VI SA/Wa 90/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego L. C. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) odmówił skarżącemu, L. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...]. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], działając na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zwrócił się do [...] OW NFZ z wnioskiem o rozstrzygniecie w drodze decyzji o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozpoznając ww. wniosek, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Dyrektor [...] OW NFZ stwierdził istnienie po stronie skarżącej obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] kwietnia 2001 r. do dnia [...] stycznia 2011 r. Od powyższej decyzji, w dniu [...] sierpnia 2012 r., skarżący wniósł odwołanie. Odwołanie zostało wniesione po terminie. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W dniu [...] października 2012 r. pełnomocnik skarżącego przesłała do organu odwołanie od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Funduszu Zdrowia waz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia oraz wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wskazała, iż powodem jednodniowego uchybienia terminu do wniesienia odwołania były problemy psychiczne strony (tj. [...] na którą cierpi od kilkudziesięciu lat) które spowodowały, że w sposób nieprawidłowy zapamiętał datę doręczenia decyzji i taka też przekazał pełnomocnikowi. Do wniosku pełnomocnik załączyła dokumenty potwierdzające brak winy umyślnej skarżącego, wskazując jednocześnie, iż [...] wiąże się z zaburzeniami pamięci, zakłóceniami myślenia i spostrzegania, powoduje upośledzenie percepcji i zapamiętywania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu podniósł, iż skarżący nie wykazał, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Wskazując na załączone do wniosku dokumenty w tym: - uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt. [...]) - zaświadczenie lekarskie z Przychodni Zdrowia Psychicznego, - wypis z treści orzeczenia lekarza - orzecznika ZUS z [...].06.2003 r., - wypis z treści orzeczenia lekarza - orzecznika ZUS z [...].05.2010 r., - zaświadczenie lekarskie z Poradni Zdrowia Psychicznego, - zaświadczenie o stanie zdrowia z [...].05.2003 r., - zaświadczenie o stanie zdrowia z [...].01.2004 r., - odwołanie od decyzji ZUS Oddział w [...] z [...]. 04. 2012 r. (decyzja nr [...]) organ stwierdził, iż nie uprawdopodobniają one przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. W dalszej części uzasadnienia organ przywołał szereg tez z orzeczeń sądów administracyjnych odnoszących się do instytucji przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił organowi: 1) naruszenie przepisów postępowania to jest art. 6, art. 7, art. 19, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 124 § 2 i art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ w ramach wyjaśniania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia do części zarzutów wskazywanych w odwołaniu oraz brak całościowego zbadania przez organ okoliczności sprawy i uwzględnienia przemawiających na korzyść strony dowodów zgłoszonych w postępowaniu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjecie, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania możliwe jest jedynie w razie stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminowi równoznacznej z fizyczną przeszkodą, która uniemożliwiła stronie jego wniesienie, podczas gdy skarżący powoływał się na utrudnienia psychiczne ([...]), który to stan uniemożliwił mu dokonanie prawidłowej oceny terminu otrzymania decyzji i skutkował 1-dniowym uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Należy również dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga jest zasadna. Stosownie do art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej w skrócie k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: zainteresowany wniósł prośbę o przywrócenie terminu, uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. (§ 1), prośba ta została wniesiona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu a jednocześnie została dopełniona czynność, dla której określony był termin (§ 2). Wnoszący podanie musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia czy życia zainteresowanego. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu są m.in. obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania, przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (Komentarz do art. 58 k.p.a., [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I., LEX, 2007, wyd. II). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił przywrócenia terminu, uznając, że dołączone do prośby dokumenty nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej uchybienia terminu do wniesienia odwołania, tym samym choroba psychiczna skarżącego jaką jest [...] nie stanowi przeszkody do złożenia odwołania w ustawowym terminie. W ocenie Sądu, wniosek organu jest co najmniej przedwczesny. Podkreślenia wymaga, że w analizowanym przepisie mowa jest o uprawdopodobnieniu, a nie udowodnieniu okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie, w odróżnieniu od udowodnienia, nie czyni istnienia pewnego faktu pewnym a jedynie prawdopodobnym, służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie, stworzenia w jego świadomości mniejszego lub większego stopnia przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, nie zaś przekonania go o tym. (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, wyd. IV, Warszawa 1970, s. 135). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, stoi na stanowisku, iż zdiagnozowana u skarżącego choroba psychiczna ([...]) bez wątpienia może utrudniać lub wręcz uniemożliwiać stronie prawidłowe i terminowe prowadzenie spraw. Organ jednak nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia tych okoliczności. Co prawda, stosowanie analizowanego przepisu nie stwarza konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego sensu stricto w tym zakresie, lecz nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i podjęcie wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006r. I OSK 1330/05, LEX 289259). Uchylenie się przez Prezesa narodowego Funduszu Zdrowia od należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy świadczy o naruszeniu zasad procedury administracyjnej, określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uchybienia te mogły mieć z kolei istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie wyjaśnić, czy stan zdrowia skarżącego - w szczególności [...] - mógł uniemożliwiać dokonanie czynności procesowej. Dopiero ustalenie tych okoliczności będzie mogło stanowić podstawę do oceny, czy zaistniały przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia zostało podjęte na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.