II GSK 2059/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Protokolant Anna Nowak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2481/12 w sprawie ze skargi S. H. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie ustalenia warunków dostępu do budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz S. H. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 4 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2481/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę S. H. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z [...] września 2012 r. w przedmiocie zwrotu podania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: S. H., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą I., (dalej: skarżący) złożył do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE) wniosek o wydanie decyzji w sprawie zmiany treści umowy wiążącej I. ze Wspólnotą poprzez ustalenie, że "przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu przysługuje prawo nieograniczonego dostępu do nieruchomości położonej przy ul. M. [...] w W. a także jej miejsc wspólnych, w tym pomieszczeń telekomunikacyjnych i dachu, na których zostały zainstalowane urządzenia. Prawo dostępu przysługuje przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu i osobom przez niego upoważnionym, które mają obowiązek na żądanie Wspólnoty Mieszkaniowej "O. W." wylegitymować się stosownym upoważnieniem. Prawo to jest przyznawane wyłącznie w celu konserwacji, eksploatacji, eliminowania ewentualnych awarii urządzeń telekomunikacyjnych i linii sieciowych. Dostęp, o którym mowa powyżej ograniczony jest zasadami korzystania z przedmiotowej nieruchomości w sposób zgodny z obowiązującym prawem i normami, a także nie może on utrudniać dostępu do innych mediów i wpływać na zmiany konstrukcyjne budynków posadowionych na nieruchomości", w trybie art. 30 w zw. z art. 20 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. Nr 106, poz. 675; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju). Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Prezes UKE zwrócił podanie wniesione przez S. H., uznając, że zostało wniesione do organu niewłaściwego oraz że w niniejszej sprawie właściwy jest sąd powszechny. Postanowieniem z [...] września 2012 r. Prezes UKE utrzymał w mocy postanowienie z [...] czerwca 2012 r. Organ podtrzymał stanowisko, iż nie posiada kompetencji w zakresie roszczeń I., albowiem skarżący korzysta już z nieruchomości, świadcząc usługi telekomunikacyjne mieszkańcom budynków posadowionych na nieruchomości, aczkolwiek brak jest podstawy prawnej do tego korzystania. Powoływany przez skarżącego art. 30 ustawy o wspieraniu rozwoju dotyczy sytuacji, gdy nie występuje stan "zapewnienia komunikacji" przez przedsiębiorcę żądającego dostępu do tego budynku, natomiast w sprawie korzystanie ma już miejsce zaś podmiot korzystający nie posiada żadnego tytułu prawnego uprawniającego go do tego korzystania i żąda uregulowania tego stanu faktycznego na drodze administracyjnej, co jest niemożliwe, gdyż co do zasady organ jest obowiązany w drodze decyzji ukształtować stosunek prawny pomiędzy stronami na przyszłość. Nie jest zatem dopuszczalne regulowanie stosunku prawnego wstecz. Z oświadczeń składanych przez I. bezspornie wynika, że na nieruchomości wykonał okablowanie teleinformatyczne i zainstalował anteny służące do przesyłu sygnału teleinformatycznego drogą radiową. W tej sytuacji skarżący ma dostęp do nieruchomości, tylko że jest on zakłócony przez działanie Wspólnoty. Organ podkreślił, że umowa zawarta [...] listopada 2004 r. pomiędzy I. a A. dotyczy tylko tych podmiotów, natomiast nie reguluje praw i obowiązków Wspólnoty. Była to bowiem umowa wywierająca skutek obligacyjny, a nie rzeczowy i prawa oraz obowiązki z niej wynikające nie przeszły na nowego właściciela nieruchomości. Organ uznał, że nie był uprawniony do zmiany umowy zawartej przez I. z A., albowiem w świetle art. 22 ust. 4 w zw. z art. 23 ust. 1 i w związku z art. 30 ust. 5 ustawy o wspieraniu rozwoju Prezes UKE może wydać decyzję o zmianie umowy w sprawie dostępu do budynku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 tej ustawy, wówczas, gdy pomiędzy stronami tej umowy nie doszło do porozumienia w oznaczonych kwestiach, co do jej zmiany. Zdaniem Prezesa UKE, skoro I. jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej zainstalowanej na nieruchomości i właściciel tej nieruchomości zakłóca korzystanie z tej infrastruktury, a jednocześnie nie doszło do zawarcia pomiędzy tymi stronami umowy w przedmiocie korzystania z nieruchomości, uzyskanie przez skarżącą dostępu do nieruchomości może znaleźć oparcie w treści art. 305 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.; dalej k.c.), tj. na drodze ustanowienia tzw. służebności przesyłu przez sąd powszechny. Wobec tego organ uznał, że podanie wniesione przez skarżącego należało zwrócić na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na powyższe postanowienie. W ocenie Sądu stanowisko organu co do jego niewłaściwości do załatwienia wniosku S. H. jest trafne. Sąd zgodził się z organami, że art. 22 ustawy o wspieraniu rozwoju, na który powołuje się skarżący, ma zastosowanie w sytuacji, gdy przedsiębiorca telekomunikacyjny ubiega się o dostęp do nieruchomości i infrastruktury technicznej, gdy w rzeczywistości dostępu tego nie posiada albo w przypadku, gdy jego prawnie uregulowane korzystanie z nieruchomości i kabli telekomunikacyjnych ulega zakłóceniu, jednak w sprawie taka sytuacja nie występuje. Skarżący wszedł w posiadanie zależne nieruchomości na podstawie umowy z 2004 r. zawartej z developerem budynku. Jednakże umowa ta wiązała tylko strony, które ją zawarły. W sytuacji gdy zmienił się właściciel nieruchomości, bowiem ukonstytuowała się Wspólnota, zaistniała potrzeba ponownego uregulowania korzystania z nieruchomości i okablowania przez skarżącego. Skarżący korzystał z nieruchomości i położonej przez niego infrastruktury, tylko że czynił to bez tytułu prawnego. Wszelkie zakłócenia w korzystaniu czynione przez Wspólnotę znajdowały finał w sądzie powszechnym, w którym skarżący dochodził ochrony swojego posiadania w drodze procesu posesoryjnego. Zdaniem Sądu w powyższej sytuacji słuszne jest stwierdzenie organu, że poprzez wydanie decyzji skarżący domaga się prawnego uregulowania bezumownego korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem skoro skarżący i Wspólnota nie mogą dojść do porozumienia i zawrzeć stosownej umowy, skarżący powinien dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym. Z tego względu Sąd nie podzielił słuszności zarzutów skargi odnośnie naruszenia przez organ prawa materialnego, jak również przepisów postępowania. WSA uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i należycie uzasadnił swoje stanowisko odnośnie braku kompetencji do orzekania w niniejszej sprawie i zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi, w sytuacji gdy postanowienie Prezesa UKE z [...] września 2012 r. zostało wydane z naruszeniem: a) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 22 ustawy o wspieraniu rozwoju oraz art. 7 i 8 k.p.a., uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez Prezesa UKE stanu faktycznego w sprawie, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; b) art. 66 § 3 k.p.a. polegającym na jego zastosowaniu, w przypadku gdy brak było ku temu przesłanek, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; w przypadku gdyby Sąd nie uznał zarzutów naruszenia przepisów postępowania, o których mowa powyżej, z ostrożności procesowej orzeczeniu zarzucono: 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.; dalej: u.g.n.) poprzez jego niezastosowanie, w przypadku kiedy nie zachodziły przesłanki do jego zastosowania, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.; b) art. 22 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez jego błędną wykładnię, co skutkowało jego niezastosowanie, w przypadku gdy zachodziły przesłanki do jego zastosowania, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Kasator trafnie bowiem zarzuca, iż Sąd I instancji z naruszeniem art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, w sytuacji gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 66 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. W przedmiotowej sprawie organ uznał, iż właściwym w sprawie jest sąd powszechny i dlatego podanie zwrócił skarżącemu. Zwrócenie skarżącemu podania nastąpiło nie tylko w oparciu o treść żądania zawartego podaniu, lecz także uwzględniało wykładnię prawa materialnego mogącego mieć zastosowanie w sprawie. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż art. 19 k.p.a. nakładał na organy administracji państwowej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Po otrzymaniu podania organ administracji państwowej obowiązany jest zbadać zarówno swoją właściwość miejscową, rzeczową oraz instancyjną. Nie oznacza to jednak, iż samo wniesienie podania powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego. Tymczasem organ administracji w niniejszej sprawie wszczął postępowanie administracyjne na żądanie strony, o czym zawiadomił stronę pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. (art. 61 § 1 i 4 k.p.a.). Wszczęcie postępowania administracyjnego spowodowało, iż organ powinien zakończyć to postępowanie w jeden ze sposobów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (np. art. 104 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 i 2 k.p.a.), a nie zwracać podanie stronie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ostatniej ustawy.