i bezpieczeństwo pracy. Wbrew twierdzeniom organu, za wydatek ze środków funduszu rehabilitacji można uznać zakup związany ze stanowiskiem pracy i mający na celu zmniejszenie uciążliwości wykonywania czynności zawodowych spowodowanych niepełnosprawnością pracownika.
Okoliczności, że zakup maszyn stanowi zwiększenie komfortu pracy, sprzyja poprawie warunków pracy niezależnie od tego czy prace wykonuje pracownik w pełni sprawny czy niepełnosprawny - nie stanowią w świetle omawianego § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia przesłanki negatywnej do objęcia wydatku programem indywidualnej rehabilitacji. Nie stanowi także przesłanki negatywnej fakt, że nie są to sprzęty o indywidualnym przystosowaniu do rodzaju niepełnosprawności. Istotne jest tylko to czy objęte IPR przedmioty nadają się do tego by służyć celowi zmniejszenia ograniczeń zawodowych osób niepełnosprawnych. Podkreślenia wymaga fakt, że treść programów dotyczących osób niepełnosprawnych wskazuje, że proponowane zakupy maszyn służyć miały właśnie takiemu celowi (zapewnienie lepszego oświetlenia, zmniejszenie poziomu hałasu oraz ograniczenie wysiłku poprzez zautomatyzowanie pewnych czynności), a więc mieszczą się w unormowaniach § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e lub f. W tym miejscu podkreślić należy, że w niniejszej sprawie w IPR wśród przeciwwskazań dla pracowników niepełnosprawnych znalazły się m.in. praca w hałasie czy w złym oświetleniu.
Zdaniem Sądu w zaskarżonym postanowieniu nie wykazano, że zakup maszyn nie wpłynie na zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń osób niepełnosprawnych. Ustalenia organów nie zostały oparte na materiale dowodowym, który podważałby zapisy zawarte w Indywidualnych Programach Rehabilitacji. Zatem organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie wykazały w odniesieniu do poszczególnych wydatków objętych programami, że nie mają one na celu zmniejszenie ograniczeń wynikających z niepełnosprawności poszczególnych osób dla których programy opracowano.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę na fakt, iż § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) z.f.r.o.n., zawiera otwarty katalog wydatków, co niewątpliwie ma związek z funkcją i celem ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Należy bowiem pamiętać, iż co do zasady rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej ( art. 7 ust. 1 ustawy), co może być osiągnięte przy pomocy różnorodnych działań trudnych do przewidzenia i skatalogowania. W sferze zawodowej rehabilitacja ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej nie tylko uzyskania, ale też i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia oraz awansu zawodowego (art. 8 ust. 1 ustawy). Temu celowi służy tworzony w zakładach pracy chronionej fundusz rehabilitacji. Zdaniem Sądu treść indywidualnych programów rehabilitacji wskazywała, że proponowany w nich zakup maszyn służyć miał zmniejszeniu ograniczeń zawodowych pracowników spowodowanych niepełnosprawnością, a więc mieścił się w unormowaniu § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) z.f.r.o.n.
Wbrew stanowisku organu należy przyjąć, że twierdzenie strony dotyczące poprawienia efektywności pracy pracowników niepełnosprawnych należy rozumieć jako konsekwencję zmniejszenia ograniczeń zawodowych zatrudnionych osób niepełnosprawnych poprzez polepszenie warunków ich pracy. Okoliczność ta (zwiększenie efektywności) nie stoi w opozycji do celu wynikającego z ustawy, którym jest likwidacja lub zmniejszenie ograniczeń zawodowych.
Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło